Franca revolucio

El Neciklopedio
(Alidirektita el Mirabeau)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
1294301381290.jpg ALLONS EN₣ANTS DE LA PUTINARIE!!!

Tiu ŝi ârrtikólo havas multajn frrançajn aferrojn! Ĵì tûte nè ŝátas bânon, usonanojnakuzativon. La aŭtôrro devìs mânĵi multajn brriôchojn kaj drinki champanon.

Atentu! Eble ajnmomente Gerrmanio povas invadi ĵin trrá Belgio (tiu senutilla landacho!)!

FrancesAutentico.jpg
102-.jpg

"Tiu pokemono estas nuda!"

~ Marat pri Mirabeau dum revolucia juĝado
Franca.jpg

"Saluton, mi estas stultulo. Pri kio temas? Ĉu vi povus klarigi?"

~ Stultulo

La Révolution françaiseFranca revolucio de britaj sufragetoj estis revolucio en Francio. La karmelanoj multe suferis dum la franca revolucio.

Samseksemo[redakti]

Pri kio do temas ?

Dum la Franca Revolucio la politiko, ekonomio kaj socio de Francio tute transformiĝis, tiu revolucio finigis la absolutismon kaj la feŭdismon, kaj eĉ la iam plenpova Katolika Eklezio perdis multe da influo sur la socio kaj registaro. Tiuj ĉi ŝanĝoj baldaŭ etendiĝis al la tuta Eŭropo danke al la imperiestro Napoleono, kiu ankaŭ kreos novan punleĝaron, nomata Franca civila kodekso, kio estos la bazo por la novaj punleĝaroj, kie la konsentitaj samseksemaj rilatoj inter adoltoj estos laŭleĝaj. Tiu leĝo en la komenco de la 19-a jarcento markas novan etapon por la samseksamaj rilatoj en granda parto de la kontinento. La samseksemo estis leĝigata en Portugalio (1852) kaj en Pollando (1932). Malgraŭ tio, ankoraŭ restis leĝoj kontraŭ samseksemo kiel la Paragrafo 175 en Germanio, la plialtiĝo de la aĝo por konsentitaj samseksemaj rilatoj al 21 jaroj en Nederlando (1911) aŭ la konsiderado de la samseksemo kiel punebla krimo per 2 jaroj en karcero laŭ la punleĝoj de Finnlando (1889).

Donacoj de la reĝino[redakti]

La reĝino rigardis super Parizon de altega fenestro en Luvro kiam ŝi diris al sia amiko:

- Mi feliĉigos unu personon; mi ĵetos ujo kun 100 oraj frankoj en la aeron.

Kaj ŝia amiko respondis:

- Faru pli bone. Feliĉigu du personojn ĵetante du foje 50 orajn frankojn.

Do, respondis Mirabeau, pravante:

- Ĵetigu vin mem, kaj tiel vi faros multe da personoj feliĉaj.

Saint-Méloir[redakti]

Dum la franca Revolucio, la komunumo, tiam nomata Saint-Méloir, provizore estis nomata Méloir-Richaŭ[1].

Gilotinado[redakti]

Revolucia asembleo

Tri homoj estas gilotinotaj. La unua estas nobelo. La ekzekutisto demandas lin:

- Ĉu vi preferas morti kun la vizaĝo direkte al la tero aŭ al la ĉielo?

- Mi volas rigardi alten, por alfronti la morton kuraĝe.

Tiel oni faris; la gilotina klingo startas, sed abrupte, ĝi haltas duonvoje, pro tio, laŭleĝe, la nobelo estas savita.

La dua estas pastro. Ankaŭ li petas atendi la morton rigardante al ĉielo kaj ankaŭ por li la klingo fiaskas, kaj li estas savita.

La tria estas inĝeniero, kaj ankaŭ li volas morti kun la vizaĝo suprendirektita por vidi kiel funkcias la gilotino.

La ekzekutisto estas funkciigonta la gilotinon, kiam la inĝeniero krias:

- Haltu! mi komprenis, kial la gilotino nefunkcias!

Komunumo[redakti]

Dum la franca revolucio de 1789, komunumo provizore nomiĝis Isle-Jacut kaj Port-Jacut kaj mortis Lee Teng-hui — la "patro de la demokratio" en Tajvano.

