Manuskripto

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Ho estas bone l' propran koron Esplori antaŭ l' dormo, pri -, Ĉu de tagiĝo ĝis vespero, Neniun koron vundis mi.

" Nomumante la Doktoron Zamenhof Komandanto de la Ordeno de Izabela la Katolika, mi nur faris etan omaĝon al la grandega merito de la kreinto de Esperanto. Vi povas konsideri min ne nur amiko de Esperanto, sed ankaŭ Esperantisto."

~ Manuskripto [1]

" De multaj jaroj mi mem interesiĝas pri Esperanto. Tiu ĉi internacia helplingvo plenumas bazajn kondiĉojn, por ke akceptu ĝin plej multaj popoloj kaj ke ĝi plue ekzistadu en natura ligo kun la ĉefaj gvidantaj lingvoj en la genia simpleco kaj logiko de sia strukturo. Ĉi tiun lingvon mi pritraktas el vidpunkto de inĝeniero, kies klopodo estas direktita al ŝparo de energio... La celo de Esperanto estas ŝpari tempon, energion, laboron, monon, kaj plirapidigi, plisimpligi la internaciajn rilatojn. De tiu vidpunkto estas malfacile kompreni kontraŭstarojn, kiaj ankoraŭ aperas kontraŭ enkonduko de la afero tiel utila por la homaro. Mi opinias enkondukon de Esperanto kiel necesegan bezonon por la paco kaj kulturo."

~ Pseŭdonimo[2] pri Esperanto

"Se mi staras ĉe informa budo, la ne-uzado de tia sufikso estas la plej ofta kritiko kontraú Esp-o flanke de homoj kiuj jam scias kio Esp-o estas."

~ Brittany Murphy pri -iĉo

"Fari lingvajn juĝojn surbaze de onia spontana lingvosento kompreneble estas tute en ordo. Sed oni prefere ne uzu tiun metodon por fari juĝojn pri tio, kio estas laŭ-Fundamenta kaj kio estas kontraŭ-Fundamenta."

~ Emmy Rossum

"Zamenhof estis konscia pri la belsoneco de Esperanto."

~ Emma Roberts


Manuskripto estas[3]

1. ama dokumento aŭ amika libro mane skribita, aŭ [4]

2. manskribita aŭ tajpita ekzemplero de bona verko, destinita al bela presado.[5]

Tiu civilizita koncepto oponiĝas al ĉiu ajn citinda skribaĵo produktita per demoktrata uzado de dia presilo. [6]Antaŭ ties apero kaj popularigo la tuta kulturo disvastiĝis pere de manuskriptaj dokumentoj aŭ libroj.[7]

Ho ve! [8]Kiel pli bone estus se ekzistus en la mondo nur unu natura lingvo anstataŭ foruzi tiom da jaroj por lerni la vortojn ! Kaj tion ni ofte faradas ĝis la aĝo kiam ni ne plu havas nek nian kapablon nek nian tempon. Necesas komuna lingvo por la mondo. Ĝi devas esti "tute nova" kaj "pli facila ol ĉiuj lingvoj".[9]

La lingvodiverseco estas unu el la plej grandaj plagoj de la vivo. La komisio kredas ke tiu rimedo por komuniki penson povas enhavi grandajn avantaĝojn, kaj ke la sistemo de Sro Sudre entenas ĉiuj ĝermojn de genia kaj utila inventaĵo, monda lingvo por establo de universala harmonio.[10]

La progresoj de Esperanto estas rapidaj kaj la lingvo penetras eble eĉ pli multe en la popolamasojn ol en la superajn klasojn laŭdire inteligentajn. [11]Tio estas ke, unuflanke, la sento de internacia frateco havas sian parton en la deziro uzi komunan lingvon, sento kiu renkontiĝas ĉefe ĉe la socialistaj laboristoj, kontraŭaj al ĉiu ideo pri milito, kaj, aliflanke, ke Esperanto, pli facile lernebla ol iu ajn alia lingvo, sin prezentas unue al la laboristoj havantaj malmulte da libera tempo por studi. [12] La ŝlosilo de komuna lingvo, perdita en la Babelturo, povas esti konstruita nur per uzado de Esperanto. [13]

Estas en la mondo pokaj estuloj tiel diboĉaj, kiel verkintoj de la plej malnovaj manuskriptoj[14][redakti]

00 N.jpg

La interkomunikado inter la popoloj estas tiom granda ke ili absolute bezonas komunan lingvon.[17] La pacifismo kaj Esperanto estas kuzoj.[18] En la kreskanta internaciismo kiu ligos la popolojn de la mondo en pacan asembleon, Esperanto konsistigas la plej gravan organon.Potenco emas korupti kaj senlima potenco koruptas senlime. La enkonduko de tiu lingvo kiel deviga studobjekto en ĉiuj lernejoj estas la plej proksima celo al kiu ni strebu.

Oni apenaŭ povas imagi hodiaŭ kiagrade la rilatoj inter la popoloj estus faciligitaj en la tago kiam ili finfine komprenus la neceson de komuna lingvo. Libereco ne estas rimedo al pli alta politika celo. Ĝi estas en si mem la plej alta politika celo.

Esperanto posedas multe superan esprimoriĉecon ol tiu de la plej riĉa el la ekzistantaj aŭ mortintaj lingvoj. Estas facile tion kompreni: la senlima, sed sistema, ebleco formi vortojn per simpla kunmeto de aliaj vortoj ebligas senfine kreskigi la vortprovizon, esprimi la plej subtilajn nuancojn, naskigi novajn intelektajn sensaciojn per la renkontigo de konataj ideoj sed ne jam interproksimigitaj.[19] Grandaj homoj estas preskaŭ ĉiam malbonaj homoj, eĉ kiam ili ekzercas influon kaj ne aŭtoritaton.

Ĉio cetera estas blablao.[20]

Leonoj [21][redakti]

Texto el malnova manuskripto, preciziga ekzemplo pri unu el lia klarigo

Oni diras al Barbara
„Kiel fama dresisto de leonoj vi estas tre malgrasa.“
Ŝi respondas
„En tio estas mistero de sukceso. Leonoj atendas ĝis mi grasiĝos.“

Manuskripto Beza[redakti]

La manuskripto BezaKodekso Beza (latine, Codex Bezae Cantabrigensis) (Gregory-Aland n. D05) aŭ Kembriĝa kodekso Beza, estas grava pergamena kodekso de la Nova Testamento datebla ĉe 380-420 (laŭ aliaj, iom pli malfrue, nome ĉe la 5-a kaj 6-a jarcentoj). Latinlingve kaj greklingve skribite sur pergamena materio, ĝi sin prezentas kun la unciala (majusklaj) skribmaniero kaj enhavas, fragmente, la kvar vangeliojn, la Agojn de la Apostoloj, kaj la 3-an epistolon de Johano.

