Skotlando

El Neciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
200 .jpg

AVERTO

Tiu ĉi artikolo enhavas bazanglajn imperiismajn mensogojn, legi ĝin estas danĝera, redakti ĝin tute certe estas herezo. Vi estu forigota de via Esperanto-asocio pro tio!
For fiaj angloparolantoj!


Averto! Ĉi tiu artikolo aludas la homan korpon, kaj eĉ havas unu aŭ du bildojn.


" Ne bedaŭru hieraŭan, ne atendu morgaŭan, ne forlasu hodiaŭan"

~ Zamenhof

"Tu es solmente sarcastic aqui"

~ Interlingvaisto

"Okazon kaptu che la kapo, char la vosto estas glita"

~ skota Ho-isto

"Punta tuko de Ruta putras sur fundo puta"

~ iu pri skota kamparanino

"Qua havas nulo, ta esas nulo."

~ Brandi Love

Skrotlando ofte mistajpita Skoltlando kaj eĉ Skotlando estas parto de Anglio kie vivas la skrotoj. Ĝi estas la plej suda parto de Virseksaparatujo, unu el la plej malaglablaj regionoj de la Tero.

Skrotlando estas tro ofte mistajpita. Aliaj formoj de mistajpi la nomo de la lando, krom Skotlando, estas: skotjlando, skoktlando, skotklando, skoltlando, skotllando, skomtlando, skotmlando, skontlando, skotnlando, skootlando, skotolando, skoptlando, kpt.]

Skota Esperanto-identigilo

Geografio[redakti]

Skrotolando estas sub Penisolando kaj enhavas malgrandan parton de Puba Arbaro. Ĝia ĉefurbo estas Testikurbo, kaj la plejgranda urbo estas Ĉurovurbo.

Oni ne povas paroli pri Skrotolando sen paroli pri viskio. Viskio tre helpas anusan seksumadon. La nomo originas de la gaela uisge beatha (uŝka beja), kiu signifas "viv-akvon", t. e., piso. Se oni trinkas unu litron da viskio, povas facili vidi la monstron de Lago Ness.

La laga monstro Nessie (Nesi), fotita de viski-trinkanto per speciala fotilo.

Nacia moto: Ni pardonpetas por iu miskompreno.

Skono[redakti]

Skono estas civila paroĥejo en Porz-Gubernio en Skotio, enhavante Antikvan Skonon, kie staras historiajn abatejon kaj palacon, kaj Novan Skonon, moderna vilaĝo apud Tej-Rivero.

Edinburgh[redakti]

100-.jpg

Edinburgh estas Ĉefurbo de Skotlando, 428 000 loĝantoj. Tie okazis 18-a UK 1-7 aŭg. 1926, 960 kongresanoj el 36 landoj kun solena dediĉado de la E-a Biblio en katedralo. Altnivelaj koncertoj.

Skotoj[redakti]

- Peĉjo, mi aŭdis, ke vi aliĝis al skota grupo.

- Ho, jes.

- Kaj, kion oni farigas al vi ĉe ili?

- La malbonan ekzemplon.

Kirriemuir[redakti]

Kirriemuir, foje nomata Kirrie, estas historia urbo (loke nomata burgh) en la administra regiono Angus de Skotlando. La urba historio komenciĝis per la plej fruaj registritaj tempoj de Skotlando, kiam la loko ŝajne estis grava eklezia centro. Poste la urbo estis ligita al sorĉado, kaj iuj pli malnovaj domoj ankoraŭ havas "sorĉajn ŝtonojn" por malhelpi malbonon. En la 19-a jarcento, ĝi estis grava centro de la komerco per juto. La romanisto kaj dramisto James Matthew Barrie naskiĝis kaj enterigis ĉi tie, kaj statuo de Peter Pan staras en la centra urba placo.

Wild haggis[redakti]

Kun espero kaj scivolo ili serĉis kontakton kun la mondo kaj esperantistajn plumamikojn.

Wild haggis (Haggis scoticus) is a fictional creature. It is said that it is native to the Scottish Highlands.[1] It is jokingly said to be the source of haggis.

Historio[redakti]

1269.jpg

Oni ne scias kiam aperis la unuaj skrotoj, sed eble ili estas tre, tre antikvaj, vere ĉiuj homoj estas skrotdevenaj!

Bibliismo[redakti]

La gaela eniris Skrotlandon kiel la lingvo de islandaj koloniantoj en la Biblia erao.

Elstaran rolon en la frua kristanigo de centra Eŭropo ĉirkaŭ la sesa jarcento post Kristo havis irlandaj kaj skotaj monaĥoj, subtenitaj de Romo. Inter tiuj misiistoj estis la sanktuloj Bonifatius, Columban, Gallus kaj Kilian. Ilia laboro ne estis sendanĝera - pluraj el ili estis mortigitaj de la ankoraŭ-ne-kristanoj.

