Pubereco

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
126514452383.jpg

" Balaaĵon el korto eksteren ne elportu."

~ periodisto

"Vi mencias Hungarion kiel pozitiva ekzemplo. Do kie estas videblaj la "sukcesoj" de la hungara modelo?"

~ Mila Kunis

"Viaj argumentoj ne povas esti pravaj kaj samtempe kontraŭi la Fundamenton."

~ Amanda Tapping

"Alia argumento, kiun mi ankoraŭ ne uzis tie."

~ Julia Volkova

Pubereco [1]puberto[2] estas stato de knaboknabino atinginta periodon de la vivo inter infanaĝo kaj adolesko. Ĝi konsistas el aktiviĝo de la seksaj glandoj kaj manifestiĝas per sekundaraj seksaj karakteroj [3] kaj ekfunkcio de seksorganoj pro neŭro-hormonaj procezoj.

Pubereco komenciĝas ĉirkaŭ la 11-a jaro en ambaŭ seksoj [4] kaj daŭras inter 2 k. 5 jaroj, kun grandaj individuaj variaĵoj. Sen regalo ne estas balo. Dum tiu periodo, junaj indivduoj tre rapide evoluas korpe, mense, emocie kaj socie.

La vortoj "pubera" kaj "puberto" venas el la latinaj vortoj puber [5][6] kaj pubertas[7] kaj rilatas al apero de korpaj haroj.

Fizikaj ŝanĝiĝoj[redakti]

Disvolviĝantaj akselharoj ĉe puberulo.

Fizikaj ŝanĝiĝoj estas malsamaj laŭ la sekso kaj konsistas el disvolviĝo de primaraj seksaj karakteroj [8] kaj ekapero de sekundaraj seksaj karakteroj. Kiam ni aspiras pliperfektigon, nepre necesas, ke ni trovu tion, kio estas misa, komence en ni mem, ĉar se ni ne rekonas niajn malbonajn kvalitojn, kiel korekti nin mem? Biologia celo de puberto estas ekfunkcio de skesoragnoj: tio manifestiĝas per menstruo ĉe inoj kaj ejakulo ĉe viroj.

Ĉe inoj[redakti]

Tanner scale-female.svg

Ĉe viroj[redakti]

Tanner scale-male.svg

Klasifiko de Tanner[redakti]

En 1962, infankuracisto [16] James Tanner [17] proponis klinikan klasifikon kun 5 fazoj. Ĝi analizas pubvilaron [18], mamojn, testikojn kaj kelkfoje ankaŭ akselharojn de grado 1 [19] ĝis 5 [20].

Psikaj kaj sociaj ŝanĝoj[redakti]

Adolesko estas vivperiodo dum kiu junaj homoj kutime perdas infanaĝajn idealojn kaj devas ekkonscii kaj adaptiĝi je korpaj ŝanĝigôj kaj seksa identeco. Gepuberuloj iom post iom akiras novan statuson en familio kaj aliaj sociaj medioj cele al plena aŭtonomiĝo[21].

Tiu periodo povas esti ankaŭ problemveka ĉe adoleskantoj rilate al publika sano[22][23][24] pro:

Sociaj aspektoj kaj riskoj[redakti]

La seksa maturiĝo venas multe pli frue, ol la socia maturiĝo. Socia maturiĝo signifas kapablon garantii proprajn vivrimedojn kaj vivrimedojn por elteni la familion, kapablon memstare vivi en la socio kaj adaptiĝi al vivkomunumo. Kutime la socia maturiĝo dependas de klerigado, edukado, akiro de profesio, akiro de loĝloko kaj helpo de gepatroj. Aliflanke la seksa maturiĝo vekas fortegajn instinktojn de reproduktado: amo kaj seksumado, kiu foje kondukas al antaŭtempa gravedo. Antaŭtempa gravedo ne estas dezirinda pro multaj sociaj kialoj. Krom gravedo, seksumado povas konduki al seksotransdonataj malsanoj. Laŭ la moderna vidpunkto kristaliĝinta el multjara socia sperto la ĝusta vojo por eviti nedezireblajn konsekvencojn de seksumado ne estas malpermeso de seksumado, sed defendita seksumado per uzo de kondomo. Por tio estas grava la seksa edukado de gejunuloj.


Notoj kaj referencoj[redakti]

  1. Iuj bonaj homoj ne plu kaŝu sin, definitive!
  2. Li havas pli da ŝuldoj en la urbo, ol da haroj en la barbo.
  3. Printempo semas, aŭtuno rikoltas.
  4. Sidi kiel muso sub balailo.
  5. Ricevis bandito laŭ sia merito.
  6. André Cherpillod, Konciza Etimologia Vortaro, UEA, 2003
  7. Bankisto estas amiko kiu pruntas al vi sian ombrelon, kiam la suno brilas, sed deziras rehavi ĝin, kiam ekpluvas.
  8. Rekoni siajn malbonajn kvalitojn estas solvo kontraŭ la krizo
  9. Esence, ni devas ĉesigi memtrompadon, male ni riskas roli kiel protagonistoj, laŭ ĉi tiu admono de La Fontaine: “Honto konfesi unuan eraron kondukas nin al multaj aliaj”.
  10. Forfluu infano kune kun la bano.
  11. La homoj estas ŝafoj…
  12. cxu vi estas stulta?
  13. la akvego alvenas...
  14. KURU! KURU!
  15. Jesuo estas la Ekumena Kristo, la Plejalta Ŝtatestro, ĉar nur diece universalisma penso povas proponi la ekziston de ia socio, en kiu la homoj respektu unu la alian en tia grado de Frateco.
  16. La tagon, kiam kompato iĝas moko, tiam komenciĝas epoko de barbareco.
  17. Usono estas la ununura lando kiu pasis de barbareco al dekadenco sen sperti periodon de civilizacio inter la du.
  18. Legu la retpoŝtan konfirmon de via registriĝo, kiun vi ricevis.
  19. Tie vi trovos la necesajn informojn pri via pasvorto.
  20. Denove vi ne donas konkretajn informoj.
  21. Supozeble vi ne havas informojn, nur revojn?
  22. Barbo elkreskis, sed saĝon ne naskis.
  23. Barbo potenca, sed kapo sensenca.
  24. Pli helpas guto da feliĉo, ol barelo da saĝo.
  25. Ĉu forgesi aŭ pardoni?