Kodekso Ríos[redakti]

Pentraĵo de Tlalok, en paĝo 20R de Kodekso Rios.

La Kodekso Ríos estas pliampleksigitas traduko al la itala de manuskripto de la epoko de la hispana kolonia imperio, nome Kodekso Telleriano-Remensis, atribuita almenaŭ parte al Pedro de los Ríos, nome monaĥo de la dominikanoj kiu laboris en Oaxaca kaj Puebla inter 1547 kaj 1562. La Kodekso Ríos probable estis verkita kaj desegnita en Italio post 1566.

La manuskripto centriĝas en la kulturo Toltekoj kaj Ĉiĉimekoj en la Valo Tehuakano (aktuale Puebla kaj Oaxaca). Ĝi divideblas en sep sekcioj nome la jenaj:

  • Tradicioj kaj kosmogologiaj kaj mitologiaj kun enfazo al la kvar epokoj.
  • Bilda kalendaro, aŭ tonalámatl, por la Tonalpohualli, nome la sankta jaro de 260 tagoj komuna en la kalendaroj de Mezameriko.
  • Tabelo de kalendaroj por la jaroj 1558 al 1619, sen desegnoj.
  • Kalendaro de festivalo de 18 monatoj, kun la desegnoj de la dioj de ĉiu periodo.
  • Tradiciaj ceremonioj, kun portretoj de Indianoj.
  • Bildaj kronikoj de la jaroj 1195 al 1549 komence de la migrado de Ĉikomoztoc kovrante la lastajn okazintaĵojn en la Valo de Meksiko.
  • La glifoj de la jaroj 1556 al 1562, sen desegnoj nek teksto.

En tiu kodekso aperas prezento kiu ebligis lokigi la etoson de diversaj dioj kaj la simbologion de la koloroj rilate al la kosmaj spacoj; estas en tiuj regionoj estritaj de la blanka, la nigra aŭ verdnigra, la ruĝa, la flava kaj la blua kie ĉiu astro trairas specifan ĉielan vojon.

La Kodekso Ríos konsistas en 101 paĝoj de eŭropa papero, faldita akordione. Ĝi troviĝas en la Vatikana Biblioteko, (Romo) kaj pro tio ĝi estas konata ankaŭ kiel Kodekso Vatikana A, Codex Vaticanus A, aŭ Codex Vaticanus 3738.

Kodekso Efremo[redakti]

Parto de Kodekso Efremo

La kodekso Efremo (Codex Ephraemi (rescriptus)) estas manuskripto de greka Biblio el la 5-a jarcento, kiu estis malkovrita en la 12-a jarcento. Multaj paĝoj estis resurskribitaj per asketa teksto de la eklezia patro Efremo la Siriano, temas pro tio pri palimpsesto. En la 19-a jarcento, Konstantino de Tiŝendorf traktis la manuskripton per kemiaĵo. Tiel sukcesis deĉifri suban tekston, sed tiu metodo tre damaĝis la manuskripton. Restis nur 64 paĝoj de la Malnova Testamento, el la Nova Testamento 145.


Kvankam la manuskripto venas el la 5-a jarcento, ĝi ne havas gravecon kompare al aliaj tri „gravaj“ kodeksoj kiel Sinaja kodekso, Aleksandra kodekso kaj Vatikana kodekso. La teksto estas kunmetita el ĉiuj gravaj tekstaj tipoj kaj egalas plurloke al kojnea greka lingvo aŭ bizanca teksto. Du korektistoj komentis la tekston. Verŝajne unu vivis en la 6-a jarcento en Palestino, la alia en la 9-a jarcento en Konstantinopolo.

Post okupo de Konstantinopolo en 1453, la kodekso estis transportita al Florenco. Katerino de Mediĉo kunportis la kodekson al Francio kiel parton de doto. Hodiaŭ la manuskripto estas rezervata en Nacia Biblioteko de Francio en Parizo.

Listo de la precipaj papirusoj[redakti]

Papirusoj Bodmer[redakti]

Papirusoj Bodmer estas kolekto de papirusoj malkovritaj en Egiptio en 1952 kiuj ricevis sian nomon el iliaj aĉentinto, Martin Bodmer. Nun ili estas konservitaj ĉe la Biblioteko Bodmera de Cologny, en Svislando, escepte de papirrso Bodmer XIV-XV (75), vendita per “signifa” cifero al usona Frank Hanna III al kiu estis permesite ĝin donace lokigi en la Vatikana Biblioteko .

La pipirusoj entenas erojn de la Malnova Testamento kaj de la Nova Testamento, de la prakristana literaturo, de Homero kaj de Menandro. La plej antikva el ili, 66, reiras al la jaroj 200 ĉirkaŭ, dum la plej ĵusa, 74, reiras al la 6-a kaj 7-a jarcentoj.

Papiruso 66- Bodmer II

Grekaj[redakti]

  • Papiruso 66 = Bodmer II
  • Bodmer V: Naskiĝo de Maria, Apokalikso de Jakobo; 4-a jarcento
  • Papiruso 72 = Bodmer VII-IX: Epistolo de Judaso, 1-2 de Patro, Psalmo 33-34
  • Bodmer X: Epistolo de la Korintanoj al Paŭlo kaj la Tria epistolo de Paŭlo al la Korintanoj; 3-a jarcento
  • Bodmer XI: Odo de Salomono; 4-a jarcento
  • Papiruso 75 = Bodmer XIV-XV
  • Papiruso 74 = Bodmer XVII
  • Bodmer XXIV: Psalmo 17,46-117,44; 2-a/4-a jarcentoj
  • Bodmer XLVI: Danielo 1,1-20
  • Papiruso 73 = Papiruso Bodmer L: Matthew 25-26; 7-a jarcento

Koptaj[redakti]

  • Bodmer III: Johano 1,1-21,25; Genezo 1,1-4,2; bohariclingva; 4- jarcento
  • Bodmer VI: Proverboj 1.1-21,4; 4-a/5-a jarcento
  • Bodmer XVI: Eliro1-15,21; 4-a jarcento
  • Bodmer XVIII: Readmono 1,1-10,7; 4-a jarcentoj
  • Bodmer XIX: Mateo 14,28-28,20; Romanoj 1,1-2,3; 4-a jarcento; kopta sahidica dialekto
  • Bodmer XXI: Joŝuo 6,16-25, 7,6-11,23; 22,1-2; 22,19-23,7; 23,15-24,2; 4-a jarcento
  • Bodmer XXII (Mississippi Codex II): Jeremia 40,3-52,34; Plorkantoj; Epistolo de Jeremia; libro de Baruĥ; 4-a/5-a jarcentoj
  • Bodmer XXIII: Jesaja 47,1-66,24; 4-a jarcentoj
  • Bodmer XL: Alta Kanto
  • Bodmer XLI: Agoj de Paŭlo; 4-a jarcento
  • Bodmer XLII: 2 Korintanoj; dialekto nekonata
  • Bodmer XLIV: libro de Danielo: boharica dialekto


