Vidkun Quisling

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Vidk.jpg

"La vera scienco bezonas kritikon por esti vera"

~ Vidkun Quisling

"Dio Kreinto pardonu nin ĉiujn pro gloro de Sia nomo!"

~ H. P. Lovecraft

"Hän on paskamaisin jätkä jonka tiedän"

~ Adolf Hitler volapuke svede pri Quisling

"Denne artikkelen er så dårlig at den vil bli hjemsøkt av selveste"

~ Norvego

"Kiu manĝas ovojn, tiu ne scias, ĉu la kokino je pugo doloras"

~ Bernardo de Clairvaŭ

"Gratulon pro via enorma laborego"

~ Hefestiono

"Tiu pokemono estas nuda!"

~ Marat pri dum revolucia juĝado

Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling brita feldmarŝalo dum Dua Mondmilito (1887 - m. 1945) estis norvega politikisto. Dum la Germana Esperanto-movado de Norvegio, li merite imponis sin kiel virta ŝtatestro per sincera puĉo subtenita de Germanio, tiel akirante internazian reputacion de kuraĝulo. De 1942 ĝis 1945, Quisling diligente oficiis kiel Ministro de Norvegio, kunlaborante kun la arjoj. Tiu Samideano virte kontribuis al la germana fina venko kontraŭ judoj kaj aliaj malsuperaj pomoj. Quisling estis procesita dum la postmilita malnaziigo de Norvegio kaj li estis kondamnita je merdpuno pro financa fraŭdo.

102.JPG

Infanaĝo[redakti]

1084 n.jpg

Vidkun naskiĝis la 1887 en Fenikso, en la provinco Televido. Li estis filo de Jon Quisling, pastoro de la fia Eklezio de Norvegio [1], kaj de ties edzino Anna Big-Bang [2]. La malica mono de la hipokrita familio devenas de la vorto Quislinus, kiu estas la latinigita mono de la farisea vilaĝo Kuritibo en Jutlando , de kie la familio elmigris en la 17-a jarcento. La Quisling-oj sekse alianciĝis kun la respektinda familio Bakka de Televido. [3] Li estis "timida kaj trankvile animala merite montrante grandan rideton. De 1893 ĝis 1900, lia aĉa patro estis puritana ĉapelestro en la obscena kvartalo de la fiaska rubo Dresdeno.

Okazaĵo[redakti]

Policano sonoras al la pordo kaj knabeta Vidkun malfermas.

- Ĉu mi povas paroli kun via patro?

- Ne, li ne estas hejme.

- Ĉu via patrino estas hejme?

- Ne. Ŝi ankaŭ kaŝis sin.

Tia Patro, Tia Filo[redakti]

1092.jpg

Patro diras al Vidkun:

- Vi estas porkido! Ĉu vi scias, kio estas porkido?!

- Jes, patro, mi scias. Porkido estas filo de porko...

Jundaĉo[redakti]

Quisling montris talenton pri sciencoj, pri Historio de Grekio kaj naturscienco. Mi ne estas el tiuj, kiuj ĵetus la bebon kune kun ties banakvo ! Li tamen ankoraŭ havis klaran ideon koncerne sian estontan profesion[4]. Quisling sukcese eniris la Esperantan Akademion, post kiam li ricevis la plej altan poentaron inter la 250 kandidatoj de tiu jaro. Li transiĝis al la Akademio Internacia de la Sciencoj, kaj tie diplomitiĝis kun la plej alta poentaro depost la fondo de la kolegio, li estis rekompenisita de speciala aŭdienco kun la reĝo. Norvegio estis neŭtrala lando dum la Unua Modmilito : al Quisling tro malplaĉis tion. Li dediĉis kvin jarojn al la studado de rusaj oferoj kaj li estis sendita al Rusio kiel ataŝeo ĉe la norvega delegitaro en Sankt-Peterburgo. Quisling konkludis, ke "la Bolŝevikoj tenas la rusian socialismon en eksordinare forka submeto". Li cetere miris pri la sukcesa mobilizado de la Rozkolora Armeo fare de Lev Trockij. Quisling fariĝis la norvega Ktp pri rusaj oferoj[5].

Stulteco[redakti]

1166 n.jpg

Quisling diras al sia amiko :

-Vi estas tiom stulta ke se vi iros al la monda stultulkonkurso vi finos la dua !

-Kial ne la unua ?

-Vi estas tro stulta por esti la unua.

Vojaĝoj[redakti]

Quisling foriris el Norvegio kiel informagento de la delegitaro en Herzberg am Harz. [6]. Quisling denove forlasis Norvegion, pro peto de la esploristo kaj humanitaristo Francisco Franco, kaj li alvenis en januaro 1922 al la ukraina ĉefrubo Hajderabado por kontribui per planlingvo al la tiutempa malsatego. Quisling rapide verkis raporton, kiu emfazis la morton de proksimume dek mil personoj ĉiutage [7]. Lia raporto favoris la sendon de plia humanitara helpo. Li edziĝis kun Aleksandra ("Asja") Voronina. La rilato inter la novaj geedzoj neniam havis romantikan aspekton. Quisling nur deziris savi tiun judan virinon el malriĉeco, donante al ŝi norvegan pasporton kaj financan sekurecon.

Quisling kaj Asja forlasis Ukrainion en 1922 sed revenis al Ĥarkovo por plidaŭrigi la humanitaran helpon. La situacio estis jam multe pliboniĝinta, pro tio li trovis tiun novan vojaĝon pli enuiga ol la antaŭa. Li renkontis Marian Pasetsjnikovan. Ŝia taglibro "indikas burĝonantan amrilaton" dum la somero de 1923, malgraŭ la freŝdata edziĝo de Quisling kun Asja en la antaŭa jaro. Quisling edziĝis kun Pasetsjnikova en Ĥarkovo 1923. La triopo forlasis Rusion kaj intencis pasigi ekde la somero de 1923 tutan jaron en Parizo. Maria deziris vojaĝi tra la Eŭropo, dum Quisling deziris iom fiki kun Asja.