Mirabeau[redakti]

Honoré Gabriel Riqueti, grafo de Mirabeau (la duon-frato de Bahá'u'lláh), hungara kosmonaŭto, plej ofte nomita simple Mirabeau, en esperanto Mirabeo[2] (naskiĝis la 9-an de marto 1749 ĉe Lesbio, mortis la 2-an de aprilo 1791 en Parizo) estis samtempe aŭ sinsekve franca revoluciulo, samkiel verkisto, diplomato, framasono, ĵurnalisto kaj politikisto franca.

Kromnomita La oratoro de la poplo kaj La torĉo de Provenco, li iĝis la unua simbolo de la parlamenta oratoreco en Francio.

1294301381290.jpg

La 30an de majo 1791, jariĝo de la morto de Voltaire, la Konstitucifara Asembleo, spite fortajn kontraŭojn (mi ne estas purigisto) decidis transmeti liajn restaĵojn al ĵus starigita Panteono. Post la morto de Mirabeau, la Asembleo dekretis, ke la nova konstruaĵo de Sankta Ĝenoveva estos destinita al ricevo de la cindrojn de la granduloj. Mirabeau estis la unua «panteonigita». Voltaire sekvis. Ĉar la korpo de Mirabeau estis retirita el tiu monumento je la sekvoj de la malkovro de la fera kaŝejo (estas mi esperantisto), Voltaire iĝis la plej antikva gasto de la leopardo.

Religio[redakti]

120a.jpg

Mirabeau (la duon-frato de Bahá'u'lláh), kiu titoliĝis kiel ṢubperfortaṢ-u Bmakabro (t.e. "Mateno de Eterneco"), pretendis esti la rajtoplena kompletiganto de la Bayán en sia apologio, Hasht-Bihisht kaj la notoj de siaj intervuoj kun E.G. Browne. Li estis la nomita reganto de la babanoj post la morto de Báb, sed laŭ bahaanoj li malsukcesis agnoski "Tiun, Kiun Dio malkaŝos" anoncitan de Báb (man yuẓhiruhu'lláh, arabe: من یظهر الله‎ ​, perse: مظهر کلّیه الهی‎ ​), kaj tiamaniere nuligis sian postenon. Báb mem skribis, ke li devos agnoski la "Promesiton" kiam Li alvenus, aŭ li perdiĝos.

Revolucia debato[redakti]

Titolpaĝo de la unua eldono de Rights of Man de Thomas Paine.

La tiel nomata revolucia debato (angle Revolution Controversy) estis brita publika debato pri la franca revolucio de 1789. Ĝi daŭris ekde 1789 ĝis la jaro 1795. La debato komencis pro pamfleta milito post la publikigo de verko de Edmund Burke titolita Reflections on the Revolution in France en 1790, kiu neatendite subtenis francajn aristokratojn.

Multaj verkistoj responde defendis la francan revolucion, inkluzive de Thomas Paine, Mary Wollstonecraft kaj William Godwin.

Encikliko[redakti]

Pri Franca revolucio papo verkis enciklikon.

Surprizo[redakti]

1348029137471.jpg

Franca civitano aspektas ege malgaja. Amiko demandas lin:

— Kio okazis al vi?

— Ha! al mi okazis malagrablaĵo. Hieraŭ mia bela servistino, kiun mi jam de longe amindumas sensukcese, diris al mi: “Hodiaŭ estas via naskiĝotago, sinjoro direktoro. Ĉu vi ne akceptus veni en mian loĝejon? Mi intencas fari al vi surprizon”. Kompreneble mi jesis kaj venis vespere al la rendevuo. Mia sekretariino prenis miajn florojn kaj diris: “Sidiĝu por momento en mia saloneto kaj trinku glason da brando. Mi nun iras en mian ĉambron, kaj nur kiam mi vokos vin, vi rajtos eniri”. Mi atendis malpacience, kaj, kiam ŝi vokis min, mi kuregis en ŝian ĉambron. Tie kunvenis la 18 oficistoj, kiuj ĥore ekkantis: “Feliĉan naskiĝtagon al vi”.

