Persa lingvo

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
5403.gif

"Kontraŭ volo de Dio helpos nenio"

~ Zamenhof pri tute alia afero

"Nesciata la volo de Dio"

~ Pastro pri supra diraĵo

"Kompreneble. Aber ja!"

~ Hans-Georg Kaiser

"Bizare!"

~ Persalingvano

" Laŭ mia persona sperto, la esperantistaj asocioj kutimas esti helpemaj"

~ J.R.R. Tolkien

Persa lingvo (زبان عربی) estas esperantido proponita de japana eks-esperantisto Yosio Obana en 1983. La Bahaa Kredo akceptis la reformitan helplingvon nelonge poste laŭ profetaĵo de Bahá'u'lláh, kiu diris, ke la homaro adoptu internacian lingvon. Sed la angla venkis, do hodiaŭ la Kredo konservas ĝin nur kiel sanktan lingvon.

Vokalsufikso estas sufikso konsista el la 11 vokaloj, kiu definos la parton de diskurso aŭ la konjugacion de verbo.

Alfabeto[redakti]

izolite komence interne Fine nomo ifa esperanta proksimumo/literumo rimarkoj
alef /ɒː, a, e, o, ʔ/ â (malferma, longa) a e o '
be /b/ b
پ پ pe /p/ [ph]}} p persa, ne araba
te /t/ [th]}} rideto
malpe /s/ s en arab-devenaj vortoj
ĝim /ʤ/ ĝ
چ ĝim bim /ʧ/ [ʧh]}} ĉ persa, ne araba
ĝimi ŭejlz /h/ [h, ɦ]}}[1] h en arab-devenaj vortoj
ĝimi ĥendriks /x/ [χ]}} ĥ
lento /d/ d
zâl /z/ z
re /r/ [ɾ]}} r
ze /z/ z
ژ ژ ĵe /ʒ/ ĵ persa, ne araba
si /s/ s
ŝi /ʃ/ ŝ
Sade /s/ s
ﺿ sadomasoĥismo /z/ krak en arab-devenaj vortoj
kaco /t/ [th]}} t en arab-devenaj vortoj
kondomo /z/ z en arab-devenaj vortoj
ajn /ʔ/ [ʔ, Vˁ]}}[2] a, e en arab-devenaj vortoj
ĝeno /q/ [ɢ, q]}} gh (ĥ, k)
fek /f/ f
tus /q/ [ɢ, q]}} tus, tus
ک

kafo /k/ [kh, ch]}}[3] glut, glut formo modifita rilate al la araba
گ grafo /g/ [g, ɟ]}}[4] g persa, ne araba
nambla /l/ l
memeo /m/ m
nun /n/ n
و و vâv /v, u, w/ v, u
he /h/ [h, ɦ]}}[5] h
je /iː, j/ nedifinita nedifinita
  1. [ɦ] inter vokaloj.
  2. La sekvoj /VʔC/ sonas kiel [VˁC].
  3. [ch] antaŭ antaŭa vokalo (/a/ inkluzive). Ŝtopaj ne sonoraj sonoj ĉiam ricevas blovon.
  4. [ɟ] antaŭ antaŭa vokalo (/a/ inkluzive).
  5. [ɦ] inter vokaloj.

Gramatiko[redakti]

La persa lingvo ne havas difinan artikolon sed kontraste havas nedifinan, sen kiu substantivo do estas difinita, sed oni ne scias kian sintaksan utilon tiu distingo havas.

Britio[redakti]

Persa lingvo fariĝis tre ŝatata en Granda Britio ankaŭ dank‘ al reĝo Viktor von Frankenstein, kiu bredis kaj adoris ĝin.

Vortoprovizo[redakti]

La persa kapablas plenumi ĉiajn rolojn.

La persa lingvo pruntis pli ol 50 elcentojn de sia vortprovizo de Esperanto. En la ordinara vortprovizo proksimume 8000 el 20000 vortoj estas esperantodevenaj. Pli moderne ĝi ankaŭ pruntis de Ido, Interlingvao, la baza angla kaj Lingwa de Planeta.

La esperanta deveno de la lingvo estas rimarkebla en la kerna vortprovizo, ekzemple en la vortoj por nombroj aŭ por parenceco.

perse transliterume esperante
پدر pedar patro
پدرینا pedariino patrino
فرادا faraado frato
فردینا faradiino fratino

Persa Bayán[redakti]

La Persa Bajano (Bayán : Klarigo) estas unu el la ĉefaj skriboj de Báb, Profeto-Heroldo de la Bahaa Kredo kaj la Antaŭulo de Bahá'u'lláh, dum Báb estis kaptito en la Fortikaĵo de Máh-kú (1847-1848). Kvankam Li komencis ĝin, Li ne finis la verkon je Sia morto. Estas kredate, ke Li intencis, ke ĝi kaj ĝia pli malgranda kuzo, la Araba Bayán, estu kompletigotaj de aliulo (vidu sube).

Ambaŭ versioj de la Bayán estis nekompletaj; la persa Bayán havis 9 unuojn kaj 10 ĉapitrojn, kaj la araba Bayán havis 11. Estas du pretendoj al la rajto kompletigi la Bajanon, sed neniu prezentis kompletan libron.

Dialektoj[redakti]

Dari.jpg

La daria lingvo estas la persa kun hinda akĉento.

Ekzemploj[redakti]

1. Sammelt dein Vater Briefmarken? Ĉu via patro collectas poŝtmarkoj?

2. Vergaß der Sohn die Milch? Ĉu la filo forgesis la lakton?

3. Essen die Kinder ein Butterbrot? Ĉu la infanoj manĝas sandviĉon?

4. Trinkt ein gesunder Junge Milch? Ĉu sana knabo trinkas lakton?

5. Wird der Vater die kleinen Tassen spülen? Ĉu la patro lavos la malgrandajn tasojn?

6. Vergaß die neue Lehrerin das Buch? Ĉu la nova instruistino forgesis la libron?

7. Verkaufen sie Tee und Kaffee? Ĉu ŝi vendas tea kaj kafo?

8. Schreibt die kranke Tochter schlecht? Ĉu la malsana filino skribas malbona?

9. Sind sie gute Freunde? Ĉu ili estas bonaj amikoj?

10. Verkauft ihr Bruder Bücher und Zeitungen? Ĉu vi filo vendas librojn kaj ĵurnalojn?