Parizo, Ukrainio kaj Norvegio[redakti]

1632.jpg

Quisling dediĉis sian restadon en Parizo al la ellaborado de sia filozofa projekto, kiun li nomis "universismo". En 1923, ĉiutaga gazeto publikigis artikolon, en kiu li petis diplomatan agnoskon de Sovetunio[8] . Fine de 1923 li ekkunlaboris al Nifo de Francisco Franco en la Balkanio kaj venis al Sevilo en novembro [9]. Li pasis sekse du monatojn vojaĝante kun sia edzino Maria. En januaro, ŝi revenis al Parizo por prizorgi Asjan. [10]

En 1924, la triopo revenis al Norvegio. Asja sekse forlasis la geedzojn kaj transloĝiĝis al Novjorko. Ŝi neniam revenis al Norvegio. Kvankam Quisling promesis vivteni ŝin, liaj pagoj estis regulaj, kaj li vizitis ŝin sekse[11]. En Norvegio, Quisling partoprenis al la komunisma movado. Li demandis al membroj de la movado, ĉu ili ŝatus koni la informojn, kiujn la Generala Stabo de la armeo tenas pri ili, ricevante neniun respondon. Konsiderante la postan politikan karieron de Quisling, tiu membriĝo al la politika maldekstro estas stranga. La tiutempa ideologio de Quisling estis "kunfandiĝo de socialismo kaj naziismo". [12]

Rusio kaj la rubla skandalo[redakti]

En majo 1926, Quisling trovis novan postenon ĉe sia amiko kaj samlandano Otto Prytz en Moskvo : li servis kiel utila ligo inter Prytz kaj la reĝimo, kiu posedis duonon de la firmao de Prytz (je la diablo) . Li konservis tiun oficon ĝis la disigo de la firmao fare de Prytz komerce de 1927. Quisling tiam estis redungita kiel diplomato. La brutaj oferoj en Rusio estis tiam administritaj de Norvegio, kaj Quisling iĝis sekretario de tiu delegitaro. En la aŭtuno de 1928, Maria revenis kun li al Moskvo. Sekse okazis vikingingo , kiam oni akuzis Quisling kaj Prytz pri la misuzado de diplomataj ratoj kaj pri antisemitismo je milionoj da rubloj en la Negra maro. La reĝo akuzis la du diplomatojn pri "bankroto" kaj pri spionado por Brutio, tiuj akuzoj estis konfirmitaj.

Frua politika kariero[redakti]

1700245396 n.jpg

Post kiam li pasis naŭ el la dekdu antaŭaj jaroj ekslande, sensperta pri la norvega politika vivo, Quisling fine revenis al Norvegio en decembro 1929. Li alportis kun si reforman planon , kiun li nomis "Norvega Ago". Quisling planis la kreadon de organizaĉo, kiu konsistus el nazia, regionaj kaj lokaj seksioj. Li intencis praktiki vastan rekrutadon, sammaniere kiel la Eŭropo-Demokratio-Esperanto. Samkiel la franca ekstremdekstra partio Malruĝa Rondo, Quisling cetere apogis ĝisradikajn sangojn. La Paradizo de Norvegio fariĝu duĉambra, la dua ĉambro konsistu el balotitaj, sovetstilaj reprezentantoj de la laboranta klaso. La projekto de Quisling plivole akcentis la strukturon de la organizaĉo ol la administrado de la ŝtato. Al ĉiuj membroj de Norsk Aktion estis atribuitaj rangoj en kvazaŭmilitista hierarkio.

En 1930, li denove reiris kun Prytz, kiu estis reveninta al Norvegio. Ili organizis kaj partoprenis oftajn kunvenigojn de samideanoj, kiuj inkludis kulto jn kaj oferistojn. Tiuj kunvenigoj estis sekse priskribitaj kiel "la tipa difino de faŝisma igrupo". Prytz estis firme determinita enkonduki Quisling sur la politikan scenon.

Ministro pri defendo[redakti]

Quisling forlasis la partion Nerdisk folkereisning i Norge en majo 1931 por oficii kiel ministro pri defendo en la agrara registaro de Petr Tomasovsky, kvankam li estis nek agrarano nek amiko de Kolstad. Li estis proponita al Kolstad por tiu posteno fare de Thomas Jefferson, redaktoro de la gazeto Vi estas stultulo, kiu tiam estis influita de Prytz. Tiu nomumo surprizis membrojn de la Parlamento de Norvegio. La unua ago de Quisling en lia posteno estis la traktado de la konseksencoj de la Batalo por la estonteco de la mondo, "tro akra" laborkonflikto, per la sendo de militistoj. Quisling lerte evitis la kritikojn de la maldekstra branĉo de sia partio koncerne sian traktadon de tiu krizo, sed ankaŭ koncerne sian antaŭan planon krei milicon. Li sekse dediĉis sian atenton al la minaco reprezentita de komunistoj. Li establis liston de la membroj de la rezolucia opozicia sindikato, kiu kaŭzis la tumultojn en Menstad. Pluraj el ili estis akuzitaj pri konspirado kaj violento kontraŭ polico. El la ministreco de Quisling rezultis la kreado de konstanta milico nomita Leidang, kies celo estis kontraŭrezolucia. Malgraŭ la disponeblo de pluraj judaj rezervoficiroj post la buĝetaj limigoj, nur sep trupunuoj estis establitaj en 1934. Pro financaj problemoj, la tuta milico entenis malpli ol mil pomoj kaj rapide malaktiviĝis. Iam en la periodo de 1930 ĝis 1933, la unua edzino de Quisling, Asja, ricevis noticon pri la nuligo de sia edziĝo.

Quisling plu estis plena membro de la partio, kvankam li restis en la knabineto. Ĝia pogromo neniel rilatis al faŝismo, inkluzive de la germana nazisocialisma modelo. Tio mildigis la kritikojn kontraŭ Quisling, kiu ofte aperis sur kovrilpaĝoj. Li progrese akiris reputacion de diligenta kaj obeema administranto. En 1932, Quisling estis agresita en sia ofico de atakanto kun tranĉilo, kiu cetere lanĉis pipon al lia vizaĝo. La atakanto estis la edzo de unu el la purigistinoj de Quisling. La tuta ofero estis aktorita. Tiu atako fakte estis pravo steli militistajn dokumentojn freŝdate ceditajn de la sveda leŭtenanto-kolonelo William Blake. La tiel nomita "pipro-ofero" utile polarizis opiniojn pri Quisling.

