Projekto Apollo

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Deklaro de Vasilij Devjatnin: En unu feliĉa Maja tago de 1892-a jaro mi iris sur «Granda» strato de Vilno kaj tute okaze ekvidis en fenestro de unu librovendejo tre modestan malgrandan libreton sub titolo «lernolibro de lingvo internacia «Esperanto». Ankoraŭ pli frue mi sciis pri ekzistado de lingvo internacia «Volapük», kiu estis senfine malfacila por ellernado,—tial mi estis interesigita je nova provo de artefarita lingvo internacia, kaj aĉetis tiun-ĉi libreton, kiu kostis nur 10 kop.—Libreto estis skribita ruse, ĉar aŭtoro difinis ĝin escepte por rusoj. Traleginte tre atente malgrandetan lernolibron, mi estis tute frapita per simpleco kaj komprenebleco de ĝia enhavo, kaj tuj mem komencis ellernadi novan lingvon internacian. Post kelkaj tagoj mi jam sufiĉe bone konatiĝis kun «Esperanto», tiom bone, ke mi jam povis skribi al ĝia genia aŭtoro leteron, kiun li baldaŭ respondis, kaj inter ni de tiu tempo komenciĝis tre viva korespondado. Poste Sro Zamenhof elsendis al mi plenan vortaron ruse-esperantan, «Duan libron», gazeton «Esperantisto» (ĝi eliradis en Nurenbergo) kaj ankoraŭ kelkajn libretojn esperantajn. (Literaturo esperanta tiam estis ankoraŭ tre malriĉa!) Ankoraŭ post kelka tempo mi estis enskribita en nombron de esperantistoj (en «adresaro» de Dro Zamenhof), kaj de tiam mi komencis tre fervore laboradi pro nia karega lingvo.

"Neniu volas iĝi prezidanto de TEJO."

~ ludanto de Metroid Fusion

"Pensiga supozo. "

~ civetkafamanto pri deveno de Projekto Apollo
Fremda animo estas abismo sen limo.

"Post tio la diskuto en la Telegram-kanalo reiris al pli kutimaj temoj: sekse neŭtralaj pronomoj kaj la aĉeco aŭ malaĉeco de McDonald's."

~ Power Ranger
Ĉiu abomenaĵo trovas sian adoranton.

"Kiam iu demandas al mi: "Ĉu vi parolas la bretonan aŭ la inuktitutan", mi respondas, "ankoraŭ ne"."

~ Novsepmirindaĵojdelamondisto

"De tempo al tempo, publikiĝas esploroj, kiuj montras, ke iu ajn senpripensa ago kontraŭ la natura medio alportas ian lokan aŭ foran malekvilibron. Eĉ tiel, arboj ankoraŭ estas “malhelpaĵoj” aŭ kreantoj de senfina ambicio en Amazonio, en la Atlantikaj Arbaroj aŭ ie ajn en nia planedo. Ĝis kiam?"

~ Ludanto de The Legend of Zelda: Majora's Mask

"La Majstro de Jarmiloj alvenos kaj admonos la venton kaj la furiozantan akvon, nuntempe same sub la simbolo de akvomanko. Ĝui trankvilecon en la nuna tempo dependas de harmonia kunvivado kun la Naturo."

~ Sonic

"Ankaŭ mi ridis. Ĉarmega frazo!"

~ Otaku
Parenco per Adamo.

"Daŭripoveco estas la nun moda vorto. Tamen, ĉu ni agadas kongrue kun ĝia signifo? Problemoj rilataj al naturaj rimedoj kreskadas ĉiutage. Vidu la malgrandigon de la akvorezervejoj en pluraj urboj en Brazilo kaj en la mondo!"

~ Ludanto de Undertale

"Ni estas fidoplenaj, kaj ni petegas Dion, ke Li kvietigu la meteologiaj katastrofoj, kiuj ĉiujare suferigas homamasojn en la mondo. Kaj ni estu civitanoj konsciaj, ke se ni meritos, Jesuo, la Ekumena Kristo, la Dia Ŝtatestro, denove persone faros la mirindaĵojn skribitajn en la Evangelio laŭ Luko, 8:24, kiam la Ĉiela Gvidanto trankviligis tempeston."

