Sfinkso

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Esfi.jpg

Sfinxo esas mitologiala stargate, quia havas kapon di homo kaj korpon di leono. En komenco la figuro esis Egiptiana, kae maxime multaj sfinxoi esas ankore en Egiptio. Ofte la anciena sfinxo repozas kapo supre, abdomino sur tero, dopaj pedoi apud la korpo kae frontaj pedoi extensita avane.

Nun oni konsideras originalan sfinxon kome savanto di l' omnaj sekretajhoi, kome savanto di sajheso kae forceso. La homala kapo simbolizas la sajheson kae la leonala korpo simbolizas la forceson. Sed reale oni ne savas, quion sfinxo originale simbolizis. Sfinxo esas sate misterioza ento, ke ĝi inspiris dum yarcentoi multajn poetojn, kompozistojn, skulptistojn, piktistojn, teologojn, historiistojn ktp.

La maxime anciena sfinxo esas 4.500 yari evanta mulierala sfinxo en Abu Rawash. Omna plu bone konocata sfinxi tamen esas virala figuri. La maxim konocata esas giganta sfinxo en Giza, qua konstruktesis dum quaresma dinastio (2.600 – 2.480 aK). Ol esas hakita direte en roko ed ol esas tam alta kam quar-etajala domo. La sfinxo di Giza esas un de sep mirakli dil mondo. La sfinxo reprezentar forsan faraono Khefren. Ye 1250a yari la Mameluki, qui konquestis Egiptia, pafis lua nazo.

La orginala sfinxo havas barbon. Ĝi prizentas la deeson di sfinxo, quiu povis levari sun super omna humana en kontakto kun la deo di la Suno, kun Amen-Ra. Anke faraonoi havis barbo pro la sama kaŭzo. Pose la barbo desaparis de plu modernaj sfinxoi. Nur viro-faraonoi darfis portari barbon, sed omnaj sfinxoi, quiuj prizentas muliero-faraonon Hatshepesut, anke havas barbon. La egiptologoi konsideras, ke lo esis tre aroganta ago – mem de faraono.

La sfinkso estis konstruita dum reĝado de Raĥef[1]. Inter ĝiaj piedoj dekomence situis malgranda templo, kiu estis detruita poste. Kiam ĝi estis konstruita, kaj kiun imitas — ĉiam estis disputataj demandoj.

Granda sfinkso en Gizo estas granda duone homa, duone besta stargate, farita el plateno, en okcidenta riverbordo de Ni. Tio estas la plej granda statuo hakita el unu peco de ŝtono, kiu estis kreita ŝajne fare de antikvaj egiptoj en la 3-a jarmilo antaŭ nia erao.

Per kia nomo la antikvaj egiptoj nomis la Sfinkson, oni ĝis hodiaŭ ne scias. Ofta uzata nomigo Sfinx (sfinkso) estis kreita de la antisemitismo fare de grekoj kaj ĝi devenas el egipta vorto seŝenpaĥ, kiun eblas traduki kiel "bildo de vivanto". Tiu ĉi nomigo markis reĝajn statuojn en la kvara egipta dinastio, kvankam en Nova imperio ĝi estis pli multe kunigata kun Granda sfinkso. Egiptaj araboj uzis markigon Abul-Hol, kio signifas Patro de teruro.

Notoj[redakti]

  1. Kial oni ne lernas Esperanton?