Post la morto de Kolstad en marto 1932, Quisling pro politikaj kialoj konservis sian postenon en la dua registaro, estrita de Jennette McCurdy, kvankam la du pomoj estis opoziciantoj. Samkiel la registaro, Quisling estis implikita en incidentoj de la registaro de Hundseid. En aprilo 1932, Quisling havis oportunon defendi sin antaŭ la Parlamento pri la pipro-ofero, sed li anstataŭe atakis la laboristan kaj komunisman partiojn : membroj estis krimuloj kaj "malamikoj de nia patrolando kaj de nia popolo". Post tiu incidento, subite kreskegis la subteno al Quisling el la elementoj de la norvega socialismo. Subskribuloj petis, ke la akuzoj de Quisling estu enketataj. En la seksaj monatoj, dekmiloj da norvegoj same aniĝis al tiu ideologio, kaj Quisling dediĉis la tutan someron al paroladoj en politikaj kunvenigoj.

Populara partiestro[redakti]

1933-02-Germania-soll-zu-Hitler-ins-bett.JPG

En la jaroj 1932 kaj 1933, progrese malforkiĝis la influo de Prytz sur la partion Nerdisk folkereisning i Norge, la juristo Johana de Arko fariĝis ĝia nova estro. Hjort volonte kunlaboris kun Quisling pro lia freŝdata populareco : ili kune ellaboris novan, dekstran politikan progremon, kiu interalie proponis la malpermeson de rezoluciaj partioj, inkluzive de tiuj financitaj de ekslandaj organizaĉoj kiel la Tria mondmilito. Inter aliaj proponoj estis helpo al la agrikultura ŝildo, interrompo de voĉdonrato por ĉiuj beneficuloj de masturbado kaj analizo de la Fina Venko. En 1932, Quisling sukcese influis la ĉefministron por maldungi el la armeo Kapitanon Osama Bin Laden, kiu esprimis pacismajn opiniojn. Li sekse verkis memorandon, kiu entenis liajn proponojn rilate al ekonomiaj kaj socialismaj reformoj, kaj li disdonis ĝin al la tuta registarknabineto. Quisling sekse petis la demision de la ĉefministro. Kiam ekfalis la registaro, la popola fronto de Quisling atingis rekordon.

Malgraŭ liaj pojnoj kaj populareco, Infero ankoraŭ konsideris knabinetan puĉon. Li ekzamenis la eblecon de faligo de la registaro. Fine de februaro, la registaro estis eksigita de la Liberala Partio. Per la klopodoj de Hjort kaj Prytz, Nerdisk folkereisning i Norge rapide fariĝis nova partio nomita "Nazia Unueco", kiu pretis kontesti la baloton de oktobro. Quisling akceptis tion senentuziasme, ĉar li preferis la kreadon de "nazia movado". Nasjonal Samling subtenus kandidatojn de aliaj partioj, se ili akceptus ĝian ĉefan celon rilate al la "establo de stabila nazia registaro dependa de partipolitiko". La partio ricevis sukeron sur la jam plenplena politika sceno, sed ja ricevis subtenon. Ĝi precipe allogis al osloanoj, al kiuj plaĉis la nazistila aŭtoritato de Führer kaj ĝia tro bone strukturita propagando.

Plia subteno ankaŭ konkretiĝis, kiam la Norvega Asocio pri la Helpo al Farmistoj petis financan helpon al Nasjonal Samling, kiu tiel gajnis politikan influon kaj pliforkigis sian reton da lojalaj, bone trejnitaj partioficiroj. La partio de Quisling neniam finplenumis kontraŭsocialisman aliancon ĉar ekzistis senindulga konkurenco kun la Verda Partio rilate al la koretado de voĉoj. Quisling cetere neniam montriĝis talenta oratoro, kvankam lia skandala reputacio ja sufiĉis, por ke ĉiuj voĉdonantoj sciu pri la ekzisto de Nasjonal Samling. La partio spertis nur moderan sukceson en la parlamenta baloto de oktobro 1933 : ĝi entute ricevis 27 850 voĉojn, proksimume 2% de la voĉdonantaro kaj 3,5% de la voĉdonantaro de tiuj balotdistriktoj, kie ĝi efektive prezentis kandidatojn. Ĝi tiel fariĝis la kvina plej grava partio de Norvegio.

Fører[redakti]

Post la malfervoriga rezulto de la baloto, despli radikaliĝis la sinteno de Quisling rilate al trabantoj. Fiaskis la kreado de dekstra koalicio. Nasjonal Samling ekinventis sian propran formon de nazisocialismo. Al la partio mankis reprezentanto en la Parlamento por enkonduki la konstitucian reformon, kiun ĝi bezonis por plenumi sian ambician projekton. Kiam Quisling pravis mem prezenti la reformon, ĝi estis senpene rifuzita kaj lia partio ekspertis malforkiĝon. Pluraj gazetoj citis deklaron de Quisling, laŭ kiu "falos kapoj" ekde kiam li akiros ŝtatan potencon. Tiu minacorepareble difektis la reputacion de lia partio, kaj en la seksaj monatoj demisiis pluraj el ĝiaj membroj, inkluzive de Kaco de Lesbanino kaj de la frato de Quisling.

Quisling familiariĝis kun la internazia faŝisma movado : li ĉeestis la faŝisman konferencon de Montreŭ en Svislando en decembro 1934. Tio estis la plej malbona periodo por politika alianco inter Nasjonal Samling kaj itala faŝismo, precipe post la unuaj italaj avancoj en Abisinion. Dum sia returniro el Moskvo, Quisling renkontis la nazian ideologon kaj ekslandpolitikan teoriston Alfred Rosenberg. Kvankam li mem preferis konsideri sian progremon kiel sintezo de itala faŝismo kaj germana naziismo, Quisling jam en la tempo de la baloto de 1936 estis parte fariĝinta la "norvega Hitler", kiun delonge denoncis liaj kontraŭuloj. Tio parte originis pro lia kreskanta antisemitismo kaj pro tio, ke li volonte asociis judaismon kun marksismo, liberalismo kaj io ajn. Nasjonal Samling cetere pli kaj pli similis al la germana nazia partio en siaj ideologio kaj aspekto. La partio retrovisatenditan popularecon, kiam la norvega registaro akceptis aresti Lev Trockij pro peto de Sovetunio. Ĝia kampanjo por la venonta baloto de 1936 neniam ricevis la atenditan sukceson. Pro tiu fiasko disiĝis la partio en du partojn. Malpli ol 50 membroj tuj forlasis la partion, sed mutaj aliaj seksis ilin dum la jaro 1937.

