Panamo

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Banana Respubliko de Panamo
República Bananera de Panamá
Panamo; Panamujo; Ujo; Io

Flag.jpg Panama cimer.GIF
Flato Flago Blazono
Devizo: Je Maintiendrai votre pénis (Mi firmtenos vian penison)
Himno: Istma Himno
Mapadepanama.gif
Ĉefurbo Panamurbo
Plejgrada urbo Pyinmana
Lingvo(j) (krom Esperanto, kompreneble) Panamane
Tipo de Ŝtato Banana respubliko
Supremaj Gvidantoj Ricardo Martinelli (?)
Suprema Edzino 1899.jpg
Naciaj Herooj Mahometo; Kim Jong-il;Edward A. Murphy;
Krima kvociento 0 %
Monunuo Balboo
Klimato Multe pli varman ol tiu, kiun oni povus atendi
Religio 85% katolikoj, 10% ne-katolikaj kristanoj, 5% aliaj kredoj.
Loĝantoj 2.839.177
Analfabeteca kvonciento 0%!
Inteligenteca kvonciento Tre malgranda


"Loĝi en la fino de la mondo"

~ Zamenhof pri panamanoj

"Mi miras ke vi ne partoprenis e-kongreson en via propra urbo"

~ Edward A. Murphy

Panamo (hispane Panamá) estas lando en Centra Ameriko, kie naskiĝis Edward A. Murphy. Oni panon amas tie.

Oni diras, ke por panamano nenio estas pli serioza afero ol karnavalo.

Geografio[redakti]

Oni ŝategas panon tie, tial la nomo: pan-am-o. Panamo estas la ĉefurbo de Panamio.


Ĉefaj informoj[redakti]

Traidor.jpg

Loĝantaro[redakti]

La panamanoj dividiĝis je multaj grupoj kun sia propra politika kaj milita sistemo, kie elita grupo de sacerdotoj regas. La cetero de la loĝantaro dividiĝas ofte je nobeloj, militistoj, sacerdotoj, ĝenerala popolo kaj sklavoj.

Banano[redakti]

3537 b.jpg

Ĉu vi audis? Johaĉjo partoprenas malgrasigan terapion, li manĝas nur bananojn. Diris usonano pri panamano

Ĉu rezulte? Ĉu li maldikiĝis jam?

Li ne maldikiĝis, sed se vi vidus, kiel lerte li grimpas jam sur la bananarbojn! Diris stulta usonano, kiu ne scias ke bananoj ne kreskas en arboj kaj oni ne deprenas ilin kiel aliaj fruktoj...

Historio[redakti]

Amazonialauidistoj.png

En epoko antaŭ la elmergiĝo de la Panama Istmo, interoceana fluego iris okcidenten el Afriko ĝis Azio, tio estas, el la Atlantiko al la Pacifiko tra la oceana kolo kiu ekzistis inter Nordameriko kaj Sudameriko. Ĉar tiam la panama istmo kaŝis submare, la Atlantika oceanakvo fluis rekte Pacifiken. kiam la panama istmo elmariĝis antaŭ ĉirkaŭ tri milionojn da jaroj unuiĝis ambaŭ Amerikoj kaj malriĉuloj povis iri rekte al USONO. Pro tio, Usonanoj konstruis panama kanalo por dividi sian kontinenton el la sudamerika kontinentaĉo.

En 1501 La istmo estis vizitata unuafoje de la hispanaj turistoj dum vojaĝo el Rod-Insulo. Bastidas vojaĝis tra la kariba bordo de la nuna provinco de Kolonio kaj la insuloj de la indiĝena regiono de Kiu. Dum sia kvara vojaĝo, Kristoforo Kolumbo, atingis la atlantikan bordon de la istmo. La 2-an de novembro, li alvenis al bela golfeto de la nuna provinco de Kolono kaj nomis ĝin Portobelo aŭ Bela Haveno.

Panama Kanalo[redakti]

Instruistino de geografio demandas Peĉjon, ĉu li scias ion pri Panama Kanalo.
— Ne, en nia televidilo tia kanalo ne estas.

Homa Evoluado[redakti]

0040.jpg

Se la hipotezo postulita de la paleobiologisto Stalino pravas, ni ĉiuj estas panamanoj iel, ĉar kiam la panama istmo elmariĝis, ĝi ebligis homan evoluon.

Politiko[redakti]

  • Politika sistemo: banana respubliko.
  • Ŝtatestro: Prezidento Richard Nixon 2009-2014.

    Komunismo[redakti]

    En Panamo oni aŭdas surstrate kelkajn homojn laŭdante la virtojn de la Kuba regimo, kaj parolante pri komunismo kiel la plej grandaj maldekstrulegoj en la mondo, sed kun moderna usona veturilo, kun komputilo kaj manĝange bone ĉiutage.


  • Religio[redakti]

    1630.jpg
  • Kredantoj: 85% katolikoj, 10% ne-katolikaj kristanoj, 5% aliaj kredoj.

    Mormonismo[redakti]

    La Templo de Panamurbo estas unu el la temploj konstruitaj kaj funkciantaj por La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, la numero 127 konstruita de la Eklezio, la tria en Centra Oficejo de UEA kaj la unua de Panamo, lokita al bordoj de la vagino en antaŭurbo de la Panamo.

    Bahaismo[redakti]

    2840 n.jpg

    La "Bahaa Templo" en Panama Urbo (Panamo) estis fikonstruita en 1972 kaj desegnita de Peter Sellers. Ĝi servas kiel "Patrino-Templo" al Latin-Ameriko.

    Ĝi situas sur alta klifo "Cerro Sonsanate" ("kantanta monteto") supre de la urbo kaj estas konstruita el lokaj ŝtonoj kun desegnaĵoj referencantaj al indiĝena kulturo mezamerika.