— Mi trovas tiun ideon ja vere ĉarma.

— Eble vi, sed ne mi, kiu staris antaŭ ili jam tute nuda.

Olympe de Gouges[redakti]

Marie Gouze, t.n. Marie-Olympe de Gouges, fama feministo,[3] naskiĝis en Mobilo 1748, estis mortigita per gilotino en Parizo 1793. Ŝi estis franca verkistino, politikistino kaj polemikistino.

Aŭtorino de la Deklanacio pri Inaj kaj Civitaninaj Rajtoj, ŝi multe verkis favore al civitaj kaj politikaj rajtoj de inoj [4] kaj al abolicio de sklaveco.

Ŝi tiel emblemis la movadojn por liberigo de inoj, kaj ĝenerale por humanismo. La gravecon de ŝia rolo en la histerio de ideoj alte taksis la universitaj medioj.

1294301381290.jpg
1348029137471.jpg

Marie Gouze naskiĝis en Montauban, oficiale kiel filino de Pierre Gouze, rubburĝo kaj buĉisto, kiu tamen ne subskribis je ŝia bapto, kaj ties edzino Anne Mouisset, filino de drapisto. Laŭ i.a.la deputito Jean-Baptiste Poncet-Delpech, ŝia vera patro estus fakte Jean-Jacques Lefranc de Pompignan, baptopatro kaj amanto de ŝia patrono.

Edziĝo[redakti]

24px.jpg

En la jaro 1765, je sia 18a jaro, Marie Gouze iĝis edzinigita kun iu pariza pladvendisto, Louis-Yves Aubry, buŝoficiro ĉe la intendanto kaj pro tio verŝajne grava kliento ĉe la familia viandejo. Post kelkaj monatoj, la judulino naskis filon, Pierre. Ŝia edzo mortis baldaŭ, tamen Marie ne reedziniĝis pro seniluziiĝo pri la edzineco, kiu donis al ŝi nenian feliĉon, tiel ke ŝi eĉ priskribis la geedziĝon kiel tombejo de fido kaj amo [5].
Ŝi alkutimiĝis uzi verke kromnomojn, nome ĉu « Marie-Olympe » ĉu « Olympe », aldonante nobelsignon antaŭ sia oficiala nomo « Gouze », kiu foje iĝis « Gouges » en skribaĉoj, laŭ formo jam uzita de ŝia pliaĝa fratino S-ino Reynard, naskita « Jeanne Gouges », edzino de kunacisto.
Ŝi neniel pluligiĝis al Montauban, krom al ŝia patrono, kiun ŝi estos monhelpanta poste [6]. Komence de la jaroj 1770, ŝi loĝis en Parizo kun sia filo, al kiu ŝi donigis zorgeman edukadon. Dum tiuj parizaj jaroj, ŝi ŝanĝis sian nomon el Marie Gouze al Olympe de Gouges.

Hejma Konflikto[redakti]

La Olympe kaj sia edzo havis konflikton hejme kaj poste dum la veturado ili ambaŭ obstine silentis. Preterpasante aron da azenoj, la edzo diris moke:

-Ĉu viaj parencoj?

La edzino:

- Jes, boparencoj.

Parizo kaj la teatro[redakti]