La hiberna-skota misio estis misio gvidita de irlandaj kaj skotaj monaĥoj kiuj disvastigis kristanismon kaj establis monaĥejojn en Britio kaj kontinenta Eŭropo dum la Mezepoko. La misio originis de 563 per la fondado de Iona de la irlanda monaĥo sankta Kolumbao kaj komence koncernita por la gaeloj de Dalriada kaj konvertanta la piktojn. Dum la venontaj jarcentoj la misio kreskis en povo kaj influo kaj disvastiĝo tra anglosaksa Anglio kaj la Franka Imperio. La frua misio ofte estas rilata al la kristana praktiko konata kielkelta eklezio, kiu estis distingita de siaj organizoj ĉirkaŭ monaĥejoj prefere ol diocezoj kaj certaj idiosinkraziaj tradicioj.

Sankta Kolumbao[redakti]

bildo de Sankta Kolumbao en preĝeja vitralo

Sankta Kolumbao (naskita la iamon, mortinta la iamon, en la irlanda lingvo Colm Cille) estis Irlanda misiisto, kiu helpis la rekristaniĝon de Skotlando kaj norda Anglio. Li iĝis la unua kristana sanktulo kiu naskiĝis en Irlando.

Sankta Kolumbao naskiĝis en Gartan, proksime al Lough Gartan (Donegal), en la regno Tír Chonaill, kiu troviĝis en la nord-okcidento de Irlando. Li monaĥiĝis kaj nelonge poste iĝis sacerdoto. Laŭtradicie, ĉirkaŭ 560 li disputis kun Sankta Finnian, al kiu inter ili apartenas kopio de psalmaro. En eble la unua disputo pri kopirajto en la mondo, tiu disputo eĉ kondukis al batalo en 561, dum kiu multaj mortis. ege bedaŭrante la granda vivoperdon, li decidis puni sin mem per la plej akra metodo imagebla: ĉiama ekzilo el Irlando. Kaj li ĵuris fari tiom da konvertoj, kiom mortis pro li. En 563 li kreis monaĥejon en la insulo Iona (irlande "Oileán Í"), en la okcidento de Skotlando, kiu iĝis lia bazo por lia misiado en tiu lando.

Oni havas multajn legendojn pri liaj mirakloj dum la konverto de la popolo pikta de tiu epoko. Inter iuj estas la plej malnova citaĵo pri la monstro de Loch Ness (Loĥ-Nes), kiun Sankta Kolumbao laŭdire venkis per la signo de la kruco.

La festotago de Sankta Kolumbao estas la 9-a de Junio. Kun Sankta Patriko kaj Sankta Briĝido li estas unu el la tri patronoj de Irlando.

Skono[redakti]

1365.jpg

Skono laŭ tradicio fariĝis la ĉefurbo de la reĝlando Piktio (latine "Pictavia" -- nacilingva formo ne estas nun konata) en la 8-a jarcento (anstataŭ Fortevioto). Ĝi restis la ĉefurbo de la nova reĝlando Albanio (gaele <Alban> /olbon/, t.e. la nuna Skotlando), kiam unuiĝis la reĝlandetoj de Piktoj kaj Skotoj ĉirkaŭ 843, kiam skota reĝo Keneso la 1-a (MakAlpina) fariĝis ankaŭ pikta reĝo.

Kaj la _vera_ nomo de la lando norde de Anglio kaj Manksio estas Albanio ; ne nur skotoj loĝas tie, sed ankaŭ gaeloj kaj nornoj ; en la gaela Skotio daŭre nomitas "Alban". "Pictavia" estas nomo imagita de la romianoj, ĉar ili batalis kontraŭ tiuj homoj, kies lingvon ili ne konis kaj kies etnonomon ili ne konis; la batalantoj surhavis farbdesegnojn sur la vizaĝoj, kaj la romianoj nomis ilin "picti", tio estas "surfarbitoj/surpentritoj".

Onidire Keneso MakAlpina (Kenneth MacAlpin) transportis el Stafnaĝburgo (Dunstaffnage) al Skono Destin-Ŝtonon, sur kiu skotiaj reĝoj kronitis ĝis tiam, kiam Eduardo la 1-a de Anglio elrabis ĝin (1296) kiel milittrofeon dum sia konkero de Skotio kaj portis ĝin al Uestminstra Abatejo. Skotiaj reĝoj daŭrigis kroniti en Skono sur Mot-Monteto ĝis Karlo 2-a en 1651 (Eduardo la 1-a ne sukcesis teni Skotion post 1297 pro la ribeliĝado de Skotio sub la neefika, kompromise elektita reĝo Johano de Baliolo kaj poste la granda, efika! reĝo Roberto Brusa). Skotiaj parlamentoj kunvenis plurfoje en Skono dum la Mezepoko.

La unua historia noto pri la lando estis kiam la reĝo Jakobo la 1-a de Skrotlando malpermesis piedpilkon, ĉar oni ofte piedbatis liajn ĉurovojn. Tamen, kiam Nicolò Basegio iĝis elektisto de dukaj grandelektistoj de Napolo, tio tute ne influis la decidojn de la reĝo.

Roberto Bruso[redakti]

Roberto BRUSO (angle Robert the BruceBruce) (1274-1329) regis Skotlandon de jaro 1306 ĝis 1329. Li venkis la anglan militistaron de Eduardo la 2-a po Bannockburn kaj gajnis ekkonon de sendependeco de Skotlando.

