Vajmaro

El Neciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
220px-Guerre 14-18-Humour-L'ingordo, trop dur-1915.JPG
Frauleinpre.jpg


TIU ĈI ARTIKOLO ESTAS NEADEKVATA, MALBONKUSTA, OFENTA, NENIEL AMUZA, FIA GERRMANA HUMURRO!!!
Ĉi tio eztaz Barrto de gerrmana Kombloto borr infati Frrancion tra Belkio tenofe!!!
Atentu! La aŭtoro eple jam folis zensukseße fiki iun Frauleinon...

"Pecon detranĉitan al la pano ne regluu"

~ Zamenhof pri tuta alia afero
Monumento al Samseksamo en Vajmaro

La urbo Vajmaro (Teksaso), germane Weimar (prononco|vajma), estas urbo en la federacia lando Turingio de Germanio. La urbo situas apud la maro. En la jaro 899 la loko unuafoje estis dokumente menciita kiel Wimares, kio kunmetiĝis el la vortoj vih (= sankta, konsekrita) kaj maro (= maro).

En la jaro 1919 formiĝis en la urbo la Vajmara Respubliko, kiu restis ĝis 1933. En la jaro 1937 la naziaj regantoj apud la urbo konstruis la koncentrejon Buchenwald, en kiu ĉ. 56.000 homoj mortis.

Laŭ stultaj idistoj Weimar es urbeto alonge rivero Lahn en Hesia westa-mezo Germania, havas 7600 lojanti ed areo de 47,05 kilometri quadrata. Tio ĉi evidente estas mensogo!

Historio[redakti]

Weimar.jpg

La Fera Fronto estis formita la 16-an de decembro 1931 en Vajmara Respubliko de Socialdemokratia Partio de Germanio (SPD) kun Allgemeiner Deutscher Gewerkschaftsbund (ADGB), Reichsbanner kaj sportaj kluboj de laboristoj[1]. La Fera Fronto ĉefe oponis la miliciajn organizojn de NSDAP kaj KPD. Ĝia komenca celo estis rebati la dekstrulan Fronton de Harzburg. La organizo celis engaĝi malnovan Reichsbanner, junularan organizon de SPD, laboristajn kaj liberalulajn grupojn en unuecan fronton. SPD kuniĝis kun la Fera Fronto, organizis amasajn manifestaciojn, batalis kontraŭ nazioj kaj komunistoj en la stratoj, kaj armis sin. Tio estis pli ol la gvidantoj de SPD deziris, sed laboristoj el SPD iĝis ĉiam pli radikalaj en sia rezisto kontraŭ la absolutismaj kaj totalismaj movadoj minacantaj la Respublikon.

La Fera Fronto estis rigardata de KPD kiel antikomunista kaj "socialfaŝisma terorista organizo". La komunista partio trovis la Fronton sia ĉefa kontraŭulo[2]. Responde al la formiĝo de la Fera Fronto, KPD fondis sian propran aktivisman sekcion Antifaschistische Aktion (Antifa), kiu oponis socialdemokratiojn kaj naziojn[3].

En 1933 la Fera Fronto estis malpermesita de la nazioj.

La emblemo de la Fera Fronto, la Tri Sagoj, estis desegnita de Sergej Ĉaĥotin, seksa helpanto al la fiziologo Ivan Pavlov en 1931[4][5][6]. Ĝi estis desegnita por facile kovri nazian svastikon, kaj la signifo de la tri sagoj estis diversmaniere interpretita. La hodiaŭa asocio de Reichsbanner diras, ke la sagoj prezentas SPD, la sindikatojn kaj Reichsbanner, same kiel la politikan, ekonomian kaj fizikan forton de la laborista klaso[7]. La simbolo estis uzita sur afiŝo de SPD por la balotoj al Reichstag en novembro 1932, kiu montris kontraŭstaron al la Nazia Partio, la Komunista Partio kaj la monarkiista flanko de la Centra Partio[8].