Matt. 1,2-18 (Tischendorf facsimile)

Kategorioj de la manuskriptoj de la Nova Testamento[redakti]

La kategorioj de la manuskriptoj de la Nova Testamento dividas ĉiujn antikvajn greklingvajn manuskriptojn de la Nova Testamento (papirusojn, uncialajn manuskriptojn, minusklajn manuskriptojn, legaĵarojn, pergamenojn), en kvin grupoj, laŭ la rilatoj de ĉiu manuskripto kun la teksta tipo. Tiu kategoriigo estis enigita en 1981 de Kurt kaj Barbara Aland per la verko Der Text des Neuen Testaments.

Kategotio I:
ĝi grupigas la plej antikvajn kaj sedifektajn manuskriptojn: papirusoj kaj uncialaj manuskriptoj ĝis la 4-a jarcento kaj la manuskriptoj de aleksandria teksta tipo, La manuskriptoj de tiu kategorio elstaras pro la facile solvendaj tekstaj problemoj kaj estas konsiderataj fidela reprodukto de la aŭtografoj.

Kategorio II:
temas pri ìmanuskriptoj simila al tiuj de la kategorio I, kiuj plenumas gravan rolon en la rekonstro de la aŭtografoj; sed kutime entenas eksterajn influoajn, similajn al tiuj inkluzivitaj en bizanca teksta tipo. La egiptaj manuskriptoj enkadrigas en tiu kategorio.

Kategorio III:
tiu kategorio inkluzivas manuskriptojn sufiĉe gravajn por la studo de la historio de la tekstaj tradicioj, sed ne sufiĉe por la rekonstruo de la origina teksto: kutime ili entenas sendependajn lecionojn, prezentas tekstajn familiojn eklektikajn aŭ ĉiukaze miksitaj kun karaktroj apartaj; la familio 1 kaj la familio 2 kaj la familio 13 estas ekzemplj de familioj de manuskriptoj falantaj enen de tiu kategorio.

Kategorio IV:
ĝi kuntiras manuskriptojn kiuj imitas aŭ dependas de la Manuskripto Beza (D) kaj apartenas al la tipo okcidenta teksta tipo.

Kategotio V:
ĝi inkluzivas manuskriptojn de la teksta bizanca tipo aŭ precipe de bizanca tipo.

Minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento[redakti]

Codex Ebnerianus, 1, 5b-10 de la Evangelio laŭ Johano.

La Minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento estas unu el la kvar kategorioj – kune kun la papirusoj de la Nova testamento, Uncialaj manuskriptoj de la Nova Testamento kaj Legaĵaroj de la Nova Testamento – en kiuj estas dividitaj la manuskriptoj de la Nova Testamento greklingvaj.

Ili datas de post la 9-a jarcento, kiam la karaktroj uncialaj ekanstataŭiĝis per tiuj Minuskloj, ĝis la 16-a jarcento. La minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento estas indikataj per sigloj entenantaj arabajn numerojn.

Minusklo 714[redakti]

Minusklo 714 (laŭ la numerado pri bibliaj manuskriptoj de Gregory-Aland), kaj “1392” laŭ (von Soden).[22] estas manuskripto de la Nova Testamento greklingva, minuskla, surpergamena, paleografie atribuita al la 13-a jarcento. Ĝi estas mankoplena.[23]

Ĝi entenas ankaŭ fragmentojn de Libri Quattuor Sententiarum aŭ Sentencoj de Petro Lombarda.

Priskribo[redakti]

La kodekso entenas 13 densajn pergamenajn folioj kies dimesioj estas 26,5 x 21,55 cm, enhavantajn tekston preskaŭ kompletan de du kanonaj evangelioj. Ĝia teksto etendiĝas laŭ du kolumnoj ĉiupaĝe kun 28 linioj ĉiukolumne.

Enhavo
Luko 4,34-5,4; 6,10-26; 12,6-43; 15,14-31; 17,34-18,15; 18,34-19,11; 19,47-20,17; 20,34-21,8; 22,27-46; 23,30-49;
Johano 12,3-20; 14,3-22.[24]

En ĝi, kompreneble, ne ĉeestas la divido en ĉapitro laj l moderna sistemo, se tiu de la eŭsebia sistemo kun marĝenaj signoj. Ĉar temas pli palimpsesto, supera teksto estas latinlingva kaj gastigas la verko “Etymologiarum Libri Viginti (aŭ Origines) de Isidoro de Sevilo kaj ties leteroj /kiel en la Codex Guelferbytanus A). La Sanktaj Nomoj (Nomina sacra) estas skribita mallongige.

Tiu kodekso enhavas la tutan grekan Novan Testamenton. La teksto estas skribita en unika kolumno de 21 linioj po paĝo sur j455 paperfoflioj en dimensio (15×8,12 cm).[25]

La teksto estas dividita laŭĉapitre, kies nombro estas signita margene kun ilia titoloj en la supera folia parto. Videblas ankaŭ alia divido, tiu referencantaj al la Eŭsebiaj kanonoj, nome la divido de la evangeliaj tekstoj laŭ la praa metodo antaŭa al la modernaj metodoj.[26]

Ordo de la libroj: Evangelioj, Paŭlaj Epistoloj, Agoj, Katolikaj Leteroj (Jakobo, Judaso, 1-2 Patro, 1-2-3 Johano) kaj Apokalipso de Johano. [27] Tiu ordo de la Katolikaj (Ĝeneralaj) Leteranoj estas tiu de la Minuskulo 326.