Angla migrado[redakti]

Dum Mezepoko, kiam Brazilo konkeris Anglion, Reĝino Elizabeto fuĝis al Skrotolando kaj kroniĝis Reĝino de Skrotoj. Kelkaj homoj protestis kontraŭ tiu titolo, ĉar Elizabeto kiel virino kompreneble ne havis skroton, sed kiel putino ŝi vidis multe pli skrotojn ol la plejparto de viroj. La tiama reĝ(in)o de la skrotoj estis fama travestito Maria Stuarto, adopta fil(in)o de la norvega reĝo Eriĉo la 2-a kaj lia edzo, princo Magareto de Skrotlando. Omaĝe al Reĝ(in)o Maria Stuarto, ĝis hodiaŭ skrotoj uzas jupojn.

Almozuloj[redakti]

La multe voyajinta kae saja Aeneas Silvius, plu tarde papo Pio II, konoceskis karbon erste en Skotia kae tre astonesis, ke ibe oni donis al povroi nigrajn stonojn vice almonari ilin. Sed mem plu multe lu astonesis, ke la homoi aceptis tian donajon tante joyoze.

Edward James[redakti]

Edward Frank Willis James (aŭgusto 1907, Greywalls, Skotlando - 1984) estis milionulo, poeto, skulptisto kaj mecenato ligita al la movado de superrealismo.

Lia nomo estis pensita de liaj gepatroj, William James (usona magnato de fervojoj) kaj Elizabeth Evelyn Forbes, honore al la brita reĝo Eduardo la 7-a, kiun ili konis persone — kun aliaj membroj de la eŭropa nobelaro —. La oftaj vizitoj de la reĝo al la bieno de la familio James, nome West Dean en Sussex, onidirigis, ke la vera biologia patro de Edward estis reale Eduardo la 7-a. Kiel ili nomi en esperanto?

En la 1930-aj jaroj, li ligiĝis al la superrealisma movado kaj verkis poemojn en la revuo Minotaure. En oktobro 1937, kun Salvador Dalí, James proponis al Luis Buñuel (pro la influo kiun li havis inter la respublikanoj) aĉeti per siaj rimedoj ĉeĥoslovakan bombaviadilon por uzi ĝin en la Hispana Enlanda Milito, kontraŭ la prunto de serio de majstroverkoj de la Muzeo Prado (cele al la ekspozicio en la tuta mondo por kolekti monon por la respublikanoj). Buñuel malakceptis la proponon. James estis la ĉefa patrono de la superrealisma paviliono de la Monda Foiro de 1939 en Novjorko. La organizado de tiu okazigis konflikton kiu apartigis definitive Dalí disde James.

Respubliko[redakti]

La skroto William Wallace estis la fondinto de moderna Skrotolanda Respubliko. Li komprenis la gravan rolon de la sperma merkato; sed lia ideologio ne estis tiel dekstrema kiel multaj konservativuloj opinias, ĉar li agnoskis la gravecon de la maldekstra testiko. Bedaŭrinde, skrotoj preferis resti sub mastrado de Anglio. Antaŭ la morto, Wallace diris:

"Skrotoj estas MERDO! Ni estas la plej malaltaj el la malaltaj. Ni estas la balaaĵo de la Tero! Ni estas la plej aĉa fia popolo kiu jam ekzistis. Iuj malamas la anglojn. Mi ne! Ili estas gejoj. Ni, alie, estas kolonio de gejoj. Ni ne sukcesis ke ia taŭga kulturo mastrus nin. Ni estas regitaj de malviruloj. Tiu ĉi estas merda lando!"

La EU-ema (almenaŭ pli EU-ema ol siaj antaŭuloj) brita ĉefministro Blair ebligis ke la skotoj reekhavu propran parlamenton - movo de decidpovo je unu nivelo malsupren, pli proksimen al la civitanoj.

Transeksa Reĝ(in)o Maria Stuarto

Politiko[redakti]

Skrota politika sistemo estas la plej simpla en la mondo: tuta obeado al Anglio.

Ekzisto[redakti]

1509 n.jpg

Skotlando, kiel Esperantio, ne estas suverena ŝtato, do ĝi ne vere havas teritorion. Skotlando estas en vero nur nomo de parto de Britio. Do, ĝi estas kiel imaga kiel Esperantio.

Fremda politiko[redakti]

Skotlando ekde 2010 havas du reprezentantojn en la Senato de Francio, anstataŭ unu kiel ekde 2004.

Skoltado[redakti]

Skoltado estas esplora irado de homo, homaro (patrolo), veturilo, ŝipo (ekz. per patrolŝipo) aŭ aviadilo (ekz. per senpilota aviadilo). Tiu termino estas aparte uzata en armeo.

Armena genocido[redakti]

Skotlando oficiale agnoskis la armenan genocidon.

