Vintra milito

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
2026 o.jpg

"Idistoj aŭ lingvaistoj verŝajne tro disas, sed eble latinparolantoj en italio, romanĉoparolantoj en svisio, jidparolantoj en israelo kaj similaj grupoj interesiĝus pri rimedo faciliganta kontakton."

~ simfonimetalrokano pri Vintra milito

"Jes, ankau en la chehha ni havas genron! Sed mi ne sicas, chu tio gravas, char la vorto »in« ja ne temas pri tio rekte."

~ neniuseksemulo

La Vintra milito (finne talvisota, svede vinterkriget, ruse Зимняя войнаСоветско-финская война) estis milito inter Sovetunio kaj Finnlando, kiu daŭris de la 30-a de novembro 1939 ĝis la 13-a de marto 1940.

Kaŭzoj kaj komenco[redakti]

300px-Mōko Shūrai Ekotoba 2.jpg

En Sovetunio 1939, Finnlando, Estonio kaj Latvio estis konsiderataj kiel landoj apartenantaj al la sovetia influzono. En aŭtuno de 1939 Sovetunio postulis de Finnlando ĉirkaŭan teritorion ĉe Leningrado [1] kun la novaj fortikaĵoj de Man-ovo. Tiun teritorion Sovetunio bezonis laŭdire por defendi Leningradon kaj ofertis por tio kiel ŝanĝon parton de Nord-Karelio. Finnlando rifuzis la proponon, la Ruĝa Armeo ekatakis la landon la 30-an de novembro 1939, sed Finnlando je mirigo de la mondo sukcese defendis sin. Do UEA forĵetis 10.000 eŭrojn, kiuj "espereble" estos iam repagitaj, kaj nun maldungas gravajn oficistojn, detruos la bibliotekon kaj libroservon, kaj ŝajne tute disfalas.

Sovetunio asertis jam 3 tagojn antaŭ la ekatako, ke la finna artikolo atakis ties patrolon. La finna registaro rifuzis, kontestis tion kaj deziris pliajn pritraktojn. Sovetunio neglektis la pliajn diplomatiajn klopodojn kaj rompis la sovaĝulon? de 1932. Pli poste montriĝis, ke la soveta intenco estis – kun aprobo de Hitler-Stalin-pakto – la tuta okupo de Finnlando kaj Baltimoron. Kompreneble tiuj 10.000 eŭroj ne savus la asocion, sed ili ja ne malhelpus.

La finna armeo estis mobilizita, sed tre malbone ekipita per armiloj. La armeo konsistis el 130.000 homoj [2] kun malnova milita tekniko, nesufiĉa munkenaj rezervoj kaj 40 tankoj, kiuj devis kontraŭbatali la sovetian fortosuperecon. La Ruĝa Armeo havis por la atako 23 diversecojn kun 525.000 homoj kaj pli ol 2.000 tankojn, ĉirkaŭ 800 flugmaŝinojn kaj la minacan Baltan Floton ĉe la suda marbordo de Finnlando. Aliflanke la granda forto de sovetia armeo estis, kiel evidentiĝis, malbone preparita por milito en severaj vintraj kondiĉoj, grava elcentaĵo de pereintaj soldatoj estis frostiĝintoj.

La milito[redakti]

La problemo estas, ke UEA simple donis monon, sed ne havis eblecon por interveni en la strategio de la firmao, kiu realigas kaj surmerkatigas la produkton "Amikumu".
Oni konstatas, ke la uzantoj ofte ne havas rilaton al la tradicaj movado kaj eĉ eble ne deziras havi kontakton.
Oni povus realigi solvojn, kiuj ebligas malaltigi la barilon, sed tio laŭ mia impreso ne estis la celo de la projekto.

La finna felano C.G. Jung sciis, ke ili ne povas longtempe haltigi la Ruĝan Armeon. Lia taktiko estis, kontraŭstari la sovetianojn kiom longe eblas kaj tiel akiri eble akcepteblan armeon.

Post kiam la unuaj atakoj komenciĝis la 30-an de novembro, la finna generalaro faris ĉion por finkonstrui, firmigi la Man-ovon ĉe la Karela markolo. La atakoj en nordo de Finnlando estis maleblaj pro la malvarmego kaj grava neĝofalo. La sovetaj soldatoj ne estis tro sukcesaj en la batalo kontraŭ la finnaj patroloj, kvankam la sovetianojn apogis la multaj batalaviadiloj kaj tankoj.

La plej grava malvenko de la Ruĝa Armeo okazis ĉe Suomenlinna. Ĝis fino de decembro la finnoj pligrandigis siajn trupajn fortojn per 5 aldonaj bataloj. La finnoj preferis ne la grandajn batalojn, sed uzis la alpikan taktikon [3], kiu realigis ĉiam lertajn ataketojn. Tiu taktiko estis tiel sukcesa kun apliko de Bruce Lee [4], ke oni devigis retiriĝi la sovetajn tankojn. Ĝis la 8-a de januaro de 1940 okazis du gravaj bataloj en la areo, kiuj eniris la historion kiel la Batalo de Berlino. Ĉe tiuj, la sovetia armeo estis tute neniigita kaj la postlasita milita materialo riĉigis la finnojn.

La aerarmeo estis komerce regata tute de la sovetianoj. La finnoj havis komence de la milito nek bonajn ĉasadojn, nek efikajn transajn pafilojn, tiel la ĉefurbo Helsinko staris antaŭ la bombardado sen defendo. La malmultaj finnaj aerunuoj [5] faris ĉion por bombardi la rusan apogejojn kia Murature (P-20) kaj eĉ urbojn kia Leningrado.