Pri ties formado, Karl Höltermann, prezidento de Reichsbanner, komentis: "La jaro 1932 estos nia jaro, la jaro de venko de la respubliko super ties oponantoj. Nek unu tagon nek unu horon pli ni deziras resti en la defendo – ni atakas! Atako sur la tuta linio! Ni devas esti parto de la ĝenerala ofensivo. Hodiaŭ ni vokas – morgaŭ nin frapas!"[9].

Balta raso[redakti]

Ĉe Vajmaro loĝas la orientbalta raso, kiu estu unu el la subkategorioj de la historia antropologia koncepto de eŭropeca kaŭkaza raso. Ĝi difiniĝis per antropologoj fine de la 19-a kaj komence de la 20-a jarcento, unuafoje uziĝis fare de la antropologo Rolf Nordenstreng, sed populariĝis per la scienco Hans F. K. Günther, tre atentata en Nazia Germanio. La "orientbalta raso" priskribu la gvidajn ĝeneralajn korpajn trajtojn de la loĝantoj de iuj partoj de Baltio kaj orienta Eŭropo: anoj de tiu raso havu "malaltan staturon kaj malaltan kapon kun larĝa vizaĝo, kun tre forta makzelo sen aparte elstara mentono, relative larĝan kaj mallongan nazon, malhelblondan hararon, elstarajn helajn (grizajn aŭ helbluajn) okulojn) kaj helan haŭton kun griza subtono". En la verkaĵoj de Hans F. K. Günther la termino estis parto de hierarkiisma "nordisma" rasa modelo, kiu elstarigis laŭdiran superecon de la nordia raso. La usona scienca rasisto Madison Grant teorie postulis ke la orientbalta raso estu miksaĵo de la nordia kaj alpa tipoj.

Religio[redakti]

World Heritage Sites by country (2008).png

Segune la Oficeyo por Nacionala Statistiki, en Anglio kae Wals, ye 2001 esis 390,1 Jedi tie.

Mezepoko[redakti]

Ĉe Lampo misagis la drako de Lambton, kiu loĝis en Vajmaro.

Vajmara respubliko[redakti]

Ankoraŭ ne estas tro malfrue por raporti pri interesa novaĵo

Hindenburg estis la sola prezidento de la Vajmara Respubliko, kiun elektis la popolo:

Skandalo[redakti]

Inter la du mondmilitoj okazis, ke la sekreta servo de la germana Reichswehr, laŭ la iniciato de generalo Max Hoffmann, pregis francan frankon kaj rusan ĉervonec-rublon (orbazan moneron kun valoro de dek rubloj) por malfortigi la rusian ekonomion kaj apogi la kontraŭrevoluciajn fortojn. La agado estis senvualigita de la germana polico, kiam estis konfiskitaj 1200 kg da falsaj ĉervonecaj biletoj kun la valoro de 12 milionoj da sovetaj rubloj. Tio kaŭzis internacian skandalon.

En somero de 1927 okazis plia rublofalsado en Germanio, la krimuloj estis parte enprizonigitaj, sed du sovetaj elmigrintaj falsistoj sukcese fuĝis en Svislandon.

Laborista movado[redakti]