Religio[redakti]

1566.jpg

Lingvoj[redakti]

La skota estas memstara lingvo, sed estas tamen ofte rigardata kiel nura dialekto de la angla. En proksimume 1300 - 1600 la Skota estis la oficiala lingvo de la Skota reĝlando. Hodiaŭ tamen nur malmultaj Skotoj parolas puran skotan lingvon. Ne konfuzu tiun ĉi Ĝermanan lingvon kun la (Skot-)Gaela, kiu apartenas al la Kelta grupo de la Hind-Eŭropa familio.

Skotlando kaj la angla[redakti]

2226.jpg

Vilĉjo Olda iam skribis, ke iu kolego kaj li, samregione naskitaj kaj kreskintaj (Edinburgo), samlerneje samaltlerneje edukitaj, ĉiam trovis malfacile interkomuniki per la parolata angla... ĝis tiam, kiam ili malkovris, ke ambaŭ estas Esperantistoj. Ekde tiam ili senprobleme komunikas per Esperanto.

Lingva noto[redakti]

La vorto skolto venas el la angla vorto scout, kiu signifas "esploriston"; sekvas, ke skoltado foje estas konfuzita kun skoltismo, tial "skolto" povas havi la jenajn signifojn[2]:

  • soldato, elsendita por kolekti informojn pri la irota vojo, la eventuala ĉeesto de malamikoj ktp;
  • rapida ŝipo aŭ aviadilo, plenumanta tiun saman rolon;
  • ano de la civila movado, kiun regas la principoj de skoltismo.

Skotlando kaj Esperanto[redakti]

Skotaj E-istoj jam havinte du naciajn kongresojn, invitis la britan E-istaron en la ĉefurbon Edinburgh en pentekosto 1908. Tiu kongreso allogis 600 E-istojn el diversaj partoj de la lando, kaj estis la unua el serio de britaj naciaj kongresoj, kiuj okazis preskaŭ ĉiujare laŭ jena ordo: Leeds 1909, Cheltenham 1910, Southport I9lI, Portrush (Irlando) 1912, Eastbourne 1913, Sheffield 1914, Bath 1915, York 1916, Liverpool l9l9, Birmingham 1920, Harrogate 1921, London 1922, Bournemouth l923, Chester 1924, Leamington 1925, Huddersfield 1926, Cheltenham 1927, Newcastle 1928, Canterbury 1929, Nottingham 1930, Birmingham 1931, Southport 1932, Oxford 1933. Dum tiuj kongresoj okazis la jarkunvenoj de BEA. Ĉiujare de 1913 la Duko de Connaugnt, onklo de la reĝo, estis la protektanto; kutime partoprenis lokaj eminentuloj, kaj urbestraro donis oficialan akcepton. En ĉiuj okazis publika Diservo en E, ofte en la ĉefa preĝejo de la urbo.

La skota kontribuo al Esperanto estas pli ampleksa ol kelkaj verkistaĉoj (la skota skolo mankas eĉ en vikipedio). Komence de la 20-a jarcento la skotaj viskio-vendistoj Buchanan, Scott & Co. en Glasgow ofertis specialan produkton, kies celo estis la plivastigado de Esperanto.

Oni eĉ povis mendi en Esperanto kaj ĝuis rabaton. Tamen oni devis sendi la monon tuj kun la mendo. La prezo estis indikita en "spezmiloj" (1 Spesmilo estis egala al 0,733 gramoj da pura oro). Dudek boteloj kostis 25 Sm kaj Esperantistoj ĝuis rabaton de 10%.

La firmao pagis serion de anoncoj en "The British Esperantist" de la jaro 1912. Tie ili mencias, ke la viskio estis enkondukita en 1905 dum la unua kongreso en Boulogne-sur-Mer kaj estis la oficiala viskio dum la kongresoj en Cambridge 1907, Barcelona 1909 kaj Antwerpen 1911.

En la knabskota movado E trovis multajn adeptojn. La brita iniciatinto Lord Baden-Powell rekomendis E-n kiel lingvon por la interpretista insigno, kaj multe da knaboj lernis la lingvon tiucele. Ankaŭ la int. societo Skota E-ista Ligo fondiĝis en B. en 1918. La ĉefa organizaĵo estas la BEA, kies nuna prez. estas R. Robertson, kaj kiu havas sidejon en centra parto de la ĉefurbo. Tie laboras kun aliaj la sekretario M. C. Butler (de jun. 1916; antaŭaj sekretarioj: H. F. Sexauer, majo 1905-jul. 1906; H. Clegg, aŭg. 1906--febr. 1915; E. A. Allsop, marto 1916-majo 19l6), kaj la administranto C. C. Goldsmith. De feb. 1934 ĝen. sekr. estas C. C. Goldsmith; (ne plu estas ofico "administranto"). M. C. Butler restas sekr. eduka, ekzamena, propaganda.

Intertempe Skota Esperanto-Ligo publikigis kelkajn libretojn:

  • 1969: Ĵamborea Lingvo, skota lernolibro, verkita de J. Ko Hammer kun helpo de J. Le Couteur kaj aliaj.
  • 1974: Skota kaj Tenduma Terminaro verkita de J. Ko Hammer.
  • 1975: Pli Vastaj Horizontoj, manlibro pri internacia skotado, verkita de 40 SEL-anoj.