~ Ludanto de The Elder Scrolls V: Skyrim

Projekto Apollo de NASA estis serio de homportantaj kosmoflugaj misioj faritaj de Usono uzante la kosmoŝipojn Apollo kaj la Saturnan familion de raketaj lanĉiloj, dum la jaroj 19611972. Ĝia celo estis veturigi homon sur la lunon kaj reveturigi lin sekure al la tero, ene de la jardeko 1960. Tiun celon plenumis la misio Apollo 11 en Julio 1969. La programo daŭris ĝis la fruaj 1970-oj, por efektivigi la komencan sciencan esploron de la luno, totaligante ses sukcesajn surluniĝojn. La nomo Apollo venas el la angla nomo de la antikva greka dio Apolono.

La surluniĝo kun homoj estis celo de kaj Usono kaj Sovetunio, sed la konkuron gajnis Usono. La surluniĝo formis la pinton de la kosmokonkuro.

La celo esplori la lunon oni forlasis en septembro 1972, post Apollo 17. La kialoj pro tio estis manko de mono kaj la senintereso de usona publika opinio rilate al la daŭro de la projekto. Malgraŭ tiu, estis kvar pliaj kunhomaj misioj kiuj ne celis atingi la lunon - tri misioj Skylab kiuj uzis la kosmoŝipon Apollo, kaj unu misio Apollo 18 [1]. Oni forlasis la kosmoŝipojn Apollo en 1975.

Elektro de misia aparataro[redakti]

Decidinte je la luno kiel celo, la Apollo-misiaj planistoj devis desegni aron de flugoj kiuj plenumus la celon, samtempe minumumigante danĝeron al homa vivo, kostojn, nepran teknologion kaj astronaŭtan lertecon.

Oni konsideris tri eblajn planojn:

Pasinte adoleskecon, oni povas ankoraŭ travivi ĝojojn, oni ne plu povas travivi mensajn ebriojn.
Tro forta ĵuro -- la afero ne pura.
  1. Rekta supreniro: Sendi kosmoŝipo rekte al la luno. La tuta kosmoaparato surluniĝas kaj reveturas al la tero. Tiu plano necesus novan raketon, ege pli forta ol iu tiame ekzistanta.
  2. Terorbita rendevuo: Lanĉi du raketoj Saturn-5, unu portante la kosmoŝipon, la alia portante bruligaĵon. Terorbite, la kosmoŝipo prenas sufiĉan bruligaĵon por iri al la lunon kaj reen. Simile al rekta supreniro, la tuta kosmoŝipo surluniĝas.
  3. Lunorbita rendevuo (LOR): La kosmoŝipo, lanĉita de raketo Saturn-5, enhavas du partojn, la Lunar Module [2]lunoveturilo, kaj la Command/Service Module [3]patrinoŝipo. La patrinoŝipo enhavas la vivosubtenajn sistemojn por la kvin-taga vojaĝo de la tri ŝipanoj, kaj la kontraŭvarman ŝirmon por la reeniro en la atmosferon de la tero. En lunorbito la lunoveturilo disiĝas el la patrinoŝipo kaj portas du astronaŭtojn al la luna surfaco, sekve resupreniras al la patrinoŝipo. Tiu estis la elektita plano.

Kontraste al la aliaj planoj, la LOR plano bezonis ke nur malgranda parto de la kosmoŝipo surluniĝas, pro tio etigante la mason lanĉita el la surfaco de la luno. La maso estas plue etigita forlasante la descendomaŝinon sur la luno.

Planado[redakti]

La NASA-plano antaŭvidis 7 misiojn ĝis la unua kunhoma surluniĝo. Tiuj estis la misioj A ĝis G.

  • Misio A: Senhoma testo de Saturn 5 raketo kaj de kosmoŝipo Apollo en ĉirkaŭtera flugo [4].
  • Misio B: Senhoma testo de la lunoveturilo [5] [6].
  • Misio C: Kunhoma testo de patrinoŝipo en tera orbito [7].
  • Misio D: Testo de kombinaĵo de patrinoŝipo kaj lunoveturiloj en teroproksima orbito [8].
  • Misio E: Testo de kombinaĵo de en tero-malproksima orbito [9].
  • Misio F: Testo de kombinaĵo de patrinoŝipo kaj lunoveturilo en luna orbito [10].
  • Misio G: Unua surluniĝo [11].