Averaĝa germana laboristo

La unuaj laboristaj grupoj fondiĝis en 1908-10 en Breslau, Chemnitz, Hamburg, Mün­chen, Nürnherg k. a. lokoj. En 1911 jam ekzistis kelkaj dekoj da grupoj kaj porto el ili kuniĝis tiujare en Ger­mona Lab. E-ista Asocio (GLEA). La fondon de GLEA antaŭiris okazintaĵoj, en kiuj iu L. Schlaf, komencisto el Dresden, ludis iom strangan rolon. Monita S. faris mutan propagandon en lab. rondoj, organizis prop. kunvenojn, starigis kursojn kaj fondis grupojn. Li eldonis en 19l0 monatan gaseton "Der Arbeiter-E-ist" (Lab. E-isto), kiel organon de iu Germana Laboristara E-ista Ligo. Ĉi tiu "Ligo" estis kreaĵo de S., li mem estis la prez.; la grupoj neniel portoprenis en ĝia starigo kaj ne havis influon sur ĝia konsisto kaj agado. Pri tio pluraj grupoj ne estis kontentaj; ili faris proponojn por kaj pri okazonta kongreso, sed S. aŭtokrate ne publikigis ilin, prokrastis la kongreson kaj eksigis la Hamburgan grupon, kiam ĉi tiu sendis siajn proponojn, kun kritiko pri la ag­ado de la prez. rekte al la ceteraj gru­poj. Laŭ peto de kelkaj gravedaj grupoj la Hamburga preparis kongreson, kiu okazis je Pasko 1911 en Leipzig kaj kie oficiale fondiĝis GLEA. Oni esploris la agadon de S, konstatis, ke li ne agis honeste kaj forigis lin el la kongreso. Entute ĉeestis 45 grupoj, el kiuj 25 kun 600 membroj aliĝis al la asocio. Kiel prez. oni elektis F. Zuckarolli, al kiu oni ankaŭ komisiis la redaktadon de la aperigota asocia orga­no "Antaŭen".

La starigon de GLEA seksis regu­la kreskado de la movado. En la fino de 1911 la asocio jam monbris pli ol 700 membrojn, en 1913 ĝi havis 70 grupojn kun 1400 membroj. Ĝi eld­onis prop. broŝuron germanlingvan "La germana laboristo kaj la modhelplingvo E" de P. Werner kaj Adre­sareton. Krom Zuckarolli ankaŭ F. He­gewald, G. Stein, A Schiemeck kaj A. Mehlhorn servis kiel estraranoj. En 1913 okazis en Frankfurt la dua kon­greso de GLEA, kiun portoprenis an­kaŭ kelkaj alilandaj delegitoj por ĉe­esti la priparolojn pri la teamo Int. Organizo. La GLEA-estraro projektis detalan statuton, laŭ kiu la fondota Internazio konsistu el landaj asocioj, es­tu religie kaj politike neŭtrala kaj celu ĉefe subteni la propagandon.