La bulteno de SEL estas "La Skota Mondo". Ĝi aperas ĉiun kvaronjaron.

La Centra Organiza Komitato de JOTI (ĵamboreo en Interreto), la tutmonda skota renkontiĝo, kiu okazas ĉiujare en la tria semajnfino de oktobro, en 2004 akceptis Esperanton en sia TTT-ejo. La tradukon verkis Stein Hautekees, Nacia Reprezentanto de SEL por Belgio.

Nova estraro estis elektata dum la SEL-konsido ĉe UK de UEA en 2005. Nun estas prezidantino: Carola Antskog, Kimito, Finnlando, ĝenerala sekretario: Guido Ricci, Bruselo, Belgio, kasisto: Allan Fineberg, Fair Lawn, Usono kaj redaktorino: Kinga Nemere-Czachowska, Toruń, Pollando. En 2007 la Centra Komitato alprenis la retiston de SEL, Volker Schlüter (Wilhelmshaven, Germanio), kiel komitatanon.

UEA[redakti]

Antaŭ pluraj jaroj iu en la Centra Oficejo hazarde eksciis, ke ekzistas en Skotlando privata firmao nomita Universala Esperanto-Asocio Ltd, kiun registris Francesco Maurelli, kiu loĝis tiam en tiu lando. Laŭ mia memoro, la firmao neniam aktivis, kaj post peto de UEA, s-ro Maurelli preskaŭ tuj malstarigis ĝin.

La UK okazis en 1926 en Edinburgh, kaj allogis 900 samideanojn el 37 landoj. W. M. Page prezidis, kaj la sekr.-oj estis J. M. Warden kaj W. Harvey. Aparta, tre interesa trajto de la Somera Universitato estis fako de folkloro kaj popolkanto. Dum la kongresa Diservo en la katedralo de S-ta Giles, la Biblio en E estis sotene dediĉata. Ĝia eldonado estis unu el la plej gravaj servoj, kiujn faris britaj E-istoj por la lingvo.

Samideane[redakti]

Skota samideano diras al membro de Londona Esperanto-Klubo:

- Vi nepre devas viziti nian urbon! Mi kondukos vin al niaj genajbaroj. Tiam vi vidos, kiel oni regalas ĉe ni la gastojn...!

Sakŝalmo.jpg

Skota Esperanto-gazetaro kaj publikigaĵoj[redakti]

SEL eldonis en 1920 „Bultenon de SEL“ (aperis 5 trimonataj n-roj), poste la oficialaj sciigoj aperis en „Esperantista Junularo“, gazeto de TEAJ, kaj de 1926 en „skota Heroldo“, por kies aperigo penadis multe Georges Ramboux. Post ĉeso de ĉi tiu belaspekta revueto de septembro 1931 SEL eldonas kvaronjaran „skota Bulteno“-n. Multobligitajn bultenojn eldonis la Londona Esperantista skota Klubo kaj la Budapeŝta SEL-tendaro kaj la Esperantistaj aranĝantoj ĉe la ĵamboreo 1933. Propagandilojn eldonis la Ligo angla, france, hispane kaj germane de 1920 preskaŭ ĉiujare. Artikoloj kaj Esperanto-rubrikoj aperis en multaj gazetoj. Glumarkoj: SEL-tendaro 1931, Budapest, Ĵamboreo, 1933 kaj SEL-tendaro, 1934 en Banská Bystrica.

La Hungara skota Asocio eldonis fakvortareton en kvin lingvoj, inter ili en Esperanto. En radio oni parolis pri SEL krom en Prago kaj Budapeŝto, ankaŭ en Krakovo, Lisbono, Liono, Lille, Brno, Breslau, Bratislavo, Stuttgart, Nürnberg. En la budapeŝta skota parko staras marmora memorŝtoneto pri la SEL-tendaro, 1931 (stato 1934).

La Belga skota Ligo oficialigis Esperanto-ŝtof-insignon, la Hungara skota Asocio eldonis inter la rubandetoj, montrantaj la lingvoscion, ankaŭ tiun kun vortoj: „Esperanton parolas“. Ambaŭ asocioj havas Esperanto-sekcion. La Internacia skotoficejo rekonis Esperanton inter la lingvoj por interpretista ekzameno, kvankam la Internacia Komisiono en 1934 decidis ne rekomendi Esperanton al skotoj.

Estraro de SEL: prezidanto Avoto; sekretario N. Booth, Netherton, Huddersfield. Anglio; kasisto D. H. Davis, 23 East Dulwich Grave, East Dulwich, London S. E. 22. Reprezentantoj (agentoj) en 23 landoj, memstaraj distriktoj en Hungarujo, Norvegujo, Polujo kaj Slovakujo. Membrostato en 1934: 700. Aparta skotina sekcio. Pál BALKÁNYI.

Noto de M. C. Butler. En Anglujo skotoj kaj skotinoj ambaŭ rajtas gajni la interpretistan insignon per scio de Esperanto. Baden Powell mem rekomendis al skotoj en sia libro „Scouting for Boys“, ke ili lernu Esperanton, tamen en oficialaj rondoj oni ne montras multe da intereso pri ĝi.