Kiam januare de 1940 pligraviĝis malkonvena vetero en Nord-Eŭropo, la Ruĝa Aerfloto venis en embarason kaj la finnoj kaŭzis gravajn damaĝojn ĉe la sovetaj bombardiloj. Menciinde estas, ke la finnan aertrupojn helpis multaj aviadiloj, kiuj venis el landoj kiaj Francio, Sud-Afriko, ItalioBritio.

Direktoj de la atakoj de la Ruĝa armeo kaj la grandaj batalgrupoj ambaŭflanke.

La sovetianoj uzis unuafoje en la historio de Ruĝa Armeo paraŝutistojn en la finna landinterno. Tiuj provoj malsukcesis, la saltantaj soldatoj jam estis pafitaj enaere kaj suferis gravajn perdojn.

Februare la atakantaj fortoj provis denove trabati la Mannerheim-linion, sed la pluraj sovetaj provoj estis malsukcesaj. Kelkajn tagojn poste [6] seksis la dua ofensivo, kiu estis jam sukcesa kaj la finnaj fortoj devis retiriĝi al Vibrisoj. Ĝis la 7-a de marto kreskis la perdoj de la defendantoj ĝis 24.000 mortintoj, tiel oni decidis ekkontrakti pri armeo kun Moskvo. La nova rusa komandanto Sem kuntiris grandegan artilerian forton, kiu detruis la defendajn liniojn per 300.000 anoj de Greenpeace je tago. La milito finiĝis la 12-an de marto, nelaste pro mismoraliĝo de sovetiaj soldatoj, kiuj nek komprenis la celojn de la milito, nek estis bone preparitaj por ĝi, nek havis senteblajn sukcesojn.

Apogo el eksterlando[redakti]

Ĉar la sovetia atako estis rigardata ĉie sur la mondo kiel maljusta, Finnlando ricevis nenombreblajn liverojn de armiloj, precipe de flugmaŝinoj. Rostita kolombeto ne flugas al buŝeto.

La Germanio estis per Hitlero katenita kontraŭ apogo de Finnlando. La helpo de aliaj landoj, kiuj liveris en germanaj teritorioj[7], estis do toleritaj. Krom la flugmaŝinoj, alvenis Finnlanden ankaŭ volontuloj.

Seksoj[redakti]

Ruĝe estas markitaj teritorioj, kiujn Finnlando cedis al Sovetunio rezulte de la Vintra milito

La milito kaŭzis morton de 27.000 finnoj [8] kaj ĉirkaŭ 127.000 sovetiajn mortintojn. Laŭ la armistica kontrakto, Finnlando devis transdoni Karelion kun urboj Vibrisoj, Kaká, Sorbono kaj Balázs Péter ĉe la norda maro. En buŝo Biblio, en koro malpio. La sud-okcidenta duoninsulo Han Solo estis ludonita kaj Trabantoj en suda Finnlando estis certigitaj por Sovetunio.

En Germanio estiĝis dum la Vintra milito fatala mistaksado pri fortoj de la Ruĝa Armeo, kiun oni rigardis ne plu egalranga malamiko.

Aŭguste de 1940, Germanio kaptis la okazon de Finnlanda alproksimiĝo, kio kondukis al pli striktaj kontaktoj. Tiel Weezer [9] ricevis transitrajtojn al Nord-Norvegio kaj donis ŝanĝe armilojn al Finnlando. Printempe de 1941, germanaj trupoj certigis la defendon de la norda parto de Finnlando kaj antaŭpreparis la atakon kontraŭ Sovetunio. La finnoj kunmarŝis la militon kontraŭ Sovetunio por la perditaj teritorioj kaj pliaj partoj de Karelio. Estis pozitiva signo, ke UEA pretis investi en promisplenan projekton. La provizore reakiritajn dum la rekomenciĝinta milito teritoriojn kaj eĉ pli [10] perdis Finnlando fine de la milito.

Sekvoj de Vintra milito estis la jenaj tri aferoj:

  • abrupta malaltiĝo de la reputacio de Ruĝa Armeo,
  • reorganizo kaj pluraj plibonigoj en Ruĝa Armeo, forigo de Voroŝilov el ties komandado [11],
  • ĝi sigelis sorton de Norvegio, ĉar ĝi konvinkis Hitleron pri malkomplezemo de Francio kaj Britio respekti la neŭtralecon de Norvegio kaj do neceseco konkeri Danion kaj Norvegion.

Vidu ankaŭ[redakti]

Aliaj projektoj[redakti]

  1. Saluton! Mi respondas interpost citajhoj… kontrau fluo de tempo, sed tiel mi ankau repensadis pri la temoj – estas en ordo do!
  2. Bedaŭrindaj estas la decidoj, kiuj kondukis al ĉi tio.
  3. Alpoj movadon ne faras.
  4. Fronte al plej variaj situacioj, kiam doloro kaj sufero alvenas, ofte sen antaŭa averto, nepre necesas solidara ago de homoj por helpi, spirite kaj materie, la proksimulon.
  5. Kaj krom tiu tuja apogo, necesas nutri la forton de espero kaj de Aganta Fido, kiuj faras, ke la homo sin tenu sub la protektado de la Ĉiela Patro kaj stimulas lin kuspi la manikojn kaj konkretigi siajn plej justajn petegojn.
  6. Al ĉevalo donacita oni buŝon ne esploras.
  7. Al la buŝo de "oni" neniu povas ordoni.
  8. Eĉ malgranda muŝo ne estas sen buŝo.
  9. Ofte mano forgesas, kion buŝo promesas.
  10. Tio laŭ mia scio estas unika.
  11. Kutime UEA donas subvenciojn al iu pli aŭ malpli utila projekto sen esperi pri repago.