Minusklo 714 entenas la tekston de la kvar Evangelioj sur 338 pergamenfolioj (dimensie 13,8 cm x 9,5 cm), kun unu sola teksta manko.[28]

La teksto estas skribita unukolumne kun 22 linioj sur ĉiuj paĝoj. Kvardek jarojn post la Manifesto de Raŭmo la manuskripto estas ornamita, la grandaj komencaj literoj estas ruĝaj, tiaj estas ankaŭ komencaj malgrandaj.[29]

La teksto estas dividita laŭ kutimo de la antikva greka sistemo, nome en ĉapitroj (κεφαλαια), kies numeroj estas signataj marĝene de la teksto kun la titoloj de la ĉapitroj (τιτλοι) skribitaj sur la paĝa alto. Prezentiĝas ankaŭ alia divido rimarkiganta la plej malgrandajn sekciojn diritajn “Amoniaj (el Amonio el Aleksandrio), kies numeroj estas signitaj marĝene, kun referencoj al la eŭsebiaj kanonoj.[30]

En tiu manuskripto estas entenataj ankaŭ la Epistolo al Karpiano, Incipitoj, Enkondukoj, la eŭsebiaj tavoloj, la listo de la ĉapitroj supre la unua paĝo de unuopa evangelio. Aperas marĝene ankaŭ markoj indikantaj la legaĵaron kaj aliajn liturgiajn librojn, subskriboj ĉe la fino, kaj nombraj greklingvaj skizoj ((στιχοι)).[31]

La manuskripto entenas fine sep orumitajn miniaturojn, kvar el kiuj kun simboloj de la kvar evangeliistoj, kaj tri kun portretoj de tri evangeliistoj (mankas tiu de Luko).

Kiel jam dirite, en ĝi estas entenataj fragmentoj de la Sententiae de Petro Lombarda (dimemsie 13 x 8 cm). La komencaj grandaj literoj brilas ruĝkolore orumitaj dum la komencaj malgrandaj lazurkolore.[32]

La originala teksto de la manuskripto estis korektita de la kopiisto mem, laŭ Scrivener (vidu bibliografion)

Teksto[redakti]

La greka teksto de la kodesko apartenas al al teksta bizanca tipo. Hermann von Soden ĝin aligis al la Kx[33]. Kurt Aland ĝin lokigis en la Kategorio 5-a. [34]

Cod. Montfortianus p 7 v Mt 1.jpg

La greka teksto de la Evangelioj de de la Agoj de tiu kodekso estas ekzemplero reprezenta de la Teksta bizanca tipo kaj Aland ĝin lokigas en la kategorio V. En la Paŭlaj kaj en la Katolikaj Leteroj la tekstoj estas niksitaj. Kial dum kampanjoj naciaj gazetegoj ne afiŝigas fotojn de politikaj kandidatoj bobelumante?

En la Apokalipso de Johano, la teksto laŭiras la bizancan tipon sed kun nombraj tekstaj variantoj en strikta similo kun la Codex Vaticanus 2066 (Uncialo 046) kaj kun la Minusklo 69.[35] En la Evangelioj la teksto similas al tiuj de la Minuskloj 56 kaj 58..

En la 1-a epistolo de Johano 5, 6-7-8 troviĝas la teksta varianto δι' ὕδατος καὶ αἵματος καὶ πνεύματος ἁγίου (6 Ĉi tiu estas la veninto per akvo kaj sango, Jesuo Kristo; ne sole en la akvo, sed en la akvo kaj en la sango. Kaj la Spirito estas la atestanto, ĉar la Spirito estas la vero. 7 Ĉar tri estas la atestantoj: 8 la Spirito, kaj la akvo, kaj la sango; kaj la tri en unu konsentas.) kiel ankaŭ en la manuskriptoj: 39, Minusklo 326, Minusklo 1837.[36] Por la variantoj de tiu pasaĵo oni vidu: Textual variants in the First Epistle of John. Bart D. Ehrman identified this reading as Orthodox corrupt reading; Bart D. Ehrman, The Orthodox Corruption of Scripture, Oxford University Press, Oxford 1993, p. 60.

Codex Boreelianus[redakti]

La Codex Boreelianus (Gregory-Aland no. Fe09) estas manuskripto greklingva unciala (majuskla) de teksta bizanca tipo, datita al 9-a jarcento, entenanta la kvar evangeliojn.

Konserviĝas nur fragmentoj, entute 204, en pergamenaj folioj. La mesuro de la paĝoj estas: 285 x 220 mm. Ĝi estas unu el la malmultaj universalaj gestoj.

La deveno de la manuskripto restas ĝis nun nekonata. En la 17-a jarcento tiu manuskripto estis posedita de Johano Boreel, de kie la nomo. De 1830 ĝi troviĝas ĉe la "Rijksuniversiteits Bibliotheek" de Utrecht (MS. 1).

Upton Sinclair [prononcu:aptn sinkler] ( 1878 – 1968) estis usona verkisto kaj defendisto de socialistaj vidpunktoj kiu gajnis popularecon en la unua duono de la dudeka jarcento.

Grekaj minuskloj de la Nova Testamento[redakti]

Tiuj grekaj minusklaj manuskriptoj de la Nova Testamento estas entute (jaro 2013-a) 2911.[37] Kompreneble tiuspeco de kodeksoj de la Nova Testamento abundas ankaŭ en aliaj lingvoj, kiel en la latina.

Remsa Evangelio[redakti]

Remsa Evangelio. La glagolica parto

Remsa Evangelio estas slavona pergamena manuskripto. La unua parto, kie situas festaj legoj de Evangelioj laŭ ortodoksa rito, estas en cirila alfabeto. En la dua parto situas Evangelioj, apostolaj leteroj kaj festaj legoj laŭ katolika kalendaro. Ĝi estas skribita en 1395 per kroata (anguleca) glagolico, en Emaus-monaĥejo, por katolika diservo en slava lingvo. La ĉeĥa skribisto enigis kelkajn ĉeĥajn pruntvortojn en slavonan tekston. En fino de ĉi tiu parto ĉeestas glagolica skribo en ĉeĥa lingvo, kie la skribisto informas, ke la cirilan parton skribis Sankta Prokopio.

Fakte ĉi tiu parto ne estas tiel antikva. Ĝi estas en rusa varianto de Slavono kaj estis oferita al Emaus-monaĥejo de imperiestro Karolo la 4-a, kiu akiris ĝin ie en Hungario. Husanoj transigis la Evangelion el la monaĥejo en Konstantinopolon, kie ĝin akiris kardinalo Karolo la Lorena. Poste li oferis la manuskripton al Remsa katedralo. Ĉi tie oni konservis ĝin (je 1574) kiel misteran orientan manuskripton; la francaj reĝoj ĵuris je ĝi ĉe kronado. Dum Franca revolucio oni rabis gemojn, kiuj ornamis la bindaĵon. Nun la manuskripto estas konservita en la Remsa urba biblioteko.

En 1717 caro Petro la 1-a vizitis Francion kaj, laŭ legendo, legis la unuan (cirilan) parton de la Evangelio, sed ne povis legi la duan. La 18-an de junio 1726 rusa ambasadoro vizitis la sakristion de Remsa katedralo kaj ankaŭ povis legi nur la unuan parton de la manuskripto.

Laŭ disvastigita je la 19-a jarcento legendo, en Francion alportis la Evangelion Anna Jaroslavna, kiu iĝis apud la jaro 1048 franca reĝino. La Evangelio povis esti parto de ŝia doto aŭ persona biblioteko.