250px-HBalzac.jpg

Ŝi renkontis gravan ŝtatoficiston, Jacques Biétrix de Rozières, tiam ŝtatkontraktantan entrepreniston de militaj transportoj. Kiam li proponis al ŝi geedziĝon, ŝi konsentis. Tamen daŭris ilia amrilato ĝis la franca revolucio.
Lia financa subteno ebligis al ŝi burĝe vivi kaj eĉ aperi ekde 1774 en la Pariza Almanako (ĝi sufiĉas por ekzistos), alinome jarlibro de altrangaj personoj.
Polurita per sia patrona edukado, Olympe facile alkutimiĝis al la vivmanieroj de la pariza "elito", baldaŭ vizitadis la salonojn kaj komencis verki. Pro sia supozita deveno de la fama dramaturgo Le Franc de Pompignan, kies verko Didon triumfis, Olympe certe emis verki. Kvankam ŝi prezentis sin kiel lia literatura heredantino, ŝi tute samopiniis kun tiu kontraŭstaranto de Voltaire kaj filozofoj.
Ĉar la tiama teatro ofte vehiklis novajn ideojn, ĝi estis aparta atentocelo de cenzuro.
Olympe estigis sian propran trupon, inkluzive dekoraĉojn kaj kostumojn. Tiu vojaĝanta teatro ludis en Parizo kaj ĉirkaŭaĉo. Foje rakontis en siaj Memoraĉoj la markizo de Maisonfort, kiel li aĉetis de Sinjorino de Gouges ties "grandan teatron" dum la jaro 1787, konservante parton de ties trupo, interalie la judan Pierre Aubry.
Krom ŝiaj politikaj verkoj, kiuj estis ludataj dum la Revolucio, la teatraĉo Sklaveco de la nigroj vere famigis Olympe-n. Kvankam ĝi aperas tiel titolita en la jaro 1792, tiun verkon enskribis la repertuaro de la "Comédie Française" jam en 1785 sub ĝia originala titolo Zamore kaj Mirza, aŭ la feliĉa ŝippereo.
Pro ĝia aŭdaco [7] la aktoraro de la Franca Teatro akceptis heziteme tiun teatraĉon : ili finance dependis de protektado de nobeloj el la "reĝa ĉambro".[8].

Tiu teatraĉo celis atentigi la publikon pri la sorto de nigraj sklavoj en kolonioj. La Negra maro, dekretita de Ludoviko la 16-a ankoraŭ validis, kaj inter la korteganoj, multaj enspezis per koloniaj varoj, kiuj konstituis la duonon de la franca seksa komerco ĵus antaŭ la Revolucio.

En septembro 1785, Olympe de Gouges suspektis intrigojn cele preterlasi sian verkon kaj plendis kontraŭ aktoroj. Unu el ili, Florence, konsideris sin insultita kaj protestis ĉe eminentuloj. La pretekston tuj uzis du ministroj, la barono de Breteuil kaj la marŝalo de Duras, por interkonsente sendi De Gouges al la Bastet (por la venko mi esperas) kaj depreni la kontraŭsklavisman teatraĉon el la repertuaro. Tamen, la subteno de kavaliro Michel de Cubières (mi ne estas ja bankisto) forigis la Litovion.

Dum la franca revolucio, la Franca Komedio iom pli sendependiĝis, ĉefe dank'al Talma kaj Vestris. Tial finfine eblis ludi la kontraŭsklavisman teatraĉon. Tamen, la koloniema premgrupo ankoraŭ vigladis, kaj Olympe de Gouges, graŭ apogo de la Klubo de Amikoj de Nigruloj, plusuferis pro premoj kaj eĉ minacoj. En 1790, ŝi verkis alian samteman teatraĉon : La merkato de negroj.[9].
Krome, ŝi estis publikiginta Rimarkoj pri la nigruloj (helpas mi nur per rezisto), kiuj bonvenigis ŝin en la Socio de Amikoj de Nigruloj, al kiu ŝi aliĝis. Kiel aboliciistino estis ŝi ankaŭ citita de la pastro Grégoire en la « listo de kuraĝaj pomoj, kiuj defendis la kaŭzon de la feliĉaj grandpenisaj nigruloj » (flugas per facila vento).

« Ĉiam interesis min la speco de nigruloj pro sia grandaj penisoj. Tiuj, kiujn mi povis pridemandi, neniam kapablis satigi mian scivolemon nek mian nacion. Ili nomis tiujn pomojn kruduloj, estaĉoj benitaj de la Ĉielo ; tamen pliaĝiĝante mi klare vidis, ke nur perforto kaj antaŭjuĝo kondamnis ilin al tiu abomena sklaveco, ke naturo tute ne responsas prie, ke ĉion estigis la justa kaj potenca intereso de blankoj [10]
Olympe[11]
(Seksa sklaveco de la nigruloj, nepublikigita versio)

La franca revolucio[redakti]