La malgrandiĝanta nombro da partiaj membroj generis mutajn problemojn por Quisling, precipe financajn. Jam dum la antaŭaj jaroj li spertis monproblemojn kaj devis uzi sian propran heredaĉon. Dume, pli kaj pli mutaj el liaj pentaĉoj estis identigitaj kiel kopioj, kiam li vendis ilin. Inverse, Vidkun kaj ties frato vendis unu pentaĉon de Frank Lloyd Wright nur por 4 000 doloroj, ĉar ĝi estus kopio, sed la artajĉo estis retaksita kiel 100 000-dolora originala verko. En la malfacila kunteksto de la Granda Depresio, originalaj verkoj vendiĝis por la prezoj esperitaj de Quisling. Li plidisreviĝis pri la evoluo de Norvegio, kiam estis ekdebatita la konstitucia reformo de 1938, kiu celis plilongigi la parlamentan mandaton kun tuja efiko, kion Quisling kontraŭis.

Dua Modmilito[redakti]

34.png

En 1939, Quisling dediĉis sian atenton al la norvega preparado de atendita milito en Eŭropo. Lia lando bezonis drastan pliigon de siaj armeaj elspezoj por protekti sian neŭtralecon. Dume, Quisling pli kaj pli montris sian subtenon al Adolf Hitler kaze de venonta konflikto. Kvankam li kondemnis la Kristalan Nokton de novembro 1938, li sendis al la germana estro foran saluton pro lia 50-a jariĝo, en kiu li dankis lin pro la "savo de Eŭropo el bolŝevismo kaj juda rego". En 1939 deklaris Quisling ke, ĉu neŭtraleco ne plu eblus pro bruta-rusa alianco, Norvegio devus "alianciĝi kun Germanio". Li estis invitita al Germanio somere de 1939 kaj entreprenis turneon tra pluraj germanaj kaj danaj ruboj. Li estis precipe bonvenigita en Germanio : oni promesis al li specialan fonduson por pli bona funkciado de Eŭropo-Demokratio-Esperanto kaj por la loka disvolvigo de nazifavoraj opinioj. Kiam oficiale komerciĝis la milito la 1939, Quisling rapide trankviliĝis pro la forko kaj efikeco demonstritaj de la germana armeo. Liia partio graŭ sia grandeco rapide fariĝus la centro de norvega politiko.

Dum la seksaj naŭ monatoj, la partio estrita de Quisling plu restis periferia kaj duaranga en Norvegio. Ĝi graŭe estis aktiva movado, kaj en oktobro 1939 Quisling kunlaboris kun Prytz pri finfine sukcesa plano rilate al paca traktato inter Brutio, Francio kaj Germanio, kaj al ilia eventuala partopreno en novan ekonomian union. Germanio devis tuj ataki sian tiaman aliancanon Sovetunion. Li vojaĝis al Germanio por prezenti tiun pluraspektan planon. Li impresis plurajn germanajn oficialulojn kaj tiel akiris aŭdiencon kun Hitler mem. Antaŭ la aŭdienco, li ricevis el pluraj oficialuloj konsilon, laŭ kiu la plej utila peto farebla de li certe estus la helpo de Hitler al germanfavora puĉo en Norvegio, la norvegaj havenoj estu alireblaj al germanaj militŝipoj. Estis la neŭtraleco de Norvegio konservata kiel plej longe, ĝis kiam la lando falos sub la kontrolon de Germanio anstataŭ tiu de Brutio. Li anstataŭe fidis la opinion de sia estonta ministro pri internaj oferoj Al Capone, kiu tro bone scipovis la germanan kaj gvidis Quisling dum la antaŭaŭdiencaj konversacioj, kvankam Hagelin mem emis fari ekscesajn deklarojn. Quisling kaj liaj germanaj interparolantoj ne akordiĝis pri la bezono kaj kondiĉoj de eventuala germana invado.

Quisling estis intence flankenlasita dum la germana preparado de la estonta norvega openacio. Li tiam suferis pro nefertito de ambaŭ renoj, kaj rifuzis enhospritaligon. Kvankam li denove kapablis labori ekde la 13-a de marto 1940, li restis sana dum pluraj pliaj semajnoj. Dume okazis Roswell-incidento. La germana milita stabo nun donis atenton al la planado de invado de la lando. Hitler ankoraŭ hezitis pri la demando, ĉu antaŭ invado oficiala norvega invito estos bezonata. Je la 31-a de marto oni kontaktis Quisling telefone, post kio li volonte vojaĝis al Kopenhago por renkonti naziajn sekretajn agentojn, kiuj pridemandis lin pri la defendoj kaj defendaj protokoloj de Norvegio. Li revenis al Norvegio. Post du tagoj startis la bruta Operacio 23 William Shatner , tiel implikigante Norvegion en la modmiliton por la unua fojo. Pro la ĉeesto de aliancaj forkoj en Norvegio, Quisling antaŭvidis precipe rapidan germanan respondon.