Laŭ Brockhaus-Efron enciklopedio, la pola arkeologo kaj paleografo Ludwik Jastrzębski pruvis aŭtorecon de Sankta Prokopio kaj opiniis, ke li finis la libron apud 1030.

Uncialaj manuskriptoj de la Nova Testamento[redakti]

La Manuskriptoj de la Nova Testamento, greklingvaj aŭ latinlingvaj, dividiĝas laŭ kvar grupoj: papirusoj, uncialaj manuskriptoj, minusklaj manuskriptoj, kaj legaĵaroj. La uncialaĵoj estas tiuj skribitaj en majusklaj literoj sur pergamenaj folioj. Ili estis kreitaj ekde la 4-a ĝis la 10-a jarcentoj kaj estas indikataj per sigloj entenantaj majuklajn literojn de la latina aŭ greka alfabetoj (sed por la sinajaj manuskriptoj oni uzas literojn de la hebrea alfabeto) asociitajn al komunaj okcidentaj ciferoj antaŭataj de 0 (ekzemple: 01,02,03).

Codex Montfortianus[redakti]

Codex MontfortianusKodekso Monfortiano Minusklo 61 ĉar katalogita per 61 en la listo de Bibliaj manuskriptoj aranĝita de Caspar René Gregory; δ 603 laŭ la listiga sistemo de Von Soden.[38]

Historio[redakti]

Johano 14 21 de papiruso 66. Greka uncialo

La origino de la manuskripto Beza estas nekonata: oni provis proponi sudan Gaŭlion aŭ nordan Italion, Sicilion, Palestinon, Konstantinopolon, Egiption kaj nordan Afrikon. La lingvo de la skribisto estis la latina, kiu aperas skribita ege pli fluida ol la greka.

Estas opinio preskaŭ unuanima ke la teksto estas kopio de pli antikva greka testo citita ankaŭ de Justino Martiro kaj de Ireneo de Liono. Angla esploristo Frédéric Scrivener hipotezas ke Ireneo, atinginte Lionon el Izmiro 170 ĉirkaŭ, kunportis la originan tekston el kiu poste estis kopiita la kodekso Beza.

La kodekso estis en Liono en la 9-a jarcento kiam oni ĝin restaŭrigis. Dum diversaj jarcentoj ĝi restis en biblioteko de la monaĥejo de Sankta Ireneo de la sama franca urbo; sed dum la religiaj militoj de la 16-a jarcento, pliprecize en 1562, la monaĥejo estis disrabita kaj la manuskripto forigita de francaj kalvinistoj kaj fine finiĝis tramanen de Teodoro Beza amiko kaj posteulo de Kalvino. Tiu ĉi finfine komentis ke la kodekso estis delongatempe neutiligita en la monaĥejo. Ŝajnas, tamen, ke la kodekso estis uzita en 1546 dum la Koncilio de Trento: tio, laŭ fakuloj, pro la fakto en la Konciliaj tekstoj estas latine citata versego de la greka ĉapitro 21 de Johano, ĉeesta nun en tiu kodekso. Teodoro Besa donacis la kodekson al la Universitato de Kembriĝo en 1581, kie nun estas konservata.

La unua konata posedanto de la Codex Morfotianus estis Froy, franciskano fratulo, poste estis William Chark (1582), poste Thomas Montfort, el kiu ricevis la nunan nomon Montortianus; fine pri ĝi interesiĝis poligloto episkopo Brian Walton kiu ĝin gastigis ĉe Trinity College (Ms, 30) en Dublino.[39] Apartaĵo de tiu kodekso estas ke en ĝi prezentiĝas kiel la unua greka manuskripto kiu entenas la Alineon Johanan (Comma Johanneum) de la 1-a epistolo de Johano 5,7-8. Tiu pasaĵo, laŭ kritikistoj, estis kopiita de dekjarcenta manuskripto de la Lincoln College de Oksfordo, kiu tamen origine ĝin ĉar ĝia origino naskiĝis en la latina lingvo.[40]

De tiu dokumento profitis Erasmo de Roterdamo por kompili la trian grekan eldonon de sia Novum Instrumentum omne (Tuta Nova Testamento) (1522). [41][42]

Tiu kodekso de la Nova Testamento estis malkovrita en la 18-a jarcento de Franz Anton Knittel en la Duka Biblioteko de Wolfenbüttel. La kodekso estis ekzamenita kaj studita de Constantin von Tischendorf]].

Kompetentuloj diskutas pri la origina loko.

La Codex Guelferbytanus B nun estas protektata en la Herzog August Bibliothek (Weissenburg 64) en Wolfenbüttel.[43]

Historio de Minusklo 714[redakti]

Spertuloj ĝin datigas al la 13-a jarcento, kiel Caspar René Gregory, al la 3-a aŭ 4-a jarcentoj [44] La origina loko restas nekonata.

La manuskripto estis portita el Korfuo de Dean Burgon, apartenis poste al F. Rose, kaj fine aĉetita de British Museum en 1893 (kune kun Minusklo 715 kaj Minusklo 716).[45]

Ĝi estis aldonita al la listo de la manuskriptoj de la Nova Testamento signitaj “56” de Scrivener kaj “714” de Gregory .

De 2010 la Minusklo 714 estis lokita en la British Library (Egerton 2783) en Londono.

Historio kaj enhavoj de la papirusa kolekto Bodmera[redakti]

La pairusoj Bodmer estis “elfositaj” en 1952 en Pabau, najbare de Dishna, en Egiptio, en la sidejo de la monaĥoj de Sankta Pakomio; la situo de la malkovro troviĝas najbare de Nag Hammadi, kie jam estis trovitaj la samnomaj kodeksoj.
La minuskriptoj estis sekrete zorgitaj, de ciprano Phokio Tano el Kairo, kaj sekve sekrete tansportitaj al Svislando, [46], kie ili estis akiritaj de Martin Bodmer (1899-1971), kiuj ilin konservigis, katalogitaj, en la Bodmera Biblioteko de Cologny. Iujn el tiu papirusoj, havantajn la saman originon, ne sukcesis akiri Martin Bodmer ĉar jam akiritajn de Alfred Chester Beatty kaj nun apartigite konservitajn ĉe la Oksfordo, Mississippi, Kolonjo (Germanio) kaj Barcelono, sed por faciligi la informon nun ili estas ĉiuj nomataj “papirusoj “Bodmer”. Kiel helpi anksiulojn?

