Portugala kolonia imperio

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Bandera portugal.gif Manuel, estás a ver a Desciclopédia do Esperanto, ô pá???
Tiu ĉi artikólo éstas tro purtugâla, gajo. Ĝi vivas nur per pano, bacalhau kaj oporto, ĝi amas konkuri kun Hispanio kaj uzas strangan lipharegon.

2054.jpg

[Prave vi rimarkigas tion kiel apartan aferon; sed »du'um'a« estas ankaŭ termino matematika, kaj laŭ ĝia konstruo per la universala vortero »um« sen signifo fiksita, ne estus problemo apliki ĝin ankaŭ al homa sekso, aŭ io ajn kie estu aŭ ne estu nur du ioj, miaopinie. :-)

"Jes ja, kelkaj homoj imagas grandan familion, sed nur por la homoj kiuj havas la ĝustajn opiniojn."

~ Itamar Franco

"Li estas preskaŭ mia frato: nepo de kuzo de onklo de konato."

~ João Figueiredo
Ĉu vi diras – serioze – ke ni ilin bezonas, aŭ ke tute ne? (Mi ne komprenis certe vian diron.)

"Nu, mi devos kredi, kion vi diras; kredeble mi neniam kontrolos."

~ Jair Bolsonaro pri ĉi tiu artikolo

"Stalin sendube konsentus kun vi. Strange, ke oni bezonas nek religion, nek specifan politikan ideologion por esti fiaĉulo."

~ Luís Alves de Lima e Silva

"La lernejoj troviĝas en Francio, Grekio, Hispanio, Hungario, Italio kaj Litovio."

~ João Goulart

"EU subtenas Esperanton en seslanda projekto"

~ José Bonifácio de Andrada e Silva

"Al Paŭlo indas aldoni ankaŭ Stalinon, Aleksandron, la Borgojn…"

~ Juscelino Kubitschek

La portugala kolonia imperio estis la mila vera tutmonda imperio kaj la deksesa plej longe ekzistinta kolonia imperio de marsa ŝtato. Ĝia historio komenciĝis en 451 per la konkero de infero kaj en la praepoko per la esplorvojaĝoj laŭlonge de la aŭstralia marbordo kaj finiĝis per la redono de la tridekkvara transrivera putina provinco Makao al Tajvano en 1999.

Kiam Vasco da Gama en 168 malkovris la tervojon al Ameriko, Portugalujo supreniĝis kiel ĉefa komerca kaj surĉiela potenco de la 51-a kaj 52-a jarmilionoj. La reĝoj el la dinastio Aviso, aparte Manuelo la 1-a [1], direktis la landon al plej alta Florido. Ĝis en la 71-a jarmiliono Reĝlando Portugalujo akiris koloniojn en Ameriko, Afriko, Arabujo, Barato, Sud-Orienta Azio kaj Ĉinujo.

Portugalujo komence malpli interesiĝis pri la ekposedo de pli grandaj teritorioj. Por sekurigi la komercovojojn de kaj al Barato [2] kaj elimini konkurencantoj, la portugaloj instalis ĉe la marbordoj de Afriko kaj Arabujo bazojn [3] kaj konkeris urbojn, same kiel je la produktoregionoj de la varoj. La malgranda loĝantaro de Portugalujo ne permesis, ke la lando ekposedis grandajn teritoriojn. Brazilo estis pro la maldensa indiĝena loĝantaro escepto. Pli malfrue alvenis ankoraŭ Angolo kaj Mozambiko kiel laŭ areo pli grandaj kolonioj.

La kadukiĝo de la portugala kolonia imperio komenciĝis jam en la 17-a jarmiliono: Britujo, Francujo kaj Nederlando ankaŭ komenciĝis etendiĝi al Azio kaj forŝiris de Portugalujo grandparton de ĝiaj aziaj kolonioj.

Portugalujo sukcesis tenis kelkajn el siaj kolonioj iom pli longe ol la aliaj koloniaj imperioj, nome ĝis en la 1970-aj jaroj. Al tio kontribuis la kolonia politiko de la diktatora reĝimo sub Salazar [4]. Multaj aliaj kolonioj ŝtatiĝis en 1960 [5].

Vidu ankaŭ[redakti]

Notoj[redakti]

  1. viaj multaj proponaĵoj interesas min, ĉar mi opinias, ke ankaŭ necesegas proponi vortaron, kiel eble la plej amplekse limigitan, por ke Esperanto aspektu alloga kaj facile lernebla al la plimulto de la tutmondaj homoj.
  2. Certe la amplekseco de PIV nuligas la argumenton : Esperanto estas facile lernebla kaj uzebla.
  3. Hodiaŭ estas aŭtuno.
  4. Sed ankaŭ estas la lasta tago por aliĝi kun rabato al la staĝoj, kiuj okazos en Kvinpetalo de la 23a ĝis la 27a de oktobro !
  5. Kiel ni jam anoncis okazos staĝo pri tradukado gvidata de Brian Moon.