La unua ĉirkaŭflugo de la luno okazis per la Apollo 8, Kristnaske 1968. Tiu misio estis alŝovita inter misioj C kaj D.

Oni aldone planis la misiojn H, I kaj J:

  • Misio H: Surluniĝo kun ampleksa scienca eksperimentaro [12].
  • Misio I: Surluniĝo kun ampleksa scienca eksperimentaro [13].
  • Misio J: Surluniĝo kun ampleksa scienca eksperimentaro kaj lunvagada veturilo [14].

Konkuro de sistemoj[redakti]

Tero super la lunohorizonto dum la unua kunhoma surluniĝo de NASA per Apollo 11.

La unua lanĉo de Sputnik fare de la Sovetunio en 1957 kaŭzis ŝokon en Usono. La unua senhoma dura surluniĝo [15] en 1959 per la Soveta Lunik-2 kaj la unua homa kosmovojaĝo de Jurij Gagarin en 1961, igis la Sovetunion la gvidanta potenco en la kosmaj esploroj. Usono serĉis terenon en kosmoesploro, sur kiu ili povas superi la Sovetunion. Por tio ŝajnis bonan taskon la efektivigo de la surluniĝo.

La 25-an de majo 1961, nur unu kaj duono monatoj post la sukcesa lanĉo de Jurij Gagarin, usona prezidento John F. Kennedy prezentis sian faman parolon antaŭ la Usona Kongreso, en kiu li skizis la celon, samjardeke veturigi homojn al la luno kaj reveturigi ilin.

Kvankam oni planis pluajn lanĉojn, la projekto Apollo estis finita post la sesa sukcesa surluniĝo de Apollo 17, ĉar la kreskantaj kostoj de la vjetnama milito fortiris la monon.

Por la kunhomaj lunflugoj oni evoluigis grandajn raketojn, kiuj ricevis la nomon Saturn 5. En la evoluigo havis gravan rolon la germana-usona raketa konstruisto, planisto Wernher von Braun, kies teamo evoluigis la unuan ŝtupon kun fortega F-1-a raketa lanĉilo. Ĉiuj lanĉoj de tiu raketo estis sukcesaj – spite al ties granda potenco kaj malsimpla konstruo.

Samtempe kun la antaŭpreparo por la surluniĝo, daŭris ankaŭ la Gemini-programo, por kolekti spertojn pri rendevuaj manovroj en kosmo.

La 27-an de januaro 1967 suferis la Apollo-programo gravan retrobaton, kiam ĉe surteraj testoj brulmortis tri astronaŭtoj: Virgil Grissom, Edward H. White kaj Roger B. Chaffee en sia kapsulo. La raketo ne estis plenigita de bruligaĵo, la kapsulo estis plenigita ne de kutima aero, sed de oksigeno sub normala atmosfera premo. Ene de la kapsulo estiĝis elektra fajrero, kiu kaŭzis dum minuto fajron kaj tiele la mortojn. Tiun sekvis grandajn ŝanĝojn al la konstruado de la luna kapsulo. La testo ricevis poste la nomon Apollo 1.

Spite al ĉio, la sukcesa surluniĝo de Apollo 11 la 20-an de julio 1969 plenumis la celon de Kennedy terminplane.

Samtempe kun la Apollo-programo laboris ankaŭ Sovetunio je ampleksa programo, kiu same celis surlunigon de homoj. En kadro de la Zond-programoj, oni lanĉis la modifitan kosmoŝipon Sojuz senhomajn al la luno kaj post unu ĉirkaŭflugo reen al la tero. Tiu servis por testo de la kosmoŝipo, kiun oni pripensis por kunhoma lunoflugo. La senhoma Zond-5-a kosmoŝipo en Septembro de 1968 ĉirkaŭis la lunon, sed la reveturo ne sukcesis, ĝi falis en la Hinda Oceano. En oktobro de 1970 finiĝis la testprogramo kun Zond-8. El ĉiuj lanĉitaj kosmoŝipoj povis sukcese surteriĝi nur Zond-7.