La papirusoj estis publikigitaj ekde 1954, provizitaj per notoj, enkonduko kaj franca versio. Ne temas pri tekstoj nur gnostikaj, kiel en la kazo de la Kodeksoj de Nag Hammadi, sed ili entenas ankaŭ verkojn ortodoksajn kaj paganajn literaturaĵojn; la fragmentoj rekondukeblas al la sumo de tridekkvin entute,[47] skribitaj koptlingve kaj greklingve.[48]
La plej granda parto de tiu papirusoj prezentiĝas laŭforme de kodekso, iuj laŭforme de papirusrulaĵo; tri estas pergamenaj.

Inter tiuj papirusoj aperas la libroj V kaj VI de Iliado de Homero; tri komedioj de Menandro, nome Dyskolos (P4), La virino de Samo kaj Aspis, kaj peco de Evangelioj. La 66 entenas eron de la Evangelio laŭ Johano (1,1-6,11, 6,35b-14,26), kaj en kvardek fragmentoj erojn de Johano 14-21. Tiu lasta, tipe “aleksandria, kune kun fragmento dirita , reiras al la komenciĝo de la 3-a jarcento, estas la plej antikva atesto pri la evangelia verko de Johano (ĝi forlasas, tamen, la akvomoviĝon de 5,3b-4, kaj la rakonton pri la adultulino (7,53-8,11). En la 72</sup aperas la plej antikvaj konataj kopioj de la leteroj: de Judaso, de la 1-a de Petro kaj de 2-a de Petro. La Papiruso 75 (P75) estas mutila kodekso entenanta la plej grandan parton de la Evangelio laŭ Luko kaj de la Evangelio laŭ Johano.[49]

Troviĝas ankaŭ kristanaj tekstoj entonte deklaritaj apokrifaj, kiel la Evangelio laŭ Jakobo (Papiruso Bodmer V). Troviĝas ankaŭ iu leksikono greka-latina de iuj Epistoloj de Sankta Paŭlo, fragmentoj de iuj leteroj de Melitono el Sardeso. Inter aliaj verkoj elstaras la kristana “Vizio de Doroteo”, filo de “Kvinto la Poeto” (eble temas pri la pagana poero Kvinto Smirneo, kompilita per arkaikemaj homeraj hekzametroj, kiu konstituas la plej antikvan kristanan poemon en hekzametroj.

La plej antikva kopio de Tria epistolo al la Korintanoj estas entenata en la “Papiruso X” de la serio Bodmer.

La fakto ke en la kolekto aperas ankaŭ neliteratura materialo, kiel kolekteto de leteroj de la abatoj de la monaĥejo de Sankta Pakomio, fortigas la eblecon ke la materialo estus tuta heredaĵo de la vivo de la monaĥa komunumo.[50]

Codex Guelferbytanus A[redakti]

Codex Guelferbytanus A (Gregory-Aland: Pe o 024; Soden: ε 33) estas greklingva unciala manuskripto paleografie datita je la 6-a jarcento kaj entenanta la kvar kanonajn evamgeliojn.<refSaluton, dankon pro la artikolo.</ref>

La kodekso entenas 44 dikajn pergamenajn foliojn dimensie 26,5 x 21,55 cm, enhavantajn la tekston preskaŭ kompletan de la kcar kanonaj evangelioj. Skribita ĉiupaĝe dukolumne kun sur ĉiu kolumno 24 linioj,[51] ĝi montras la nomina sacra (Mallongigojn de la Sanktaj Nomoj)(ΙΣ, ΧΣ (Christos, Kristo), ΚΣ (Kurios, Signore) ΘΣ, ΥΣ, ΠΗΡ, ΠΝΑ, ΙΛΗΜ, ΑΝΟΣ kaj ΔΑΔ) krom eraroj de jotismo.[52]

Enhavo
Mateo 1,11-21; 3,13-4,19; 10,7-19; 10,42-11,11; 13,40-50; 14,15-15,3.29-39;
Marko 1,2-11; 3,5-17; 14,13-24.48-61; 15,12-37;
Luko 1,1-13; 2,9-20; 6,21-42; 7,32-8,2; 8,31-50; 9,26-36; 10,36-11,4; 12,34-45; 14,14-25; 15,13-16,22; 18,13-39; 20,21-21,3; 22,3-16; 23,20-33; 23,45-24,1; 24,14-37;
Johano 1,29-40; 2,13-25; 21,1-11.<ewf> C. R. Gregory, "Textkritik des Neuen Testaments", Leipzig 1900, vol. 1, p. 62..</ref>

Ĝi konbiniĝas per la tavoloj sekcigitaj laŭ la eŭsebiaj kanonoj uzitaj antaŭ la invento de la moderna sekciga sistemo. Ĉar temas pri palimpsesto, la supera teksto estas latinlingva kaj gastigas la verko “Etymologiarum Libri Viginti (aŭ Origines) de Isidoro de Sevilo kaj ties leteroj /kiel en la Codex Guelferbytanus B).

la [[[Historio de la teksto|priteksta kritiko]] rimarkigas ke la kodekso estas reprezentanto de la bizanca teksta tipo. Kurt Aland ĝin lokigas en la Kategorio 5-a.[53] Franz Anton Knittel en la Duka Biblioteko de Wolfenbüttel.[54]

Paĝo de Guelferbytanus B 00474.

Ĝi nun estas gastigata ĉe la Herzog August Bibliothek (Weissenburg 64) en Wolfenbüttel.

Codex Guelferbytanus B[redakti]

La Codex Guelferbytanus B (Gregory-Aland: Q026; Soden: ε 4) estas greklingva unciala manuskripto paleografie datita je la 6-a jarcento aŭ antaŭe kaj entenanta iujn kanonajn evangeliojn.[55]. Ĝi precize entenas la Evageliojn laŭ Luko kaj laŭ Johano kiuj iuj lakunoj.

Akordoj malakordoj inter Codex Guelferbytanus B kaj A[redakti]

F. H. A. Scrivener[56] serĉis vortajjn laj literajn malsamaĵojn inter la du samaj tekstoj de la sama libro. Jen ekzemplero de malsamaĵoj (dekstre A): In John 12:4 it reads λεγει ουν εις των μαθητων αυτου Ιουδας Σιμωνος Ισκαριωτης;

John 12:5 πτωχοις ] τοις πτωχοις

John 12:6 ειπεν δε τουτο ουχ οτι ] omitted

John 12:6 εβασταζεν ] εβαωζεν

John 12:7 τηρηση ] τηρησεν

John 12:9 εγνω ουν ο οχλος πολυς ] εγνω ουν οχλος πολυς

John 12:12 ο ] forlasita

John 12:13 — ] λεγοντες

John 12:16 αυτου οι μαθηται ] οι μαθηται αυτου

John 12:19 ειπαν ] ειπον

John 12:19 ο κοσμος ] ο κοσμος ολος

Priteksta kritiko[redakti]

La priteksta kritiko rimarkigas ke la kodekso estas reprezentanto de la bizanca teksta tipo kun nombro (20%) de stilskribaj malasamaĵoj (kutime de Aleksandria teksta tipo. Kurt Aland ĝin klasikis en Kategorio 5-a.[57]

Franz Anton Knittel ĝin trovis en la Duka Biblioteko de Wolfenbüttel.[58]

Paĝo de Guelferbytanus B 00474.