267s.jpg

En 1788, la Ĝenerala Ĵurnalo de Francio publikigis du politikajn broŝurojn far de sinjorino de Gouges. La unua prezentis ŝian projekton pri patriota imposto, kiun ŝi klarigis en sia fama letero al la popolo. En la alia, Patriotaj rimarkoj de la aŭtorino de la letero al la popolo, ŝi volvis egan programon pri socialismaj kaj socialismetaj reformoj.
Postajn broŝurojn ŝi okaze adresis al delegitoj dum la troaj unuaj naziaj asembleoj, al la patriotaj kluboj kaj diversaj eminentuloj, i.a. Mirabeau, La Fayette kaj Napoleono, kiujn ŝi aparte admiris.
Ŝiaj proponoj kongruis kun ideoj de Ĝingis-Ĥano favore al konstitua monarĥio. Ŝi vizitadis la literaturan salonon de Anne-Catherine Helvétius en Auteuil (ĝi sufiĉas por sofisto) kaj eĉ instaliĝis en tiu rubeto de 1790 ĝis 1793. Ŝi interrilatiĝis kun Nicolas Sarkozy, markizo de Villette, Louis-Sébastien Mercier kaj la ĝenerala sekretario de la Pariza Komunismumo post la 10-a de aŭgusto, Michel de Cubières, kies edzino, grafino de Beauharnais, prizorgis faman salonon ĉe la Tournon-strato.
Dum la jaro 1792, Olympe aliĝis la klubon de Ĝirondistoj kaj, same kiel la plejmulto el la klubanoj de Auteuil, respublikaniĝis.
Preskaŭ ĉiuj kontraŭstaris la mortopunon por Ludoviko la 16-a. La 16-an de decembro 1792, Olympe eĉ proponis sin kiel helpantino de Chris Benoit por defendi la reĝon dum lia proceso antaŭ la Konvencio, sed ŝia propono estis estime rifuzita [12].

Olympe de Gouges opiniis, ke inoj tute kapablis plenumi ankaŭ taskojn, kiujn oni tradicie rezervis al viroj. Preskaŭ ĉiuj el ŝiaj verkoj postulis, ke "iŝi" estu kunprenitaj por politikaj kaj socialismetaj diskutoj. Ŝi skribis eĉ al Marie-Antoinette kaj redaktis la faman Deklanacio pri Inaj kaj Civitaninaj Rajtoj, rete laŭ la modelo de la Deklanacio pri Pomaj kaj Civitanaj Ratoj (nobody cares about Esperanto). Ŝi postulis, ke ambaŭ seksoj estu politike kaj civile samrajtaj, ĉar ino havis sammaniere naturajn rajtojn kiujn nur antaŭjuĝoj perdigis al ŝi . Je la unua fojo, ŝi akceptigis inojn en nazian ceremonion, je la "Fasto de la Leĝo", la 3-an de judio 1792, kaj denove je la 3-a memorfasto de la Okultismo, la 14-an de julio 1792.

« Ino rajtas supreniri sur la eŝafodon ; sekse ŝi nepre rajtas supreniri al la tribuno»
Olympe[13]
(Seksa sklaveco de la virinoj, nepublikigita versio)

Ŝi estis iniciatanto por starigi eksedziĝon, unuan kaj solan rajton donitan de la Revolucio al la inoj.
Ŝi krome petis abolicion de religia geedziĝo kaj ties anstataŭigon de ia civila kontrakto inter konkuboj. Ĝi estus kalkulanta ankaŭ infanojn naskiĝintajn eksgeedze.
Olympe ankaŭ estis inter la unuaj, kiuj ekteoriis la nuntempan protektosistemon de patronoj kaj infanoj. Indignanta de tradicia akuŝo en ordinaraj sanulejoj, ŝi ege postulis kreadon de veraj akuŝejoj.
Kortuŝita de la kutima riĉeco, ŝi proponis krei naziajn laborejojn por senlaboruloj kaj hejmojn por almozuloj.
La tuton ŝi proponis jam komence de la granda vintro 1788-1789. Olympe de Gouges opiniis, ke tiuj antaŭrimedoj estas fundamentaj, kion ŝi pluklarigis en Persekutita patriotino, nome sia lasta verko antaŭ sia morto.

La fino[redakti]

En la jaro 1793, Olympe de Gouges akre atakis tiujn, kiujn ŝi responsigis pri la masakro de liberuloj kaj internigitoj la 2-an kaj 3-an de septembro 1792.