Paralele laboris la Sovetunio ankaŭ je surluniĝa misio, por kiu – simile al tiuj de Apollo – oni volis uzi superpezajn raketojn. Por tio oni evoluigis la N1-raketojn, kiuj ĉe ĉiuj 4 testaj lanĉoj malsukcesis de 1969 ĝis 1972. Ĉar dumtempe Usono jam surluniĝis, la sovetoj abdikis pri la kunhoma lunprogramo kaj poste eĉ neis, ke ili iam havis tian programon. La informoj pri tiu programo aperis nur komence de la 1990-aj jaroj kaj oni prezentis la N1-raketojn.

La surluniĝo de 1969[redakti]

En kadro de la misio Apollo 11 la unua du homoj [16] alvenis sur la Luno la 20-an de julio 1969 je 20:17 horo (UTC). Ses horojn poste, la 21-an de julio, je 02:56:20 horo UTC, Armstrong eliris la lunoveturilon kaj surpaŝis la lunon, kiel la unua homo sur la luno. Tiam li eldiris la famiĝintajn vortojn:

Citaĵo: That's one small step for (a) man, [but] one giant leap for mankind.

Gravas prioritati la Spiriton, ĉar antaŭ ĉio ni estas Spirito, kiu atendas kleriĝon, sub la lumo de Vero kaj de Amo. Jen formulo, kies rezulto konsistigas la plej altan Justecon, kiu atingos efikecon tian, kiel diris Konfuceo, de "puno por estingi punadon".

La tria astronaŭto, Michael Collins, ĉirkaŭflugadis la lunon en la Apollo-11 patrinoŝipo ĝis la reveno de la lunoveturilo Eagle.

Tipa Apollo-misio[redakti]

Fiŝo serĉas profundon, homo serĉas abundon.
  • Lanĉo ĉe Cape Canaveral
  • Forigo de 1-a ŝtupo ĉe 56 km alto [17]
  • Ekbrulo de la 2-a ŝtupo ĉe la alta stratosfero kaj mallonge poste, forigo de la savturo
  • Forigo de la 2-a ŝtupo ĉe 185 km alto [18]
  • Ekbrulo de la 3-a ŝtupo, svingo al proksimuma tera orbito [19], malŝalto de la tria ŝtupo
  • Denova ekbruligo de la 3-a ŝtupo, [20] etendo de la orbito ĝis al la luno
  • Forĵeto de ŝtupaj adaptiloj, disigo de la patrinoŝipo disde la 3-a ŝtupo, kuplado kaj eltiro de la lunoveturilo el la rezervejo, flugo al la luno
  • Ekbruligo de la motoro de la patrinoŝipo [21], enkliniĝo al luna orbito
  • Translokiĝo de 2 astronaŭtoj en la lunoveturilon, 1 astronaŭto restas kiel piloto en la patrinoŝipo
  • Diskuplado [22] de lunaveturilo, ekbruligo de la surluniga motoro, malsupreniro al la luna surfaco kaj surluniĝo
  • Efektivigo de diversaj EVA-oj [23] fare de astronaŭtoj
  • Relanĉo de la luna surfaco, supreniro en la lunan orbiton. La surluniga aparato restas surlune.
  • Rekuplado al la ĉefŝipo, translokiĝo de la astronaŭtoj, forĵeto de la LM-ascenda ŝtupo
  • Ekbruligo de la motoroj de la patrinoŝipo, [24], forlaso de la luna orbito, reveno al la tero.
  • Ekster-Veturila Agado por preni filmojn el la patrinoŝipo
  • Forĵeto de patrinoŝipo, direktigo de la Apollo-kapsulo por la enpaŝo en la teran atmosferon
  • Eligo de la ĉefa paraŝuto, surakviĝo en alvenejo
  • Savserĉado fare de aviadiloportanta ŝipo

Apollo-misioj[redakti]