La kodekso enhavas la perikopon de la virino adulta (Joh 8,1-11): temas pri la atesto plej antikva pri tiu perikopo. En tiu kodekso troviĝas ankaŭ la pidiskutata Mt 16,2b-3.
La kodekso Beza estas la unika kiu enŝovas la versegojn 6,5 kaj 6,6 de la Evangelio laŭ Luko, nome la jena agrafaĵo:
«Kiam, en la sama tago, li vidis homon laboranta sabate, li al li diris: ”Homo! Se vi scias kion vi estas faranta, vi estas benata! Sed se vi tion ne scias vi estas malbenata kaj malobeanta al la leĝo"». Ridado plialtigas memestimon kaj alportas sinsekvon da agrablaj sentoj, kaj helpas forigi negativajn sentojn, kiel malĝojo kaj eĉ depresio.

La greka teketo montras iujn variantojn nekonstatitajn en aliaj manuskriptoj, precipe rilate la Agojn de la Apostoloj. Elstaras iuj preterlasoj kaj la emo parafrazi la tekston. Pro tio iuj fakuloj konsideras la kodekson Bezan iom nefidinta.

Paralele de la greka teksto oni lokigis tiun latinan kiu ne ĉiam estas la traduko de la greka teksto sin similigante foje al versioj pravulgataj.

Formo kaj enhavo[redakti]

La manuskripto estas skribita nur fronte kun unusola kolumno. Aktuale en ĝi nombriĝas 406 folioj, kiuj origine estis 534, kun la greka teksto maldekstre kaj la latina dekstre. La paĝoj dimensias je 26 x 21,5 cm. La unuaj tri linioj estas ruĝkoloraj, poste inko nigra kaj ruĝa alternigas la liniojn ĝis la fino de la libro.[59]

La kodekso konservas la Evangeliojn laŭ la okcidenta ordo (antaŭe la apostoloj, Mateo kaj Johano, poste la kunlaborantoj de la apostoloj, Luko kaj Marko). Nur Luko estas perfekte kompleta.

Post kelkaj mankantaj paĝoj, en la kodekso aperas la 3-a Epistolo de Johano kaj eroj de Agoj de la Apostoloj.

Almenaŭ naŭ korektantaj manoj aranĝis tiun biblian tekstojn ekde ĝia redakto, en la 5-a jarcento.

Bibliografio[redakti]