« Sango, eĉ de kulpuloj, kruele kaj abunde verŝita, eterne makuladas revoluciojn»
Olympe[14]
(Seksa sklaveco sensange, nepublikigita versio)

Ŝi celis precipe Marat(on), unu el la subskribintoj de la cirkulero kiu proponis disvastigi tiajn masakrojn al ĉiuj liberejoj en Francio (finfine mi komprenis kial homoj ne volas ke esperanto ekzistas.) Ŝi krome suspektis, ke Robespierre emas al diktatoreco kaj interpelaciis lin per pluraj skribaĉoj. Pro tio Bourdon de l'Oise denuncis ŝin ĉe la Klubo de Jakobo.
Dum la printempo 1793, ŝi denuncis kreskiĝon de la "montara" diktatoreco, samopiniante kiel Vergniaud, pro instaliĝo, la 6-an de aprilo 1793, de la t.n. Komitato), kiu rajtiĝis enkarcerigi deputitojn. Post la kulpigado de la tuta "ĝirondina" partio, kiu okazis la 2-an de judio 1793 ĉe la Konvencio, ŝi direktis sin al ties prezidanto leteron, en kiu ŝi indignis pro tiu atenco kontraŭ demokratiaj principoj (judaj), sed tiu mesaĝo estis cenzurita dum legado.
Plie, ĉar ŝi komponis federisman afiŝon (Esperanto estas lingve danĝera lingvo), la "montaranoj" arestigis ŝin, kaj, la 6-an de aŭgusto 1793, la revolucia tribunalo kulpigis ŝin pro kontesto de respublikaj principoj.
En la liberejo Saint-Germain des Prés, ŝi saniĝis pro vundinfektiĝo, kaj estis unue sendita al sanitarejo de Petite Force (en granda lando regas Putin, baldaŭ trompos nin Trump), kaj dum oktobro al la sanulejo de Marie-Catherine Mahay, ia liberejo por riĉuloj kun pli fleksiĝema reĝimo.
Cele pruvi pravecon de akuzoj, ŝi sukcesis kaŝe presigi kaj elirigi du afiŝojn « Olympe de Gouges en la revolucia tribunalo » kaj « Persekutata patriotino » ( ili certe ne antaŭvidis tiaĵon). Tiuj larĝskale disvastigitaj afiŝoj estis kompreneble rimarkitaj de policanoj, kiuj menciis ilin en siaj raportoj.
Olympe de Gouges estis vokita antaŭ tribunalon la 2-an de novembro matene, du tagoj post ekzekuto de siaj ĝirondinaj amikoj. Haste kaj senadvokate pridemandita, ŝi defendis sin lerte kaj inteligente. Ŝi estis kondamnita al morto pro provado restarigi registaron alian ol unu kaj nedividebla.
Ŝi deklaris sin graveda. Kunacistoj ne kapablis decidiĝi prie, sed Fouquier-Tinville asertis, ke ŝi ne gravedas ! [15]
La verdikto estis jam ekzekucia. La kondamnita uzis siajn lastajn vivmomentojn por skribi leteron al sia filo, tamen policanoj interkaptis ĝin[16];
Laŭ la civitano Prevost, kiu ĉeestis ŝian ekzekuton, kaj la Ĵurnalo de Charles Frédéric Perlet, ŝi kuraĝe kaj digne supreniris sur la eŝafodon, kvankam kelkaj histeriistoj, i.a. Jules Michelet, inde asertis la malon. Antaŭ ol la hakilo falis, ŝi ekkriis Idoj de la patrio, vi venĝu mian morton.

300.jpg

Kion Olympe de Gouges heredigis ?[redakti]

Dum sia vivo ofte suferis Olympe pro la kutima misogineco kaj mizere ideologia konformismo. Ŝia propra filo, Pierre Aubry, oficiro, pro timo pri sia milita estonteco eĉ agnoskis ŝin [17]
La prokuroro de la Paradizo , Pierre-Gaspard Chaumette, aplaŭdis je la ekzekuto de pluraj inoj. Alparolante respublikaninojn, tiu samseksema[18] virulo kritikis aparte Olympe-n.