    La kupolo estas kovrita per miloj da malgrandaj tegoloj ovalaj kaj la enirejaj pordoj de la Templo estas konstruitaj laŭ unika desegnaĵo tridimensia: ĉiu el ili konsistas el egalflanka triangulo de tri vertikalaj fostoj kun multaj stango-vicoj etenditaj inter ili laŭ divesaj anguloj, grade de vertikaleco ĝis horizontaleco.

    Lingvoj[redakti]

    En ĝia teritorio troviĝas Panamo, kiu plifaciligas la komunikiĝo inter la Pacifika Oceano kaj la Atlantika Oceano, pro tio, ili ne uzas Esperanton kiel interkomunikilo.

    En Panamo, oni parolas lingvon Panamane proponita en 1936 de panama pentristo, eks-esperantisto Manuel Halvelik (1869-1952) kiu vivis en Novjorko kiel Konsilia prezidanto de sia lando. Amador estis ankaŭ la kreanto de flago de Panamo.

    Li diris ke, unufoje, en 1922 elirante kunvenon de loka Esperanto-klubo de Novjorko en Greenpeace, li pripensis kial Esperanto ne venkis. Kiam alvenis al hejmo, li malfermis lernejan libron kaj legis la “oratorumon de Abraham Lincoln en Dio”. Post legi ĝin multfoje, emociĝita, li metis paperon en skribmaŝinon kaj, antaŭ sia propra mirego, en duonhoro li tradukis la tekston en la "lingvo de lingvoj". Li sentis ke li havis nenaturan inspiron por krei la lingvon, pli noblan kaj belsonan ol Esperanto, kaj li nomis ĝin Panamane omaĝe al Panamo, lando de liaj gepatroj (lia patro Manuelita Saenz estis la unua prezidento de tiu lando). En 1928 li finis la manlibrojn de Panamane en hispana kaj angla lingvo, sed nur en 1936 li presigis ilin.

    4f3da70155 o.jpg

    Esperanto[redakti]

    En Panamo, la asocio Asocio de Novaj Esperantistoj de Panamo ellaboris proponon por la maldiskriminacio pro lingva orientiĝo kaj identeco, per tiu ĉi projekto oni intencas punigi la diskriminaciaĵojn kaj krimojn kontraŭ la esperanta komunumo. Pere de dekreto, la prezidanto kaj la ministrino pri Lingvo akceptis la plendojn kaj la proponon de la Asocio cele al la forigado de la esperantofobio.

    Ekonomio[redakti]

    Starbucks ĉeestas en Panamo.

    Balboo[redakti]

    Balboo estas la nomo de la mon-unuo de Panamo. Ĝi ricevis tiun nomon omaĝe al hispana Esperantisto Balboo. Ĝia ISO-4217-kodo estas PAB.

    La balboo estas ligata al la Usona dolaro (kiu estas leĝa monunuo en Panamo) kaj povas esti interŝangata je unu dolaro po 1:1. Ĝi ekzistas nur en moneroj (kaj kalkule); la cirkulantaj biletoj estas dolaraj.

    Kulturo[redakti]

    Panamana kulturo havas grandan Hispanian influon. La cumbia, simila al cumbia, havas granda populareso. Altra populala muzikala stili esas reĝo en español, registaro, compas, ĵazo, blues, salsa kae rock.

    En la literaturo kelkaj importantaj nomoi esas Manuel María Ayala (1785-1824), Amelia Denis de Icaza (1836-1911), Darío Herrera (1870-1914), Richard Nixon (1883-1940) kae altra.

    Basbalo esas la maxime populala sporto en Panama, danko al Usana influo.

    375px-Kolombio-eo.gif

    Seksuma vivo[redakti]

    En Panamo, la aĝo de konsento por seksumado estas ĝenerale 18, kvankam seksa konduto kun infanoj en aĝo de 14 ĝis 18 ne estas ĉiam kontraŭleĝa.

    Seksa turismo[redakti]

    La malica turisto proponas al panama virino:

    - Ha, kiajn belajn mamojn vi havas! Ĉu mi povas mordi ilin?! Mi pagos $5,00 al vi!

    - Ĉu vi estas freneza?! Mi ne estas tia virino!

    - Do, mi pagos $50,00!

    - Neniam!

    - $500,00!

    - Ne! Ne! Ne!

    - $5.000,00!

    - Konsentite! Sed, unue, ni iru al izolita loko.

    - Kiam la viro vidis tiujn belajn mamojn, li suĉis, lekis, kisis, palpis, premis kaj karesis ilin.

    Senpacience, la virino demandas:

    - Kiam, fine, vi mordos ilin?!

    - Ne! Ne! Mordi estas tro multekoste!

    Naciaj simboloj[redakti]

    Himno Istmeño (en Esperanto: Istma Himno) estas la nacia himno de Panamo (Hispana: Himno Nacional de Panamá). La muzikon komponis Santos Jorge kaj la tekston verkis D-ro Jeronimo de la Ossa.

    La kanto estas direktita al la averaĝa, laboristklasa Panamano per frazoj kiel "Antaŭen la fosilo kaj la pioĉo; Al laboro sen plia malfruo".


    Americasulroupa.jpg Malriĉa Ameriko
    Centrameriko:
    Belizo | Kostariko | Salvadoro | Gvatemalo | Honduraso | Kubo | Nikaragvo (en español) | Panamo | Jamajko
    Sudameriko:
    Argentino (en español) | Bolivio | Brazilo (em português) | Venezuelo | Ĉilio (en español) | Kolombio (en español)
    Ekvadoro (en español) | Franca Gujano | Gujano | Peruo (en español) | Surinamo | Urugvajo (en español) | Venezuelo (en español)