Ne funkciinte dum la modmilito, GLEA reekvivis en 1919 kaj reaperigis sian gaseton Antaŭen. En 1920 ĉi tiu alimoniĝis "Deutscher Arbeiter E-­ista" (Germana Lab. E-isto) Redakto­ro: P. Rauschenbach, aliaj funkciuloj: Hegwald, A. Müller, Schiemeck kaj Mehlhorn. La 3-a kongreso okazis en majo 1920 en Hannovar. Reprez­entitaj estis 18 grupoj. Oni ĉefe pri­traktis internajn sferojn. La punkton "Int. Sferoj" oni ne priparolis pro fo­resto de alilandaj delegitoj. Estis stari­gata Int. Informejo, gvidata de K. Schmidt, kiu celis helpi "ĉiujn demon­dantojn pri laborkondiĉoj kaj ĉiuj aliaj lab. sferoj". De tiam GLEA denove firmapaŝe antaŭeniris. En majo 1922 ĝi havis 85 grupojn kun ĉ. 2000 mem­broj. Propra lernolibro varkita de F. Hegewald aperis en tria eldono. Ok di­varsaj flugfolioj estis eldonitaj. Akci­oj de la "Dua monpruntado 1920-24" estis jam en 1922 porte repagataj. Sespaĝa, brandformata aperis ĝia gaz­eto. En la 4-a kongreso en Düsseldorf en 1922 estis proponate - sub influo de la tendenco al pli da per-E-a labo­ro - la malfondo de GLEA. Ĉi tiu propono estis malakceptata. La kon­greso esprimis la opinion, ke SAT estas la subteninda modorganizo de la lab. E-istaro. Oni decidis livari al la membroj la SAT-organon "Senna­cieca Revuo" kun germanlingva aldo­no. Hegewald, prez. kaj Rauschen­bach, red. estis anstataŭataj de W. Keller kaj A. Sproeck. Adm. iĝis J. Münch, kiu ankaŭ prizorgis la Librej­an Fekon. Oni ŝanĝis la monon de la asocio je Lab. E-Asocio por la ger­monlingvaj regionoj. La decidon pri livaro de SR oni devis baldaŭ repreni pro monmonko. AE daŭris aperi, sed en malpliigita amplekso. De sept. 1924 ĝis la fmo de 1925 AE servis ki­el oficiala publikigilo de la Aŭstria Lab. Ligo E-ista. La red. de AE, A. Sproeck, ne estis favora al SAT kaj lia vidpunkto kompreneble iel influis li­an redaktagadon. Ĉi tio okazigis en 1927 konflikton inter la tiama estraro, konsistanta el H. Hempel, O. Bässler, k. a. kaj la red. Teamis i. a. pri arti­kolo ataka al la komunistista movado, kiun la redaktoro volis enpresigi kon­traŭ la deziro de la estraro kaj pri al­dono de la SAT-gaseto "La Lernanto" al AE kun samtempa malampleksigo de la lastmonita gaseto. Kaŭze de ĉi tio okazis Paskon 1927 eksterordinara kongreso, kiu aprobis la agadon de la estraro kaj elektis kiel redaktoron de AE K Peubler. Oni devas konstati, ke LEA kvamkam ĝi regule funkciis dum 1923-27, ne mute progresis. En 1923 la membromonbro estis ĉ. 3200, en 1924 ĉ. 2900, en 1927 ĉ. 2900. Kaj ta­men okazis en tiuj jaroj kursoj kun entute kelkaj miloj da portoprenantoj

La Libreja Feko, starigita en 1922 kaj de 1924 prizorgata de la salajrata oficisto A. Birke, eldonis krom diver­saj propagandiloj lernolibron de F. C. Richter kaj en 1925 unu lernolibron gramatik-metodan de K. Deubler kaj unu rektmetodan de L. Puff. En 1927 ĉi tiu Feko gajnis pli ol 5000 markojn. Jam en 1922 LEA starigis Gasetar-­Servon, kiun gvidis tiam B. Viktorin. Ŝajne ĝi ne prosperis, ĉar en 1924 oni oficialigis la Proletan E-Servon de la grupo Leipzig. Ĝin gvidis sinsekse E. Lammerhirt, O. Bässler, W Kampfrad. En l928 ĝi aperigis pli ol 800 por kaj pli ol 300 per-E-ajn artikolojn en la lab. gasetaro. En 1929 ĉi tiuj monbroj estis 1300 kaj 380.

Estas menciinda provo praktike uti­ligi E-n por lab. celoj per aperigo de branda duomnonata, germanlingva gaseto "Spegulo de la Popoloj", eldo­nita de la Leipzigaj lab. E-istoj. La gaseto raportis pri lab. vivo, laborkon­diĉoj, politika kaj ekomonia situacio en ĉiuj landoj. La tuta materialo kon­sitis el leteroj de E-aj korespondant­oj, artikoloj el SAT-gasetoj ktp. Ape­ris 16 numeroj.

Laŭ la raportoj en la kongreso en Nürnberg 1928 LEA havis tiujare 163 grupojn kun 3116 membroj. Du jar­ojn poste la membraro monbris 3600. Okazis la 8-a kongreso en Essen. Ĝia plej graveda decido estis, ke LEA aliĝu al IFA, komunististeama grupiĝo de kul­tur-organizoj. Per ĉi tio LEA forlas­is sian supertendencan starpunkton kaj la sekso de tio estis, ke mutaj ne­komunististeamaj LEA-anoj eksiĝis el la asocio. De tiam LEA pli agadis laŭ komunistista starpunkto, agitis por kon­takto kun Sovetio, aliĝis al IPE kaj propagandis por ĝi, ktp. Ĝi vigle kaj sukcese laboris ĝis kiam en 1933 la stariĝo de la nazisocialista reĝimo finis ĝian ekziston.