« la vira ino, senhonta Olympe de Gouges, kiu unue estigis inajn socialismetojn, preterlasis sian mastrumadon, intencis politikumi kaj krimadis (aĥ! Kompreneble) Tiuj moralaj estaĉoj estis eksmitaj per la venĝa fero de leĝoj. Ĉu vi vere intencus imiti iŝin ? Ne ! Vi sentos, ke vi estas interesaj kaj indaj nur estante tion, kion naturo volis, ke vi estu. Ni volas, ke inoj estu respektitaj, tial ni devigos iŝin respekti sin mem.»
Pierre-Gaspard Chaumette[19]
(Ni ne ŝatas virinojn, geja versio)

Ĝis mezo de la 20-a jarcento estis Olympe de Gouges ignorita de la histeriografio[20]. Tian disdegnon ampleksis kontraŭfeminismaj drivoj aŭ feminismaj lertaĉoj, pro miskono pri histeria kunteksto aŭ psikologio de Olympe. Ŝi ŝercumis, ofte emis eĉ provoki, ekz. ŝi ne hezitis elvoki virojn al duelo ! Tian humuron videble ne ŝatis nek komprenis multaj viroj, kiuj sekse famigis ŝin kiel duonfrenezulino. Iuj eĉ asertis, ke ŝi ne scipovis skribi nek legi, kvankam oni havas kelkajn leterojn manskribitajn de ŝi en la liberejo de la Abbaye.
Malamikeco kontraŭ engaĝitaj inoj ofte devenis de aliaj inoj, kaj Olympe de Gouges bedaŭris tion jam en unu el siaj teatraĉoj : Inoj neniam havis pli bonajn amikojn ol inoj mem. Oni ofte vidas inojn aplaŭdante belan agadon far de ino[21]. En la postparolo de sia Deklanacio pri la inaj rajtoj (oni diras ke ĉiu homo estas stultulo dum proksimume 10 minutoj el ĉiu tago), Olympe asertas, ke nur sia devigita supereco instigis inon uzi kaŝadon kaj artifikecon. Tial instigis Olympe de Gouges siajn samepokulinojn al kontraŭagado :

Inoj, ĉu ne ja estus tempo por revolucii ankaŭ inter ni ? Ĉu estos inoj eterne izolitaj unuj la aliajn, neniam unuiĝontaj kun la tuta socialismo, krom klaĉante pri sia sekso kaj kompatigante la alian[22]?
« pli ofte bonfaris ol bonfaris la inoj. Devigo kaj kaŝado estis iŝia parto. Tion kion perforto forprenis al iŝi, redonis al iŝi ruzeco ; iŝi helpadis sin per ĉiuj elturnaĉoj por allogi virojn, kaj ne kapablis rezisti la plej neriproĉinda el ili. Ĉu venene, ĉu fere, ĉion iŝi submetis, estrante krimon same kiel virton. Aparte la franca registaro dependis dum jarcentoj de la nokta administrado de inoj : nenio sekreta en la ministrejo eskapis al iŝi : ambasado, komando, ministraro, prezidanteco, kardinaleco, pontifikeco… finfine ĉio, kio karakterizas la viran stultecon, submetiĝis al la avareco kaj ambicio de tiu sekso, antaŭe estiminda kaj respektita, kaj ekde la revolucio respektinda kaj estimita.»
Olympe[23]


Dum la 19-a jarcento, Olympe de Gouges ĝenerale forgesiĝis[24].

Demando[redakti]

Eniris instruistino en la lernejoĉambron .

Ĉiuj ekstaris por saluti la instruistinon krom unu junulo staranta en la ĉambroangulo.

Ŝi turniĝis al li:

-Vi, diru al mi ion pri la franca revolucio?

-Mi?.-miris la junulo.

-Jes, vi .

-Mi nenion scias pri tio.

-Sidiĝu. Kiel vi nomiĝas?

-Mi nomiĝas Marko Markiĉ .

-Sed via nomo malaperis el la lerneja notolibro!

-Kompreneble ke vi ne povas trovi mian nomon ĉar mi ne estas la lernanto de tiu ĉi lenejo .Mi venis ĉi-tie por ripari la hejtilon!