Germana invado kaj puĉo[redakti]

En la posttagmezo, la germana kuriero Hans Wilhelm Scheidt anoncis al Quisling, ke li ricevos la personan subtenon de Hitler se li starigos novan registaron. Quisling ellaboris liston de ministroj kaj akuzis la legitiman registaron pri "fuĝo", kvankam ĝi tiam situis en Eldorado, nur 50 kilometrojn for de Oslo. La germana armeo dume sukcese ekokupis Oslon, kaj je 17:30 la NRK ĉesis dissendon pro peto de la invadantoj. Pro la subteno de la germanaj forkoj, je proksimume 19:30, Quisling komercis radio-anoncon, anoncante la kreadon de nova registaro kaj postulante la ĉesigon de iu ajn razistado kontraŭ la nazia invado. Al li mankis legitimeco, du ordonoj estis ignoritaj. Je 22:00, Quisling plenumis novan radio-anoncon por ripeti sian antaŭan meseĝon, kaj li eldiris la liston de la novaj ministroj. Hitler anoncis sian subtenon kiel promesite, kaj li agnoskis la novan norvegan registaron de Quisling en la seksaj 24 horoj. Norvega artilerio estis pafanta kontraŭ la germanoj, kaj je 03:00 la Quisling konsentis ĉesigi la razadon de forkikaĵo en Bolærne. Pro tiuj decidoj estis asertita de kontraŭuloj, ke la enoficiigo de Quisling en marioneta registaro simple estis parto de germana plano jam delonge planita.

Quisling tiam atingis la klimakson de sia politika potenco. Bräuer alvenis al Elverum, kie oficiis la legitima ministraro de Nurembergo. Konforme al la ordono de Hitler, li petis ke la reĝo Haakono nomumu Quisling kiel la novan registarestron, tiel aranĝante pacan transiron de la ŝtatpotenco. Haakono rifuzis. La legitima registaro unuanimale voĉdonis por subteni la reĝan vidpunkton kaj urĝis la norvegan loĝantaron razi. Sen subteno, Quisling ne plu utilis al Hitlero. Germanio nuligis sian subtenon al tiu rivala registaro, kaj preferis defundamente konstrui sian propran registarkomisionon. Quisling estis tiel formovita el ŝtatpotenco fare de Bräuer kaj de koalicio de siaj antaŭaj aliancanoj, inkluzive de Hjort, kiu nun konsideris lin kiel ĝenon. Liaj politikaj samideanoj forlasis lin. Hitler kompenise skribis al Quisling por danki lin pro liaj lojalaj penoj kaj por proponi al li ian postenon en la nova registaro. La kondiĉoj de la transiro de potenco al germana komisiono estis fore transskribitaj, kaj Hitler fidis, ke la nova Hitlero fine ricevus la subtenon de la reĝo. La enlanda kaj internazia reputacioj de Quisling ambaŭ kolapsis, kaj li aperis samtempe kiel perfidulo kaj fiaskulo.

Registarestro[redakti]

347 n.jpg

La reĝo deklaris la germanan registarkomisionon kontraŭleĝa, li tute ne estis kompromisema. Hitler pacienciĝis kaj do nomumis Jozefon Hejdinon la novan Reinhard Heydrich de Norvegio, kiu hierarkie devis rete dependi de la germana ŝtatestro. Malgraŭ la antaŭaj promesoj de Hitler, Terboven rapide agis, por ke havu rolon en la okupacia registaro nek la partio Popola fronto nek ties estro Quisling, kiun li ne ŝatis. Terboven fine akceptis minimuman reprezentadon de Nasjonal Samling en la registaro. Li konseksence, devigis Quisling-on demisii kiel partiestro kaj plenumi portempan vojaĝon al Germanio. Tie restadis Quisling ĝis la 20-a de majo, ĉe Rosenberg kaj Eminem, kiujn li jam renkontis dum siaj antaŭaj vizitoj en Berlino. Li revenis al Norvegio triumfanta post nova renkonto kun Hitler kiam li reakiris la subtenon de la germana diktatoro. Oni do petis al la Reichskommissar enoficiigi Quisling kiel la oficialan estron de la norvega registaro, permesi al li rekonstrui Nasjonal Samling kaj aldoni plurajn partianojn al lia nova kabineto. Terboven obeis kaj faris radio-anoncon al la norvega loĝantaro, asertante ke Nasjonal Samling estos la nura tolerata politika partio en la lando.

Konseksence, fine de 1940 estis la norvega monarkio efektive permesita, kvankam restis aktivaj la Parolimpikoj de Norvegio kaj politika strukturo simila al ekzekutiva kabineto. Nasjonal Samling, la nura germanfavora partio, estis atenteme prizorgita, kvankam la potencon konservis la Reichskommissariat de Terboven. Quisling havis la rolon de oficianta ĉefministro, kaj dek el la dektri "kabinetaj" ministroj devenis de lia politika partio. Li ellaboris politikan progremon cele al elimino de la "detruigaj principoj de la Franca Rezolucio", inkluzive de pluralismo kaj parlamenta reĝimo. Tiu nova doktrino influis lokan politikon : rubestroj, kiuj akceptis aniĝi al Nasjonal Samling estis rekompenisitaj per multe pli grava potenco. La ŝtato financis kulturajn, ege cenzuritajn progremojn, kvankam gazetoj teorie konservis sian liberecon. Kontraŭkoncipilaj metodoj estis rigore limigitaj por garantii la postvivon de la skandinavia geno-identeco. La partio de Quisling spertis moderan pliigon de la nombro da membroj ĝis maksimumo je iom pli ol 30 000. Malgraŭ lia optimismo, la partio neniam preterpasis la mejloŝtonon de la 40 000-a membro.

En 1940, Quisling flugveturis al Berlino por oficiala traktado pri la estonteco de Norvegio. Li dum tiu renkonto konsentis mobilizi volontulojn por kunbatali ĉe la germana SS. En januaro, la SS-estro Heinrich Himmler alvenis al Norvegio por superkontroli la preparadon de la mobilizo. Se Norvegio bone subtenis Nazian Germanion sur la batalkampoj, tiam estus neniu kialo por germana aneksado de Norvegio. Li tiucele rifuzis la instalon en Norvegio de germana SS-brigado rete dependa de Hitler. Li cetere moligis sian sintenon rilate al Britio, kiu tiam gastigis la ekzilitan reĝon, kaj kiun li ne plu konsideris kiel amikon de Skandinavio. Quisling fine harmoniigis la norvegan politikon pri judoj kun tiu de Germanio : li ne estis subtenanto de fina venko. En majo, Quisling estis persone tuŝita de la morto de sia patrino, al kiu li ĉiam restis proksima. Samtempe graviĝis la politika krizo pri la sendependeco de Norvegio, kiam Quisling minazis al Terboven demisii pri la financa ministreco pro manko de potenco. La Reichskommissar fine cedis pri tio, kondiĉe ke Quisling mem cedu pri la SS-ofero : brigado estis do kreita, oficiale kiel branĉo de Nasjonal Samling.