Ekonomio[redakti]

Bank of Scotland rajtas emisii difinitan sumon da pundoj, definitive fiksitan iam en frua 19-a jarcento je la tiama efektiva emisi-nivelo kaj neniam adaptitan poste, sed preter tiu limo ĝi rajtas emisii nur se ĝi posedas egalvaloran sumon da anglaj pundoj (en formo ĉu de bonhavo ĉe la Bank of England, ĉu de realaj anglaj monbiletoj).

Monero[redakti]

51zNZ5Wq-3L.jpg

Renkontiĝas du skotoj.

-- Ĉu vi konas la lastan bonan ŝercon pri ni?
-- Tute ne. Rakontu ĝin!
-- Se vi donos unu penion, mi rakontos.

La alia skoto surpriziĝas por momento kaj ekridas:

-- Hahaha! Tio estas vere bona ŝerco!

Mono[redakti]

- Okazis terurega afero - kuras skota sinjorino al la edzo. -- Nia fileto glutis unupencan moneron.

- Ne gravas - venas la respondo de la edzo -, ja li havos morgaŭ naskiĝtagon. :D

Turismo en Skotolando[redakti]

En skota fantomkastelo alvenas turistoj.

-- Ĉu estas prave, ke en la kastelo loĝas ankaŭ fantomoj? -- interesiĝas unu el ili ĉe la skota salongardisto.
-- Ba! Mi vidis fantomon neniam, kvankam mi laboras ĉi tie jam 750 jarojn.

Aŭtomobiloj[redakti]

Svartviteflagga.jpg

Du skotaj terkulturistoj vizitis Aŭtomobilan Ekspozicion. Aĉetinte forporteblajn porciojn da fiŝo kun frititaj terpomoj, manĝante, aliris standon, kie estis eksponataj luksaj aŭtomobiloj de la marko Rolls-Royce. Ili ekvidis tre allogan aŭtomobilon kaj komencis traesplori ĝin (kiom da sakoj da terpomoj ĝi kapablus transporti, k.s.). Alkuris komi­zo.

Komizo: Ĉu vi serioze interesiĝas pri tiu ĉi modelo?
Terkulturistoj: Kiom ĝi kostas?
Komizo: 50 000 pundojn.
La terkulturistoj rigardas unu la alian, poste diras: Ni aĉetas du! Komizo: Du?
Terkulturistoj: Kompreneble! Po unu!
Komizo: Dankegon, sinjoroj!

Unu el la terkulturistoj elprenas sian monujon.

La alia tuj protestas: Ne, ne, homo! Estas mia vico! Vi ja pagis la manĝaĵon!

Kulturo[redakti]

Skotlando kaj Iberio kvazaŭ reprezentas du ekstremojn en la eŭropa mondo, kun nacilingvaj fonoj respektive ĝermana kaj latinida.

Scienca eduko[redakti]

56 z.jpg

Malgranda skoto demandas ŝpareman patron:

- Paĉjo, aĉetu por mi bileton por karuselo.

- Silentu! Ĉu ne sufiĉas por vi, ke tero turniĝas ĉirkaŭ sia akso?

Graham Hancock[redakti]

Graham Hancock (naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1950 en Edinburgo) – skota verkisto kaj ĵurnalisto okupiĝanta pri prahistorio.

Graham Hancock pasigis la junecon en Barato, kie lia patro laboris kiel kirurgo. Post reveno al Britio li studis sociologion en Universitato de Durham, diplomiĝinte en 1973. Kiel ĵurnalisto li publikigis artikolojn en revuoj kiel: "The Times", "The Sunday Times", "The Independent", "The Guardian" kaj "The Economist".

Li estas aŭtoro de publikaĵoj pri alternativa historio kaj "kaŝita arkeologio", kritikata de fakuloj kiel pseŭdosciencaj. Kiel li mem substrekas, li posedas nenian edukitecon pri arkeologio. Li estas kreinto de teorio, laŭ kiu ĉiuj civilizoj devenas de unu komuna kulturo, "la patrino de kulturoj". Tio estis alte evoluinta antaŭhistoria civilizo, kiu pereis en tutmonda kataklismo ĉ. 10,5 mil jaroj Antaŭ Kristo. Kune kun Robert Bauval li formulis koncepton, laŭ kiu piramidoj de Gizo estas kelkmil da jaroj pli aĝaj ol tion agnoskas scienco, kaj ilia arkitekturo estis tera rebildigo de la zono de Oriono en la ĉielo.

Libroj de Hancock estas eldonataj en tradukoj al 27 lingvoj kun la suma eldonkvanto de pli ol 5 milionoj da ekzempleroj.

Andrew Lang[redakti]

Andrew Lang (31a Marto 1844 – 20a Julio 1912) estis skota poeto, novelisto, literatura kritikisto, kaj kontribuanto al la fako de antropologio. Li estas ĉefe konata kiel kolektanto de folkloro kaj fabeloj. La publikaĵoj Andrew Lang lecture ĉe la Universitato St. Andrews ricevis sian nomon el tiu verkisto.