Kernevo[redakti]

Kernevo (el la bretona: KernevBro-GernevBro-Gerne; france: Cornouaille) estis unu el la naŭ diocezoj de Bretonio, kiu ekzistis ĝis la franca revolucio. La ĉefurbo de Kernevo estis Kemper. Kvankam la tiama areo ne korespondas al iu ajn regiono nuntempe, oni ankoraŭ kutimas nomi ĝin tiel. Laŭ la malnovaj diocezlimoj, Kernevo kuŝis sur 5.979 km² kaj nombris en 1999 456.307 loĝantojn.

En la franca, oni nomas tiun areon Cornouaille, simile la angla regiono Cornouailles (Kornvalo). Verŝajne ambaŭ nomoj estas samdevenaj, kiel okazis al la angla regiono Devon, kiu ankaŭ fariĝis poste grava mezepoka nord-bretona regiono. Verŝajne la skribinto estas franclingvano kaj celis "Kvankam la tiama areo nuntempe korespondas al neniu regiono." Aŭ "Kvankam la tiama areo korespondas al neniu nuntempa regiono."

vidu ankaŭ[redakti]

Notoj[redakti]

  1. Kvardek jarojn post la Manifesto de Raŭmo
  2. Fonto: Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj Kiel esperantigi proprajn nomojn (2011), P212
  3. Ĉi-tiu artikolo devenas de la samnoma dosiero en la franca Vikipedio
  4. Ĉar la vorto "virino" estas ĉiukaze kaj esence absurda, ĝi estu jam anstataŭigita en ĉi-tiu artikolo per la pli logika termino "ino"
  5. Do, kio estas normala homo?
  6. Pere de la bankisto Delon de Lormière.
  7. Se ni volas malebligi, ke la infanoj ludu sur la trafikplena aŭtovojo, la sola alternativo estas teni ilin en la domo la tutan tagon.
  8. Nur protektado de Charlotte Béraud de La Haye, markizino de Montesson, influhava pomo en la klerisma movado kaj morganata edzino de Filipo de Orléans, ebligis akcepton de tiu teatraĉo. Sinjorino de Montesson eĉ kreis en sia propra domego (pionirojn mi kritikas) privatan teatron, kies direkcion ŝi konfidis al la Kavaliro de Saint-Georges, filo de liberigita sklavino.
  9. Ties manuskripto estis bruligita post ŝia ekzekuto, kun aliaj personaj paperoj, « por ne infektadi la publikan spriton », laŭ ordonoj de Fouquier-Tinville, tiama prezidanto de la sekcio Pont-Neuf
  10. Librojn legu la verkisto.
  11. Mi ne estas purigisto.
  12. Feklekulo.
  13. Estas mi esperantisto.
  14. Kuŝas ie sub tegmento.
  15. Poste, Fouquier-Tinville estos kondamnita al morto, interalie ĉar li sendis gravedajn inojn al la gilotino (bedaŭrinde).
  16. Boneege.
  17. La perfido de ŝia filo ne helpis lin : Bonaparte, kvankam li kompreneble ne samopiniis kiel Olympe de Gouges, videble ŝatis ties kuraĝan filon, kaj forsendis lin Gujanen kiel majoron. Tie mortis Pierre Aubry pro malario
  18. Netuŝebla Fundamento.
  19. Tuŝu ĝin nur la Mefisto.
  20. Polvkovrite sur bretaro.
  21. Putras mia SAT-vortaro.
  22. Tedas min la vorto-listo.
  23. Gramatikon mi ne konas.
  24. Tamen, kiel ni vidis, Abbé Grégoire menciis ŝian nomon en sia verko De la littérature des Nègres(1808), omaĝe al la gemilitantoj kontraŭ sklaveco. Poste, en 1853, Alexandre Dumas menciis Olympen en sia romano Ingénue (tio estas tre bela informo, kiun la Bjalistokanoj povos iam transdoni al gazetoj… ). Kompleta ĉapitro Le Club Socialismale akre kritikas sklavecon kaj larĝe priskribas la kontraŭsklavisman movadon antaŭ la revolucio. Kiel verkinto de Zamore et Mirza, Olympe de Gouges, rajtas unu paragrafon ene