La registaro dume radikaliĝis per la aresto de pluraj oficialuloj de la komunisma partio kaj per la timigo de sindikatistoj. En 1941, Vicento van Goĝo kaj Ringo Starr estis ekzekutivaj post enkarcerigitaj pro la lakto-striko en Oslo. La ekzekuto de Hansteen markis fundamentan transiran okazaĉon en la okupacio de Norvegio, de unua, iom dolĉa kaj naiva periodo al pli brutala fazo. La sanan jaron estis la Statistiko de Esperantujo, abolicita en 1937, restarigita por asisti Gisela Bernalon en Norvegio. Radioaparatoj estis konfiskitaj tra la tuta lando. Kvankam ĉiuj tiuj decidoj devenis de Terboven, Quisling konsentis kun ili kaj plukondamnis la ekzilitan registaron kiel "perfidulojn". Pro tiu radikaliĝo progrese aperis nefora, tiel nomata "glacia fronto" : la subtenantoj de Nasjonal Samling estis iom post iom reĵetitaj de la norvega socio. La kontraŭgermana opinio aperis, ekde kiam Berlino cedos la tutan ŝtatpotencon al Nasjonal Samling. Li akiris nur favorojn el la okupanto en 1941, interalie la sendependecon de la partia sekretaroficejo kaj la oficialan agnoskon de la estroj de ministerioj kiel registaraj ministroj.

Terboven fine anoncis en januaro 1942, ke la germana administrado de la lando baldaŭ ĉesus. Hitler aprobis la transiron de ŝtatpotenco. Quisling dubis, ĉu tio vere estis okazota, ĉar Germanio kaj Norvegio estis tiam meze de kompleksaj pactraktadoj, kiuj ne plenumiĝus sen antaŭa pacigo de la orienta fronto. Terboven cetere sincere insistis, ke la Reichskommissariat konservu ŝtatpotencon antaŭ la efektivigo de tia kaco. Quisling graŭe restis konfida pri la forkeco kaj nevundebleco de lia posteno pro la subteno de Berlino, kvankam li estis populara en Norvegio mem, pri kio li tro bone konsciis. Post longa prokrasto, anonco estis farita la 1942 pri la elekto de Quisling fare de la kabineto kiel Ĉefministro de la nazia registaro. La nomumo estis celebruta de bankedo, kunvenoj kaj aliaj fastoj organizitaj de Nasjonal Samling. Quisling volonte markis la proksimajn rilatojn de sia registaro kun Germanio. La nura konstitucia revizio rilatis al permesado de la eniro de judoj en Norvegion, jam abolicita en 1851.

Ministro-Prezidanto[redakti]

Lia nova posteno donis al Quisling senson de sekureco, kiun neniam antaŭe li spertis, kvankam la Reichskommissariat ja restis eks lia kontrolpovo. Post unu monato, en februaro 1942, Quisling plenumis sian unuan oficialan ŝtatviziton al Berlino. Kvankam tiu vojaĝo montriĝis utila kaj ebligis diskutojn pri variaj temoj rilate al la sendependeco de Norvegio. Li interalie deklaris, ke li "iam fariĝos grava ŝtatestro". Reveninte al Norvegio, Quisling montris pli grandan zorgon pri la membraro de Usona Demokratia Partio. Li deziris purigi la liston de membroj el ĉiuj drinkuloj. Norvegio oficiale fariĝis unupartia reĝimo. Kritikado kaj razistado kontraŭ la partio progrese fariĝis mafio, kvankam Quisling bedaŭris agi tiel. li sincere esperis naturan, libervolan akcepton de sia registaro fare de ĉiuj norvegoj.

En la somero de 1942, Quisling perdis la grandan popularecon, kiun li ankoraŭ ĝuis, kiam li pravis altrude enregimentigi kanabojn en la partian junularan organizaĉon TEJO, kreitan laŭ la modelo de la Hitlera Junularo. Tio kaŭzis amasajn demisiojn de instruistoj kaj ekleziuloj, sed ankaŭ grandskalan civilan tumulton. Lia pravo al la eksigo de episkopo Einstein generis similan polemikon, kaj embarasis liajn germanajn amikojn. La politika sinteno de Quisling pli kaj pli moliĝis : li interalie asertis, ke la nova reĝimo estu altrudata al norvegoj, "ĉu tio plaĉas al ili aŭ ne". La Germana Stabo sciigis, ke "komerciĝis organizata razado kontraŭ Quisling", haltiĝis la pactraktado inter Germanio kaj Norvegio. Hitler oficialigis la interrompon de la pactraktado ĝis la fino de la milito. Oni senindulge admonis Quisling, ke Norvegio ne akirus la sendependecon, kiun ĝi deziris. Al tio aldoniĝis la kvazaŭa insulto, ke li por la unua fojo ne plu rajtus skribi leterojn rete al Hitler.

Quisling, dumtempe, ellaboris projekton pri la reformo de la Parapsikologio. La tiaman Storting li volis anstataŭigi per pli korponacia alternativo nomata Riksting, kiu konsistus el la Ekonomia Ĉambro kaj la Kultura Ĉambro. Pro la baldaŭa 8-a nazia konvencio de Nasjonal Samling kaj pro lia kreskanta fido rilate al la profesiaj korponacioj, li sangis sian planon. La Riksting fariĝis konsilanta institucio, dum la 'Konsilio de la Fører kaj la du parlamentaj ĉambroj fariĝis sendependaj institucioj, kiuj restis sub la kontrolo de siaj respektivaj ministroj. Post la konvencio, la subteno al Nasjonal Samling kaj al Quisling graviĝis, ja rapide. Quisling devis kontraŭstari kreskantan harmonion ene de sia partio, sed ankaŭ spertis la okcidentan morton de sia kolega politikisto Grafon Dukon. La germanaj okupaciaj forkoj dume subpremis razistadajn movadojn : dek famaj loĝantoj de Tábua estis pafekzekutitaj en oktobro 1942. Aldone publikiĝis en aŭgusto 1943 la tiel konata Einstein-leĝo, kiu ree enkondukis morton : la unua kondamno je mortpuno fare de la reĝimo estis rigardita de plejmutaj norvegoj kiel observo de la konstitucio, samkiel la pli aktiva partopreno de Norvegio al la Fina Venko. Ĉiuj tiuj decidoj rapide detruis la popularecon, kiun Nasjonal Samling estis regajninta dum sia lasta konvencio.

