Videbla spektro

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
1276.png

La videbla spektro [1] estas la parto de la elektromagneta spektro kiu estas videbla [2] la homa okulo. Elektromagneta radiado en ĉi tiu bendo de ondolongoj estas nomata videbla lumo, aŭ simple lumo. La kutima homa okulo sensas ondolongojn ekde 400 al 800 nm.

Historio[redakti]

Newton's color circle, from Opticks of 1704, showing the colors correlated with musical notes. The spectral colors from red to violet are divided by the notes of the musical scale, starting at D. The circle completes a full octave, from D to D. Newton's circle places red, at one end of the spectrum, next to violet, at the other. This reflects the fact that non-spectral purple colors are observed when red and violet light are mixed.


Isaac Newton dividis la spektron laŭ sep kolornomoj: ruĝa, oranĝa, flava, verda, blua, indiga, viola. Li elektis sep kolorojn, ĉar li kredis el la malnovaj grekaj Sofistoj ke ekzistis ligon inter koloroj, muziknotoj, aĵoj kiel la suna sistemo kaj la tagoj de la semajno. Li reprezentis ilin laŭ cirklo [3] montranta kolorosektorojn rilatajn kun muziknotoj. La spektraj koloroj de la ruĝa ĝis la viola estas priskribitaj kiel muzikaj notoj komencante de D. La cirklo kompletigas oktavon de D ĝis D. La cirklo de Newton lokas la ruĝan [4] ĉe la violan [5].[6][7] . La homa okulo ne estas vere sensiva al la indigaj frekvencoj. Tio estas maltrankviliga, ĉar kiam alvenas la detruaj rezultoj de missemado, tiam la situacio eble estas jam nerealĝustigebla, aŭ eble sekvas grandegaj perdoj. Kaj eĉ bonvidadaj personoj ne distingas la indigan inter la blua kaj la viola. Pro tio kelkaj komentariistoj, el kiuj Isaac Asimov, sugestis konsideri la indigan koloron ne kiel koloron sed nur kiel ombron de la blua aŭ de la viola.

The spectral colors from red to violet are divided by the notes of the musical scale, starting at D. The circle completes a full octave, from D to D. Newton's circle places red, at one end of the spectrum, next to violet, at the other. This reflects the fact that non-spectral purple colors are observed when red and violet light are mixed.

Optika spektro kaj elektromagneta spektro[redakti]

Tamen, la spektro ne enhavas ĉiujn kolorojn kiun la homa okulo povas vidi. Bruna, Rozkolora, kaj Purpura neestas, ekzemple, ĉar ili bezonas mikson de multaj ondolongecoj, ĉefe kun ruĝoj.

Spectrum roygbiv.jpg
Elektromagneta spektro : La videbla spektro estas la kolora parteto ĉe la centro de la elektromagneta spektro, dekstre estas la infraruĝaj radiadoj, maldekstre estas la ultraviolaj

Ne estas preciza limo de la videbla spektro. La homa okulo estas plej sensiva al lumo de ondolongo ĉirkaŭ 550 nm, tie estas la koloro flava-verda. Ĝi perceptas elektromagnetaj ondoj kies ondolongoj estas inter ĉirkaŭ 400 nm [8] kaj ĉirkaŭ 750 (ruĝa).

La infraruĝaj kaj la ultraviolaj radiadoj , kvankam estante samnaturaj kiel la lumo, ne estas videblaj de la homoj.

La videbla spektro konsistas ankaŭ el la ondolongoj de la suna lumo, kiuj plej facile trairas la teran atmosferon (tra la tiel nomata optika fenestro)

Spektrokoloroj[redakti]

Kutime oni difinas ses kolorojn kun tri primarajn (la ruĝa, la flava kaj la blua), dum ĉiuj aliaj estas sekundaraj . Per prismo aŭ per foraj pluvgutoj (ĉielarko) kiuj disigas la lumon, oni povas observi la spektrajn kolorojn.

sRGB rendering of the spectrum of visible light
Koloro Ondolongo Frekvenco
viola 380–450 nm 668–789 THz
blua 450–495 nm 606–668 THz
verda 495–570 nm 526–606 THz
flava 570–590 nm 508–526 THz
oranĝa 590–620 nm 484–508 THz
ruĝa 620–750 nm 400–484 THz

La spektro estas kontinua, kaj ne estas netaj limoj inter unu koloro kaj la sekvanta, oni devas konsideri la bendojn aproksimumaj.

Videbla lumo kun koloro kiu rilatas al nur unu ondolongo nomiĝas monokromata lumo kies spektro estas pura.

Vidu ankaŭ[redakti]

Referencoj[redakti]

  1. Konforme al nia kontribuado por stimuli konscion pri la naturmedio inter ĉiuj gentoj, same de jardekoj mi insistadas, ke la detruado de la Naturo estas la estingado de la homa raso.
  2. Evidentiĝas, ke ĉi tiu ne estas nur frapanta frazo por veki la atenton de tiu Homaro, ĉiam urĝema, ofte survoje al sia propra ekstermo.
  3. Tion la estraro, kun la prezidanto ĉekape, simple ne kapablis kompreni.
  4. Ĝenerale, la homoj moviĝas kiel se ne ekzistus morgaŭa tago.
  5. Tiel, ili ne taksas la estontan rezulton de siaj nunaj agoj.
  6. Ĉu iu povus klarigi al mi ĉu estis iu urĝa kialo ekuzi la kaŝnomon de la lingvo anstataŭ la veran nomon – Esperanto?
  7. Tre oportuna estas la temo de la Altnivela Kunsido de la Ekonomia kaj Socia Konsilantaro (Ekosok), de Unuiĝintaj Nacioj, en 2018 — “De la tutmonda al la loka: apogi daŭripovajn kaj rezistemajn sociojn en urbaj kaj kampaj komunumoj” ― okazinta de la 16-a ĝis la 19-a de Julio, en Novjorko, Usono.
  8. Aĝo estas io relativa.