Lang naskiĝis en Selkirk. Li estis la plej aĝa el ok gefiloj de John Lang, la urba pastro de Selkirk, kaj lia edzino Jane Plenderleath Sellar, nome filino de Patrick Sellar, je la servo de la unua duko de Sutherland. La 17a de aprilo 1875 li edziĝis al Leonora Blanche Alleyne, plej juna filino de C. T. Alleyne de Clifton kaj Barbados.

Li edukiĝis ĉe la Selkirk Grammar School, Loretto kaj Edinburgh Academy de la Universitato St. Andrews kaj ĉe la Balliol College de Oksfordo, kie li finis klasikajn studojn en 1868, kaj poste iĝis membro de Merton College de Oksfordo. Kiel ĵurnalisto, poeto, kritikisto kaj historiisto, li akiris tuj reputacion kiel unu el plej kapablaj verkistoj tiamaj.

Li mortiĝis pro Brustangoro ĉe hotelo Tor-na-Coille en Banchory, Kincardineshire, survivanta de sia edzino. Li estis entombigita en la katedralaj ejoj de St Andrews.

Familio[redakti]

En skotlanda familio, patro diras al filo:

- Iru ĉe la najbaron kaj petu pruntedone sian martelon ĉar ni devas alkroĉi tiun bildon al la muro.

La filo iras kaj revenas tuj poste:

- Pacjo, li ne volas doni ĝin al ni, ĉar li diras ke ĝi konsumiĝas.

- Malbenita avarulo! ... Nu, iru suben kaj prenu la nian.

Muzeoj[redakti]

Mapo de Skrotolando.

La Nacia Galerio de Skrotlando (aŭ anglalingve National Gallery of Scrotland) estas la ĉefa arta muzeo de Skrotlando, kaj situas en Edinburgo. Kune la Penisa Muzeo de Islando, ili estas la plej kreivaj muzeoj en la mondo.

Universitatoj[redakti]

En la Universitato St Andrews, Skotlando, kvar esploristoj laboras ene de projekto pri Esperanto. La Instituto pri Transnacia kaj Spaca Historio subtenas iliajn studojn pri la Esperanto-komunumo kaj iliajn laborojn por eltrovi novajn perspektivojn.

La projekto Esperanto kaj Internaciismo estas iniciato de profesoro Bernhard Struck, kiu opinias ke ĉar la historio de Esperanto estas esence transnacia, ĝi estas taŭga studobjekto por kompreni konektojn, retojn kaj cirkuladojn kiujn tradiciaj naciaj historiografioj preterlasis.

La skota skolo[redakti]

La plej elstaraj anoj de la skota skolo estis John Dinwoodie, Reto Rossetti, John Islay Francis kaj William Auld. Ili kunpublikigis la poeziaron Kvaropo (1952). Inter ili plej rimarkindas William Auld, aŭtoro de la majstroverko La Infana Raso (1958), poemo en dudek kvin ĉapitroj, kaj de Unufingraj Melodioj. De Reto Rossetti precipe memorindas El la Maniko (prozaĵo kun brila lingvo, 1955) kaj Pinta Krajono (kolekto de spritaj poeziaĵoj, 1959). John Islay Francis, kies stilo estis malpli rafinita, famiĝis per novelaro kun aparte drama etoso kaj kompleksa simbolaro, Vitralo (1960); li ankaŭ verkis kelkajn mejloŝtonajn romanojn, kiel ekzemple La Granda Kaldrono (1978) kaj Misio sen Alveno (1982) kies aliĝo jam eblas.

La skotan skolon partumis ankaŭ Marjorie Boulton, verkistino aktiva en pluraj stiloj. En la fako de poezio, ŝiaj verkoj Kontralte (1955), Cent ĝojkantoj (1957) kaj Eroj (1959) estas menciindaj; tamen memorindas ankaŭ ŝiaj teatraĵoj, ŝia biografio de Zamenhof (1962) kaj la kolektoj Okuloj (novelaro, 1967) kaj Dekdu Piedetoj (rakontaro, 1964). Historie, ili estis komunumoj de la naskiĝanta kristanismo, situantaj en la tiam nomata Malgrandazio, nuntempe okcidenta Turkujo.

Dum la periodo 1952-1974 agadis du pliaj verkistoj el anglalingvaj landoj, kiuj tamen ne ligiĝis al la skota skolo. La unua estis Brendon Clark, novzelandano, kies eseo Kien la Poezio? (1957) kontraŭis la enkondukon de novaj vortoj kaj de aparta poezia terminaro, kion male deziris la skotskolanoj. La dua estis Bertram Potts, ankaŭ novzelandano, kiu aŭtoris humurajn kaj dramajn novelojn: Nokto de Timo (1971), La Nova Butikisto de Nukugaia (1978) kaj Kaverno apud la Maro (1985). Kore.

Turismemo[redakti]

Skota turisto iris en svisan hotelon, por loĝi tie eventuale dum kelkaj tagoj.