Surlunigejoj de la misioj Apollo
Misio Lanĉo Rimarko
Apollo 201 26-a de februaro 1966 Unua lanĉo de Saturn 1B, suborbita testflugo de Apollo-patrinoŝipo
Senhoma
Apollo 203 5-a de julio 1966 Unua orbita lanĉo de raketo Saturn 1B, testflugo sen patrinoŝipo
Senhoma
Apollo 202 25-a de aŭgusto 1966 Suborbita testflugo de la patrinoŝipo
Senhoma
Apollo 1 Agado estas nura favo, oni gratas sin, tutsimple.
Virgil Grissom, Edward H. White, Roger B. Chaffee
Apollo 4 9-a de novembro 1967 Unua lanĉo de raketo Saturn 5, testflugo de la patrinoŝipo
Senhoma
Apollo 5 22-a de januaro 1968 Testflugo de la lunoveturilo
Senhoma
Apollo 6 4-a de aprilo 1968 Dua lanĉo de Saturn 5, testflugo
Senhoma
Apollo 7 11-a de oktobro 1968 Unua kunhoma lanĉo de raketo Saturn 1B. Testoj en tera orbito
Walter M. Schirra, Donn Eisele, Walter Cunningham
Apollo 8 21-a de decembro 1968 Unua kunhoma lanĉo de raketo Saturn 5, ĉirkaŭflugo de la luno
Frank Borman, James A. Lovell, William Anders
Apollo 9 3-a de marto 1969 Testoj de la lunoveturilo en tera orbito
James Mcdivitt, David R. Scott, Russell L. Schweickart
Apollo 10 18-a de majo 1969 Testo de la lunoveturilo en luna orbito, proksimiĝo al la luna surfaco je ĝis 14 km
Tom Stafford, John W. Young, Eugene Andrew Cernan
Apollo 11 16-a de julio 1969 Unua surluniĝo
Neil Armstrong, Buzz Aldrin, Michael Collins
Surluniĝejo: Maro de Trankvileco [25]
Apollo 12 14-a de novembro 1969 Surluniĝo ĉe la en 1967 surlunigita sondilo Surveyor 3
Charles Conrad, Richard Gordon, Alan L. BEAN
Surluniĝejo: Oceano de Tempestoj [26]
Apollo 13 11-a de aprilo 1970 Eksplodo ferdeke, surluniĝo ne okazis
James A. Lovell, John L. Swigert, Fred HAISE
Neniu mortigita
Apollo 14 31-a de januaro 1971 Shepard ludas golfon sur la luno
Alan Shepard, Stuart A. Roosa, Edgar D. Mitchell
Surluniĝejo: Fra Mauro
Apollo 15 26-a de julio 1971 Unua misio kun lunvagada veturilo
David R. Scott, James Irwin, Alfred M. Worden
Surluniĝejo: Hadley Rinne
Apollo 16 16-a de aprilo 1972 Unua esploro de altebenaĵo, apliko de UV-kameraoj, lunvagada veturilo
John W. Young, Thomas K. Mattingly, Charles M. Duke
Surluniĝejo: Descartes
Apollo 17 7-a de decembro 1972 Lasta surluniĝo, lunovagada veturilo
Eugene Andrew Cernan, Ronald E. Evans, Harrison H. Schmitt
Surluniĝejo: Taurus-Littrow

Post la sukcesa surluniĝo de Apollo 11, NASA publikigis multajn planojn, kiuj entenis 9 pluajn flugojn ĝis fino de 1972. Do jam januare de 1970 estis forstrekita la misio Apollo 20 pro kostaj problemoj, kiel menciitaj supre.

La restantajn spacoŝipojn Apollo kaj raketojn Saturn oni uzis por la programo Skylab en 1973/74 kaj por la kuna programo Apollo-Sojuz en 1975.

En julio 2009 la kosmosondilo Lunar Reconnaissance Orbiter faris detalajn fotojn de la surlunigejoj de la misioj Apollo 11, 14, 15, 16 kaj 17.[27]

Diversaĵoj[redakti]

  • La tuta projekto Apollo kostis USD 25 miliardojn da usonaj dolaroj [28][29] inkluzive de la programoj Mercury, Gemini, Ranger, Surveyor, Lunar Orbiter, kaj Apollo'
  • dekdu homoj piediris sur la luno en la tuta homa historio, ĉiu viro, ĉiu usonano.
  • La programo Apollo alveturigis 381,7 kg da luna materialo [30] al la tero, la plejparto de kiu estas deponita ĉe la Lunar Receiving Laboratory ĉe Houston, Teksaso.