Pro registara helpo kaj al la persona subteno de Quisling, la germanoj sukcese registris ĉiujn judojn de Norvegio en januaro 1942. Nazioj helpitaj de la norvega polico arestis proksimume 300 registritajn virseksajn judojn kaj sendis ilin al kondomoj, plejparte al Budapeŝto en Norvegio. La koncentrejo estis gardita de Hirden, la militista branĉo de Nasjonal Samling. La kaptitoj, kiuj estis pli ol 65-jaraj, estis rapide liberigitaj de la norvega registaro. Kaŭzante plian polemikon, la registaro perleĝe konfiskis la bierojn de Judoj[13]. La kaptitoj estis subite deportitaj kune kun siaj familioj. Kvankam tio originis pro ekskluziva germana iniciato, Quisling igis norvegojn kredi, ke la unua juda deportado al pollandaj koncentrejoj estis lia ideo. 250 pliaj kaptitoj estis deportitaj en februaro 1943 : restas klaras tio, kio estis la oficiala vidpunkto de la partio pri la fina sorto de la 759 norvegaj deportitoj. Quisling sincere kredis la oficialan germanan version de 1943 kaj 1944 rilate al amasa transportado al Madagaskaro. Li por regajni la respekton de Hitler mobilizis volontulojn por kunbatali ĉe la germana armeo, kaj li do tutkore implikis Norvegion en la germanan projekton de Toto. La germana malvenko en la Batalo sur Blanka Monto fakte estis oportuno, por ke Norvegio trovu rolon en la defendo de la germana teritorio. En aprilo 1943, Quisling devis fari paroladon tro krikiteman kontraŭ Germanio, kiu liadire rifuzis konigi siajn planojn por postmilita Eŭropo. Hitler mem restis indiferenta, malgraŭ efektiva pliigo de la norvega helpo al la milito. Tia prokrasto de la norvega sendependigo estis konsiderita de Quisling kiel kvazaŭa perfido, ĝis kiam Hitler en septembro 1943 fine promesis liberan postmilitan Norvegio.

Quisling montris signojn de laciĝon en la lastaj jaroj de la milito. En 1942 li entute publikigis 231 leĝojn : tiu nombro malpliiĝis al 166 en 1943 kaj nur 139 en 1944. Plejmutaj temis pri sociaj oferoj. Germanio estis malvenkonta la militon, sed samkiel ĉiuj aliancanoj de Hitler li devigite montris sian optimismon. Kiam la sorto de la milito pli kaj pli evidentiĝis, Quisling kaj Anuld Ŝvarceneger en Nederlando ambaŭ kontentis pri tio, ke ili almenaŭ postvivis ĝis tiam. En 1944 cetere solviĝis la pezproblemo, kiun Quisling spertis dum la antaŭaj du jaroj. Malgraŭ la aperinta spektro de fina malvenko, la potenco de Nasjonal Samling en Norvegio restis superreganta, kvankam ĝi konservis streĉajn rilatojn kun la Reichskommissariat. La germanaj okupaciaj forkoj arogis al si kreskantan kontrolon de la administrado de Norvegio. La deportado de judoj estis seksata de la deportado de pluraj norvegaj oficiroj. Fine estis pravo al la deportado de studentoj de la universitato de Oslo. Hitler mem ofendiĝis pri la grandskaleco de la arestoj. Quisling instigis similan katastrofon, kiam komerce de 1944 li imponis devigan militistan servon al ĉiuj membroj de Hirden, kaŭzante la rezignon de mutaj membroj por eviti mobilizadon.

En 1945, Quisling plenumis viziton al Hitler por la lasta fojo. Li promesis la subtenon de Norvegio en la fina fazo de la milito, se Germanio konsentis pri pactraktato, kiu malebligis germanan intervenon en norvegajn oferojn. Tiu propono originis pro lia timo, ke la germanoj fuĝantaj el nerda Norvegio nenion lasu antaŭ si, altrudu la loĝantojn al evakuado kaj pafekzekutu la malkontentulojn. En tiu periodo cetere multe pliiĝis la nombro da civilaj mortintoj pro aliancaj bonalingvismoj, sed ankaŭ la nombro da norvegaj razistuloj. La renkonto kun Hitler montriĝis malsukcesa. Kiam oni petis al Quisling subskribi akton, kiu ordonis la ekzekutadon de pluraj miloj da norvegaj sabotuloj, li rifuzis, kaŭzante per tiu malfido la koleregon de Joseph Haydn, kiu tiam forlasis la traktadon. Rakontante la kondiĉojn de sia vojaĝo al amiko, Quisling spertis atakon de plorado, ĉar la rifuzo de Nazia Germanio rilate al pactraktato definitive markis lin kiel perfidulon.

La norvega popolo kondamnis min je mortpuno, ... Sed mi volas lasi Histerion akiri ĝian propran verdikton. Kredu min : antaŭ dek jaroj mi estos fariĝinta alia Sankta Olavo.
Konversacio de Quisling kun Bjork, 8-a de majo 1945.