La hotelisto montris al li beletan ĉambron sur la kvina etaĝo, de kie oni vidas parton de la admirinda Alpo-montaro.

"Kiom kostas tiu ĉambro? ", demandis la turisto.

"Tri-dek frankojn", respondis la hotelisto, "inkluzive de la matena manĝo."

"Ĉu tio ne estas iom tro multa por tiu senluksa ĉambreto?", opiniis la turisto.

"Vi devas scii, sinjoro," klarigis la hotelisto, "ke la unika panoramo, kiun vi povos ĝui tie, valoras almenaŭ du-dek frankojn!"

"Se estas tiel", replikis la ŝparema hotelo-gasto, "mi faras proponon al vi: Mi pagos dek frankojn por la ĉambro, kaj mi promesas al vi neniam rigardi la panoramon."

Sporto[redakti]

567.jpg

La Skota nacia teamo de futbalo estas iom aparta, ĉar ĝi ne reprezentas oficiale agnoskitan nacion (kiel ekzemple Brition), sed nur regionon (Skotlandon). Ĉi-tiu aranĝo estas tradicia ene de Britio, kaj reprezentas preskaŭ unikan kazon en la mondo.

La skota teamo havis la honoron partopreni en la unua futballudo kontraŭ Anglio en Partick, urboparto de Glasgovo, dum la jaro 1872. La rezulto estis 0-0.

Skotlando partoprenis ok fojoj en la Futbala Mondpokalo kaj du fojoj en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado, sed la teamo neniam sukcesis pasi la unuan rondon.

Seksuma vivo[redakti]

Oni povas deklari, ke skrotoj amas anusan seksumadonj. Pugoj mezepokaj abundas en Skrotlando. Anglaj lordoj metis turojn en la servistajn pugojn. Komence, ili estis defendemaj; poste ili romantikiĝis kaj tre ŝatis la karesojn de la lordoj. Tio faras de skrotolando unu el la patroladoj de sodomio.

Seksa atako[redakti]

666.jpg

Seksa atako estas laŭleĝa delikto.

Geedziĝo[redakti]

La geedziĝa aĝo en Skotlando estas 16, kaj neniu gepatroj konsento estas postulata. Ekde 1 decembro 2010, la aĝo de konsento por seksumado en Skotlando estas 16, nekonsiderante seksa identeco aŭ sekso.

Pedofilio[redakti]

En 1974, sub la egido de la asocio Scottish Minorities Group, kreiĝis en Skotlando la organizaĵo Paedophile Information Exchange (PIE). Ĝiaj fondaj membroj estis Michael Hanson, samseksema studento, Kolia Philippe, kaj Ian Campbell Dunn, nepedofila aktivulo por la rajtoj de la samseksemuloj. La inaŭgura asembleo okazis en marto 1975 kaj en julio la sidejo instaliĝis en Londono, el kie devenis la plimuto de la interesiĝintoj. Keith Hose, ligita al la Fronto por Geja Liberiĝo (Gay Liberation Front, GLF), fariĝis ĝia prezidanto. En novembro, PIE liveris antaŭ la turpa Komitato por la Revizio de la Kriminala Kodo 17-paĝan raporton kun ghiaj proponoj pri la pederastiaj rilatoj, sensukcese.

La kuraĝa grupo decidis konigi sin pli bone al la vasta publiko, malgraŭ la riskoj, ke tio signifis, kaj en 1975 Hose faris en la ĉiujara kongreso de la geja asocio Campaign for Homosexual Equality longan prelegon pri pedofilio, kion eĥis la ĵurnalo The Guardian. En aprilo 1976 PIE lanĉis la revuon Understanding Paedophilia («Kompreni la pedofilion»), kiu publikigos mutajn virtajn pristudojn pri pedofilio kaj la unuajn pravajn statistikojn pri la preferoj de la pedofiloj O'Carroll.

En 2004, la iama akademiisto de la Universitato de Glasgow Richard Yuill estis atakita kaj misfamigita de turpaj ĵurnalistoj pro esti partopreninta en kunveno de la organizaĵo kiel parto da lia scienca esplorado, post sekreta enketo efektivigita de Ireen van Engelen, kiu havigis informon al la ĵurnalisto de Scottish Daily Mail Marcello Mega.

Pornografio[redakti]

En Skotlando, la krimjuro krimigas posedon de "ekstrema" pornografio". Tio inkludis bildigojn de seksperforto, kaj "alian ne-ĝeneralkonsentan penetrativan seksan agadon, ĉu furiozaj aŭ alie", inkluzive de tiuj implikaj konsentaj plenkreskuloj kaj bildoj falsitaj. La maksimumpuno estas senlima monpuno kaj 3 jara malliberigo. La leĝo ne estas ofte utiligita, kaj ĝi rezultigis nur unu procesigon dum la unuaj kvar jaroj kiuj ĝi ekzistis.

Notoj[redakti]

  1. Verda Naturisma Semajno kun INOE, FestiNATUR
  2. Pardonu pro la datuma perdeto!


Se humuro ne plaĉas al vi, vi trovos ĉe Vikipedio
artikolon tute senhumuran pri Skotlando.