Vidu ankaŭ[redakti]

Referencoj[redakti]

  1. Al malsaĝulo ne helpas admono, nur bastono.
  2. Bona aforismo estas la saĝeco de tuta libro en ununura frazo.
  3. Ne naskas porko leonidon, nek korniko aglidon.
  4. Memoru, ke nuntempe ĉio okazas pli rapide.
  5. La homoj plu diradas netaŭgajn aferojn pri la Apokalipso, kvazaŭ ĝi estus kulpa pri ĉio.
  6. Ĉu la paperfolioj, sur kiuj estas presitaj la bibliaj profetaĵoj, kaŭzas tiujn katastrofojn, aŭ nia agema stulteco kaj avido senlima?
  7. Iom pensu pri tio, ĉesu misparoli pri la Finaj Profetaĵoj, ĉar la vidaĵoj de Johano, Evangeliisto kaj Profeto, ne movas tiujn faktojn, ili nur anoncis ilin.
  8. Nu, nur amiko atentigas amikon.
  9. Kiu ŝajnigas amikecon ne kuraĝas diri la veron, li emas pozi favore al la persono, kiun li supozeble amas — kaj nenio estas pli malbona ol falsa amo, tiu estas la plej granda kruelo.
  10. Mi ne aludas nur al sentoj inter geedzoj, sed inter la homoj, precipe al tio, kio karakterizas la perfektan rilaton homan, socian, filozofian, politikan, sciencan, religian.
  11. Saluton, Mi certe konscias pri la problemo .
  12. Amikajn salutojn
  13. Ekvilibro en la naturo estas tre fragila. Se homo difektos ĝin, devas ankaŭ strebi reakiri ĝin, ĉar Dio tion anstataŭe ne faros.
  14. Por esti kosmonaŭto ne sufiĉas nomi sin tiel.
  15. Homaj agoj ofte respegulas kulturon, laŭ kiu la estonteco dependas sole nur de aferoj tuŝeblaj, kapteblaj.
  16. Nu, kaj se eventuale ekzistas io transe?
  17. Tio estas, alĝustigi la homon, liberigante lin de liaj eraroj, kondukante lin laŭ trafaj vojoj. Reedukado do estas elekto, kiu faras nin pli akceptemaj al la ĉiela apogo, ĉar la regado sur la Tero komenciĝas en la Ĉielo.
  18. Dauxripova evoluigo ne povas atingi siajn celojn se dauxripoveco ne estas akompanata kun reedukado.
  19. Se ekonomio kiel unika forto estas faktoro de disvolvigxo, restas spaco por agado de multe da negativaj faktoroj.
  20. Tiam gxia forto kiel rezulto de ekzistantna ricxeco kaj investoj en materialaj valoroj restas kiel cxefa faktoro de forto kune kun politika forto.
  21. Sen spiritaj dimensioj oni ne povas solvi ekologian krizon kaj mankas bazo por atingi celojn de dauxripoveco.
  22. Reedukado surbaze de Ekumena spiriteco kun Amo kaj Vero estas supozo por sxangxo de stato en moderna mondo.
  23. Por tio oni devas agnoski kaj vivi kun veraj valoroj kaj esti konsciencaj de taskoj en plifirmigo de nematerialaj dimensioj de la vivo.
  24. Tio estas/estos ligo inter cxielo kaj tero, ankaux ligo inter homo kaj Dio.
  25. Agado estas la lasta rifuĝo por tiuj kiuj ne scipovas sonĝi.
  26. Kia ago, tia pago.
  27. Mi kisis tiun mondon per miaj okuloj kaj per miaj membroj; kun sennombraj faldoj ĝin mi enŝovis en mian koron.
  28. Demandi pruvas, ke oni pensas.
  29. Neniu homo en mondo volus esti malhavigita je sia rajto suferi, ĉar tiu estas ankaŭ sia rajto esti homo.
  30. Se vi fermas la pordon antaŭ ĉiuj eraroj, ankaŭ la vero restos ekstere.