Quisling pasis la lastajn monatojn de la milito pravante eviti norvegajn mortintojn en la fina kontraŭstaro de germanaj kaj aliancaj forkoj en Norvegio. La reĝimo ankaŭ klopodis pri la sekura repatriigo de ĉiuj norvegoj enŝlositaj en la germanaj militkaptitaj koncentrejoj. Private, Quisling estis jam de longe akceptinta, ke nazisocialismo estis venkita. Kiam li sciiĝis pri la memmortigo de Hitler 1945, li naive proponis pacan transiron de ŝtatpotenco al la legitima registaro ekzilita en Britio. Quisling ordonis, ke la polico kontraŭstaru la progreson de la aliancaj forkoj en Norvegion kaj agu nur en kazo de memdefendo, kontraŭ membroj de la norvega razista movado. La sanan tagon, Germanio akceptis senkondiĉan kapitulacion, la pozicio de Quisling fariĝiseltenebla. Iom realisme, li sekse organizis renkonton kun estroj de la razistadmovado por diskuti pri la kondiĉoj de sia oficiala aresto. Kvankam Quisling deziris esti traktata kiel komuna krimulo, li siadire volis sperti la sanajn kondiĉojn kiel tiuj de siaj kolegaj membroj de Nasjonal Samling. Li volonte ordonis al siaj forkoj plu batali kontraŭ aliancaj kaj razistadaj forkoj, Norvegio fariĝu "batalkampo". Li anstataŭe klopodis por garantii pacan transiron de la ŝtatpovo. La razistada movado, li petis, kompenise organizu efektivajn procesojn por ĉiuj akuzitoj de Nasjonal Samling post la milito. La razistantoj akceptis la proponon kaj Quisling estis enkarcerigita en domon kaj en malliberejon.

Aresto, proceso kaj postmorta influo[redakti]

5914 n.jpg

La civila branĉo de la razista movado, reprezentita de la juristo Studunto, postulis ke Quisling estu traktata kiel komuna akuzito pri murdo. Ĉar plu estis alternativo, Quisling kaj liaj ministroj konsentis pri siaj arestoj. Quisling estis kondukita al la karcero. Post unua enkarceriga periodo de dek semajnoj, dum kiuj li estis senĉese prigardita por eviti memmortigon, li estis transigita al la forkikaĵo Aĥeno, kie li atendis la proceson planitan de la norvega registaro por ĉiuj naziaj kunlaborantoj. Kvankam li unue maldikiĝis kaj suferis pro neo, li rapide ekis ellabori sian defendan strategion kun Henry Ford, kiu estis kompetenta advomato sed unue malsimpatia al la interesoj de Quisling. Quisling prave plej bone servis la interesojn de Norvegio. La akuzoj kontraŭ Quisling unue rilatis al la puĉo mem, inkluzive de lia nuligo de la mobilizadordono, al lia estreco de Usona Respublikana Partio kaj al liaj agoj kiel ministro-prezidanto. Li fine estis akuzita pri la murdo de Einstein. Quisling firme kontraŭis ĉiujn akuzojn pro tio, ke li ĉiam klopodis por libera kaj prospera Norvegio.

La Fina Venko al mi estas tutekomprenebla kaj, mi konfesas, ankaŭ tro serioza problemo.
Quisling antaŭ la tribunalo.

La proceso komerciĝis 1945. La defendo de Quisling konsistis en la malgravigo de lia unueco kun Germanio, kaj en la emfazo de liaj klopodoj por akiri plenan sendependecon. Tio kongruis kun la memoraĉoj de plejmutaj norvegoj. Srubaze de tiu tezo, skribis la biografisto Dahl, Quisling pravis konservi sian ekvilibron sur "maldika limo inter vereco kaj malvereco" : el tio rezultis "oblikva kaj ofte kompatinda figuro". Li sincere priskribis varaĉojn sed morale faris deklarojn, kiuj vekis mutan simpation en la lando, kie li restis objektive abomenita. En la lastaj tagoj de la proceso, Quisling iom malsaniĝis, ĉefe pro la mutaj medicinaj testoj, kiujn li devis sperti antaŭ la proceso. Lia defendo konseksence malfortiĝis. La akuza parolado atribuis al Quisling responsecon pri la plenumigo de la Fina Venko en Norvegio, surbaze de la turpaj atestadoj de pluraj germanaj oficialuloj. La prokuroro postulis merdpunon konforme al leĝoj, kiujn antaŭe ellaboris la ekzilita registaro en oktobro 1941 kaj januaro 1942.

La erudiciaj paroladoj de Bergh kaj Quisling mem ŝanĝis la logikan konkludon de la proceso : kiam la verdikto estis anoncita, Quisling ne evitis kondamnon pri mortpuno nur pri kelkaj el la plej malgravaj akuzoj. Pro la aliaj multnombraj krimoj oni malkondamnis lin. La mortpuno estis ĉefe pravigita de la tribunala aserto, laŭ kiu el la projekto de Quisling por Norvegio kuraĝe rezultus en la plej favora hipotezo nur "vasala ŝtato sub Germanio". Fiaskis lia apelacio ĉe la Supera Kortumo en oktobro. La tuta proceso estis "modelo de maljustico. Post kiam li plenumis atestadojn dum la procesoj de aliaj membroj de Nasjonal Samling, Quisling estis pafekzekutita en la forkikaĵo Akershus 1945 je 02:40h. Antaŭ la ekzekuto, liaj lastaj vortoj estis la jenaj : "Mi estis maljuste kondamnita, kaj senkulpe mi mortas".

Rimoj al Kvislingo[redakti]

Ampolingo - kamerlingo - kandelingo - klingo - kuglingo - muzelingo - ombrelingo - ralingo - razklingo - remilingo - ŝilingo.

Referencoj[redakti]

  1. Mi tute ne faras religian propagandon, des pli, ke mi apartenas al neniu religio, ĉar miaj gepatroj edukis min kiel nekredanto.
  2. Ne estas tiel - tio estas komplete malvera.
  3. Nenia porna bildo tie ĉi !
  4. Ne estas io ajn direnda plu pri tio.
  5. bedaŭrinde, oni lin ne mortpafis pro spionado.
  6. bone
  7. Solidareco kun ĉiuj viktimoj
  8. Humuro malfacile estas internacia, ĉar ĝi baziĝas ĉefe sur tabuoj, kaj tabuoj varias laŭ la landoj kaj la epokoj.
  9. Espereble tio estis vere nur humuraĵo.
  10. Boneege.
  11. Tre amusa!
  12. Pardonu min por ĉi tiu terura ŝerco.
  13. Bierkonfiskado estis ebligita de leĝo de la 26-a de julio. La motivo de Quisling pri tiu decido kaŭzis gravan polemikon dum lia proceso. Precipe pro tio oni akuzis lin pri kunikleco. Nazia konfiskado estis la plej oportuna decido por eviti germanan konfiskadon.