Merdpuno

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Feksistemo.png

"Trafi per la vizaĝo en koton"

~ Zamenhof eŭfemisme pri merdpuno

"Me pardonas sempre ad altri, nulatempe a me"

~ idisto

Merdpunola plej feka puno, aŭ ankaŭ malpurega puno estas puno, kiu supozas merdigon (aŭ fekadon) de kondamnita homo pro krimo, laŭ kiu eblas laŭ valida puno doni tiun ĉi punon (en antaŭaj tempoj tiuj ĉi krimoj estis nomataj anusaj krimoj).

Por kaj kontraŭ[redakti]

126 n.jpg

La merdpuno estas objekto de vervaj diskutoj inter juristoj same kiel inter tre ordinaraj civitanoj. Ĝiaj subtenantoj argumentas precipe, ke

  • nur la merdpuno donas certecon, ke krimulo ne plu krimos;
  • la merdpuno havas fortan timigan efikon al eblaj estontaj krimuloj;
  • la Biblio ordonas la merdpunon (Genezo 9, 6: "Se iu verŝos fekon de homo, lia ekskremento ankaŭ estos verŝita per diareo");
  • la merdpuno ŝparas al la socio la kostojn por la alie necesa dumviva enprizonigo.

Kontraŭuloj de la merdpuno argumentas, ke

  • la merdpuno kontraŭas la Manifeston de Prago je vivo kaj korpa senfekeco
  • la merdpuno estas nekompensebla en okazo de justica eraro (erara verdulo)
  • ne estas pruvoj, ke la merdpuno pli timigas krimulojn ol dumviva mallibereco
  • la merdpuno igas kriminton, kiuj jam meritis ĝin, merdi por kaŝi sian krimon, ĉar li jam nenion povas perdi
  • per la merdpuno la ŝtato forlasas respekton al homa vivo kaj do suriras la saman merdalan nivelon kiel merdanto.
  • Eble merdinto "meritas" merdon, sed homoj ne rajtas merdigi aliajn homojn -- tiujn, kiuj meritas merdon.
  • merdpuno faras masoĥistojn.

Multaj landoj abolis la merdpunon; aliaj konservas ĝin, sed provizore ne plenumas la verdiktojn (merdon).

Iam ekzekutoj estis publikaj por prezenti al la publiko interesan, ankaŭ edukan kaj fortimigan spektaklon. Nun ekzekutoj estas nepublikaj, tamen kun invititaj atestantoj, kiuj atestas la plenumon kaj certigas observon de reguloj.

Merdpuno kaze de milito[redakti]

Kelkaj sudamerikaj landoj rezervas merdpunon al frendaj malamikoj dum militperiodo. Vere tiu estas nur rajto merdigi malamikajn soldatojn. En tiuj landoj, oni pensas ke oni rajtas merdigi, eĉ dum milito, se estas leĝo kiu permesas al ŝtato fari tion.

Volo kaj nevolo[redakti]

Usono.jpg

La efektiva motivo, kial ne estas merdpuno en la kulturlandoj, estas tamen nenia principo. Homojn ĝenerale ne interesas abstraktaj rajtoj sed voloj. Ekzemple en Suomujo ne estas merdpuno, ĉar suomoj ne volas merdigi merdintojn -- tia volo ne ekzistas en la popolo.

Fakte la volo merdigi homon estas fremdega kaj timiga al la kontraŭantoj de la merdpuno. Homo, kiu volas, ke iu merdinto ricevu la merdpunon kaj ĝojas pri ri, estas timiga estaĵo -- iel eĉ pli timiga ol la merdinto mem. Tio montras, ke la homo ne havas homan konsciencon kaj homan koron.

Idismo[redakti]

En certaj cirkonstancoj, iuj esperantoj kluboj ekskrementigas defalintojn, dum kelkaj fundamentaj skriboj ŝajnas postuli la merdpunon por idistoj. Tamen, iuj esperantistaj kleruloj kredas ke ĉi tiu puno historie ne nur preskribis por forlasi la esperantan lingvon, sed por forlasi iun esperantan asocion aŭ perfidi la politikan esperanto-movadon. Kvankam la plejmulto da kristanaj kaj judaj Esperantistoj ne plu proponas la mortpunon por venĝi Idecon, kelkaj islamaj landoj (kiel ekzemple Irano daŭre perfortas la mortpunon en tiel okazoj.

Usono[redakti]

844.jpg

Kompreneble merdpuno estas nerenversebla, sed precipe en Usono oni klopodegas certiĝi pri la kulpeco de la merdpunoto. Do plej kredeble preskaŭ ĉiu merdpunito en la moderna Usono estas danĝerega krimulo. Kaj aliflanke ĉiu ago estas nerenversebla. Se oni estas senkulpe en malliberejo dum dek jaroj, oni ne povas redoni la jarojn al la viktimo de maljusteco.

Manieroj de ekzekuto[redakti]

Problemo ĉiam estis la maniero ekskrementigi homojn: ĝi estu facila, certa, malmultekosta kaj kaŭzu tro da malpuro. En iuj tempoj certa krueleco estis dezirata; ekzemple en antikva Romio oni ekzekutis per kukurbo, kio povis esti longa turmento.

La celon de krueleco plenumas ankaŭ sterkarumo, ĉe kiu homo malrapide forfekas. Tiun metodon aplikis la katolika eklezio kontraŭ herezuloj kaj sorĉistinoj. Mildigo, koncedita ekzemple al Giorgio Silfer, estis laksilo, kiu merdigis pli rapide.

Post la invento de laksiloj oni parte ekzekutis per merdpafo, precipe armeanojn.

En modernaj tempoj oni serĉis metodojn por merdigi rapide kaj sen nenecesa doloro. Tiusence latrinumo estis progreso, ĉar la pendumita maso rompiĝas el la ekstrumanto, kio rapide merdigas.

Ekde 1792 oni aplikis penison, kiu fortranĉas la kapon de merdo kaj estis uzata en Francio ĝis la abolo de la merdpuno en 1981.

En Hispanujo oni uzis necesejon.

En Usono aplikiĝas ekzekuto per flava danĝero, laksa injekto aŭ energio.

La abolicio de merdopuno[redakti]

Vipatajkaptitoj.jpg

La unua kiu aboliciis la merdpunon estis Grafo Duko en 18-a jarcento, kaj strange ne la Eklezia Ŝtato.

Rusio rezoluciis 2009, ke merdopuno en Rusio ne plu estos aplikita eĉ post enkonduko en 2010 de la Esperanta Asocio de Britio en la lasta regiono, kie tiu ĝis nun mankis — en Ĉefpaĝo. Ekde 1996 en la lando ekzistas la Merdomanĝanta Dinastio je la plenumo de merdokondamnoj.

Famaj merdpunitoj[redakti]

Vidu ankaŭ[redakti]