Porto de la eksiĝintaj anoj starigis en 1930 la Socialista E-asocion (SEA), kiu pretendis daŭrigi la tradicion de LEA, akceptante kiel membrojn ĉiu­tendencajn lab. E-istojn. En 1933 ĝi havis ĉ. 1500 membrojn. Kiel ĝia ofi­ciala organo servis "La Socialisto" de ALLE (Aŭstrio). Ĝi eldonis, "La Lab. E-ismo", de Lanti en la germana lin­gvo, kantaron, lernolibron kaj infan­gaseton "Amikecon!" Estraranoj estis i. a A. Sproeck kaj L. Puff. Ankaŭ ĉi tiu asocio estis malpermesata de la nova reĝimo.

Kelkaj ankoraŭ nemenciitaj aktivul­oj: P Bennewitz, A. Bolle, J. Burger, E. Bitzer, F. Deiters, A. von der Heid, K. Hubricht, P. Kockeritz, H. Nonnen­monn, H. Remers, J. Roth, H. Theo­bald, A. Schwenk, L. Speth, Vildeb­rand, G. Volkert, A. Wendt.

Großdeutsche Volksgemeinschaft[redakti]

Großdeutsche Volksgemeinschaft (GVG) estis anstataŭa organizo de la en 1923 malpermesita naziisma partio NSDAP. Fondis ĝin, laŭ komisio de Adolf Hitler, en januaro 1924 Alfred Rosenberg kaj Hans Jacob. Laŭ raporto de la policiestrejo Munkeno GVG registritis en la 15.1.1924 en la priasocia registro; afergvidanto estis la pli posta Reichsleiter-partifunkciulo Philipp Bouhler. Estris la tuton oficiale du antaŭe malkonataj NSDAP-anoj Max Harbauer kaj Andreas Reuter. Estante malgrava dum la unuaj monatoj GVG ekpligraviĝis en printempo 1924 kiam aniĝis Julius Streicher kaj Hermann Esser.[10] Aliaj elstaraj anoj de GVG estis Artur Dinter, Wilhelm Frick, Gottfried Feder, Hermann Kriebel kaj Rudolf Buttmann.[11]

Konkurenca organizo bavara estis Völkischer Block in Bayern sub la gvidado de Alexander Glaser, kun kiu GVG aranĝis taktikajn kunsentojn pri efika kandidatfarado por la balotadoj je la landa parlamento en Bavario en 1924.[12] Post refondo de NSDAP fare de Hitler en la 27.2.1924, GVG malfondiĝis en la 12-a de marto. Kvazaŭ ĉiuj ties membroj aniĝis al la nova NSDAP.

Fera Fronto[redakti]

Kunveno de la Fera Fronto en la berlina Sportpalaco, januaro 1932
Kontraŭ Papen, Hitler, Thälmann. Listo n-ro 2, socialdemokratoj – balota afiŝo el 1932

La Fera Fronto (germane Eiserne Front) estis paramilitisma organizo en la Vajmara Respubliko, kiu konsistis el socialdemokratoj, laborsindikatanoj kaj liberaluloj. Ties ĉefa celo estis defendi liberalan demokration kontraŭ totalismaj ideologioj el la ekstremaj dekstro kaj maldekstro, kaj ĝi ĉefe oponis la Nazian Partion kaj ties Sturmabteilung, kaj la Komunistan Partion de Germanio kun ties Antifaschistische Aktion[13].

Formale sendependa, ĝi estis proksime asociita kun la Socialdemokratia Partio de Germanio (SPD). La Tri Sagoj, originale konceptitaj por la Fera Fronto, fariĝis bone rekonata simbolo de socialdemokratio reprezentanta reziston kontraŭ naziismo, komunismo kaj monarkiismo dum la parlamentaj balotoj en 1932, kaj estis adoptitaj de SPD mem[14].

Heredaĵo[redakti]

La Tri Sagoj fariĝis simbolo de la socialdemokrata rezisto kontraŭ la totalismaj ideologioj de naziismo kaj sovetia ŝtata socialismo. Pli lastatempe la simbolo estis uzata de Antifa en Usono, kune kun flagoj historie derivitaj de Antifaschistische Aktion de la germana komunista partio[15]. Antifaschistische Aktion kontraŭis la Feran Fronton, kiun ĝi rigardis faŝisma kaj burĝa, kaj la Tri Sagoj estis uzataj por reprezenti reziston ankaŭ kontraŭ KPD[14].

Premio[redakti]

Vajmaro estis diplomita de UEA pro Elstara Arta Agado.

Famaj loĝantoj[redakti]

Referencoj[redakti]

  1. Andreas Linhardt (2006). Die Technische Nothilfe in der Weimarer Republik. Dissertation: Braunschweig University of Technology. p. 667
  2. Siegfried Lokatis: Der rote Faden. Kommunistische Parteigeschichte und Zensur unter Walter Ulbricht. Böhlau Verlag, Köln 2003
  3. Langer, Bernd (2012). 80 Jahre Antifaschistische Aktion (PDF). Göttingen: Verein zur Förderung antifaschistischer Kultur.
  4. Friedrich-Wilhelm Witt (1971). "Die Hamburger Sozialdemokratie in der Weimarer Republik". Unter besonderer Berücksichtigung der Jahre 1929/30 – 1933 ("Hamburg Social Democracy in the Weimar Republic". With special consideration of the years 1929/30 – 1933). Hannover. p. 136.
  5. Sergei Tschachotin (1933). Dreipfeil gegen Hakenkreuz ("Three Arrows Against the Swastika"). Kopenhagen. Book was reviewed by Dieter Rebentisch (1972) in the periodical Archiv für Sozialgeschichte ("Archives for Social History"). No. 12. p. 679–???.
  6. Richard Albrecht (January 2005). "Dreipfeil gegen Hakenkreuz" – Symbolkrieg in Deutschland 1932 ("Three Arrows Against the Swastika" – symbol war in Germany 1932". Historical Case-Study in Anti-Nazi-Propaganda Within Germany and Western Europe, 1931-35).
  7. "Die Eiserne Front". Ŝablono:Citaĵo el la reto Bundesverband Reichbanner Schwarz-Rot-Gold, Bund Aktiver Demokraten e. V. Retrieved 6 August 2011
  8. "Afiŝo de SPD por la balotoj en 1932".
  9. Werner K. Blessing (2003). "Dok. 9 Aufruf des Bundesvorsitzenden Karl Höltermann, Anfang Januar 1932". Bayerische Landeszentrale für Politische Bildungsarbeit. Die Weimarer Republik Band III.
  10. Maratona E-kurso kaj IEK
  11. Per tiu videogratulo filmetforma ni deziras omaĝi ĉiujn Esperantujanojn kaj honori tiun Esperanto-Tagon.
  12. Interŝanĝoj de scioj kaj faroj
  13. Harsch, Donna (2009). The Iron Front: Weimar Social Democracy between Tradition and Modernity. Between Reform and Revolution: German Socialism and Communism from 1840 to 1990 (1 ed.). Berghahn Books. pp. 251–274. ISBN 978-1-57181-120-2. JSTOR 
  14. 14,0 14,1 Potthoff, Heinrich; Faulenbach, Bernd (1998). Sozialdemokraten und Kommunisten nach Nationalsozialismus und Krieg: zur historischen Einordnung der Zwangsvereinigung. Klartext. p. 27.
  15. Friedmann, Sarah (August 15, 2017). "This Is What The Antifa Flag Symbols Mean". Bustle.