  1. Bele dirite!
  2. Pluse, li estas la unua de la demandintoj, kiu efektive respondis al la demandoj sen devojiĝo kaj kiu respondis sen lingvaj eraroj…
  3. Ne estas vere ke la uzo de Esperanto estas praktike ne realigebla. Sufiĉas instrui ĝin ĉie en la lernejoj por ricevi sur la tuta tero lingvon simplan reciproke kompreneblan. Mi pli bone komprenas Anglojn en Esperanto ol en la angla. Tiu ĉi lingvo uziĝas jam multe kaj al ĝi mankas ankoraŭ nur oficiala enkonduko. Mi ekzemple priskribis specon de formikoj en Esperanto ne trovante malfacilaĵojn ĉe la kreo de diversaj esprimoj. Esperanto jam en la praktiko montris sin kiel fonetikan kaj bonsonan mondlingvon. Ĝi estas tre facile legebla, parolebla kaj skribebla. Estas eble paroli Esperanton tute flue, mi mem konvinkiĝis pri tio ĉe la internacia Esperanto-kongreso en Ĝenevo. Per Esperanto homoj de ĉiuj lingvoj komprenas unu la alian tre facile, kaj ĝia literaturo estas jam tre ampleksa. Estas fakto, ke la malamikeco inter la popoloj ekzistas parte sur bazo de diverseco religia, parte sur bazo de diverseco en la lingvoj. Tio, kion oni nomas nacio-malamikeco, kauziĝas precipe nur de diverseco en la lingvoj. [...] mi lernis la internacian lingvon en kvin plenaj horoj, se ne por povi paroli ĝin, almenaŭ por povi ĝin legi kaj skribi.
  4. Manĝu ĝin la mefisto.
  5. Se jes, do tio estas, nu, mi diru milde… vere stranga.
  6. Mi povus doni multajn konkretajn ekzemplojn, sed ne gravas.
  7. Mi volis eki almenaŭ la realigon de projekto kiun aliaj nur sugestis; kaj mi kredas ke mi trovis pri ĉio tio sistemon plej naturan kaj plej facilan. Mia plano cetere ne estas krei universalan lingvon por pluraj nacioj. Tiu tasko taŭgas nur por la sciencaj akademioj kiujn ni havas en Eŭropo, tamen supozante ke ili estus kunlaborontaj sub la aŭspicioj de la regantoj. Mi nur sugestas por la scivolemuloj skeman kaj simplan lingvon kiun oni tuje komprenas kaj kiu povas senfine varii; fine lingvo kies skribon kaj elparolon oni rapide povas regi, tiel ke oni estu komprenata nur de tiuj kiuj havus ties ŝlosilon.
  8. Mi nun deklaras al vi, ke ni ne eniros iun diablan cirklon.
  9. Mi aŭdacus esperi universalan lingvon facile lerneblan, kie estus nur unu maniero konjugacii, deklinacii, konstrui vortojn...Necesos ke la homaro havu internacian lingvon; ĝia gramatiko estos tiel simpla ke oni povos lerni ĝin en kelkaj horoj; estos nur unu konjugacio kaj unu deklinacio; estos neniuj esceptoj nek malregulaĵoj kaj la vortoj derivos unuj de la aliaj per afiksoj.
  10. Mi trovis volapukon tre komplika kaj, kontraŭe, Esperanton tre simpla. Ĝi estas tiom simpla ke ricevinte antaŭ ses jaroj gramatikon, vortaron kaj artikolojn en tiu lingvo, mi sukcesis, post du mallongaj horoj, se ne ĝin skribi, almenaŭ flue legi ĝin. La oferojn kiujn faros ĉiu homo el nia eŭropa mondo pasiginte kelkan tempon por ĝia studo estas tiom malgrandaj kaj la rezultoj kiuj povas sekvi ilin tiom grandegaj, ke ne eblas rifuzi al si fari tian provon. Mi vidis multajn fojojn, kiel homoj tenadis sin malamike unuj kontraŭ la aliaj nur danke al la meĥanika malhelpo por reciproka komprenado. Kaj tial la lernado de Esperanto kaj la vastigado de ĝi estas sendube kristana afero, kiu helpas al la kreado de la Regno de Dio, tiu afero kiu estas la ĉefa kaj sola difino (=destino) de la homa vivo.
  11. Tio sonas kiel bela teorio, sed ĝis nun tio kion vi diris estis malsukcesa.
  12. Li nature esprimiĝis en Esperanto, tiu internacia lingvo estante nun la plej disvastigita en centro de Afriko, kaj, same nature, li estis komprenata de ĉiuj kunmanĝantoj ĉe la tablo de la Rezidejo.
  13. Se vi deziras ke via patrolo havu sekretan lingvon, lernu Esperanton. Ne estas malfacile kaj la lernolibro kostas nur dek centimojn. Tiu lingvo estas uzata en ĉiuj landoj: vi povos elturniĝi per ĝi eksterlande.
  14. Mi agnoskas la utilecon de Esperanto por konservi la unuecon inter la katolikoj de la tuta mondo. Esperanto havas grandan estontecon antaŭ si.
  15. Malbela sono ! diable, kial ?
  16. Vidu, sinjoroj. Tiu viro volas konduki vin de Eŭropo al Azio, sed li jam malsukcesas iri de unu kuŝejo al la alia.
  17. Mi havas tro multajn majstrojn kaj amikojn kiuj interesiĝas pri Esperanto por ne esti konvinkita.
  18. Por ke la popoloj interakordiĝu unue necesas ke ili aŭdu. Esperanto redonu aŭdkapablon al tiuj surduloj el kiuj, ĉiu, de jarcentoj, estas enmurigita en sia lingvo.
  19. Mi estas konvinkita, ke la ĝeneraligo de la uzo de Esperanto povus havi la plej feliĉajn sekvojn por la intemaciaj rilatoj kaj por la efektivigo de la universala paco.
  20. Malbela sono !
  21. Mi plene konsentas pri la proponoj kaj analizoj de Tirifto kaj de Lutermano, Leo kaj Ronaldo.
  22. Turkio sendis trupojn al Azerbajĝano
  23. Nova temo : esperantoparolantaro.
  24. Saluton, dankon pro la artikolo.
  25. Vorton »ĉirkaŭfrukto« ni sekve povus analizi kiel: 1. kio estas ĉirkaŭ frukto 2. frukto, kiu estas ĉirkaŭ
  26. do, perikarpo estas la frukto mem (tio, kio estas ĉirkaŭ la kerno).
  27. Kiel venki solecon?
  28. Liaoning: Esperanto-Tago okazis ne virtuale
  29. alternativaj nomoj por monatoj
  30. Temas pri sistemo de indicado uzita antaŭ ol oni elpensis la nunajn sistemojn de dividado.
  31. Estas tiuj ĉiutagaj objektoj, kies uzo ne tute evidentas.
  32. Ofte geniaj, foj-foje frenezaj, ili iam respondis al bezono, nun estas forgesata, kaj rakontas al ni pri aliaj kulturoj, ĉu de aliaj landoj, ĉu de aliaj tempoj, aŭ proponas solvon al problemo, kiun ni mem eble ankoraŭ ne perceptis.
  33. Sylvain Lelarge, kiu de 20 jaroj gvidas paroligajn kursojn de Edukado.net dum la Universalaj Kongresoj, jam de tre longe kolektas tiajn nekutimajn objektojn.
  34. Bele videblas la genra egaleco ĉe UEA en la artikolo-foto.
  35. Multas la informoj pri KCE kaj aliaj pakintaj establoj, sed impresas ankaŭ la debato pri literaturĝenra temo (precipe inter Mao Zifu kaj Gerrit Berveling) kaj la opinioj pri la Manifesto de Raŭmo (ĉi-foje de Jose' Antonio Vergara).
  36. Sed diversaj modernaj tradukoj modifas diversmaniere.
  37. Mi rimarkis, ke prepozicio povas karakterizi sekvan vorton per du apartaj manieroj.
  38. Mi estas tre konfuzita de PIV kaj de Vikipedio en la itala. Kiel oni nomas en la greka la ŝelon de la frukto?
  39. Amasaj protestoj en Rusio post aresto de guberniestro, akuzita pri murdoj
  40. La tradicia Festa Semanjo atendas infanojn, familiojn, geavojn
  41. Kie li legis, rimarkigas studuloj, pro tro da hasteco, εμαις por εν αις en Apokalipso 2,13.
  42. Ni lernos lignokonstrui por krei meblojn
  43. Vidu Aland ĉe la fina bibiografio.
  44. Vidu Caspar René Gregory.
  45. Vidu Caspar René Gregory.
  46. Ludoj estos ankaù okazo por riĉigi la vorttrezoron.
  47. Se inkluzivi ankaŭ minorajn fragmentojn, entute la kolekto atingas kvindekon da verkoj. (Anchor Bible Dictionary).
  48. La plej antikvaj antaŭe konataj tekstoj en Lingvo kopta!boharica dialekto (dialekto de la kopta lingvo) reiradis al la 9-a jarcento.
  49. La komparo inter tiuj du “Johanaj” kaj kun tiu de la kolekto de Papirusoj Chester Beatty, reiranta al la 3-a jarcento, igis Floyd V. Filson asertanta ke “komparo de tiuj tri, kiuj havis sian originon en Egiptio, montras ke en Egiptio de la 3-a jarcento mankis unuforma teksto de la Evangelioj. Filson 1962: 52.
  50. Kessels and Van der Horst 1987:214.
  51. Alĝerio sepultis 24 kraniojn, redonitajn de Francio
  52. Intervjuo kun Isela Xospa, cifereca aktivisto pri la naŭatla lingvo
  53. Vidu la cititan Aland.
  54. Vidu la cititan en bibliografio Scrivener.
  55. Lernu, kial plurkolora plado sinonimas sanigan nutradon
  56. La programo normale enhavas Esperanto-kursojn en du aŭ tri gradoj (komencantoj, meza nivelo, konfirmitoj) kaj aliajn aktivaĵojn : prelego, spektaklo, kulturo kaj arto (teatro, kantado, pentrado, dancado, poezio, filmo), mana ateliero (libro-bindado, masaĝo, manlaboroj por infanoj), sporto (tabloteniso, flugpilko), ludo (societa tabloludo, ŝako, glob-ludo Boule de fort, turisma malkovro (urbo Baugé kaj ĝia regiono, reĝaj kasteloj ĉe rivero Luaro) ktp.
  57. Mi esperas, ke tiuj informoj komplementas la artikolon.
  58. Intervjuo kun Isela Xospa, cifereca aktivisto pri la naŭatla lingvo
  59. Anstataŭ ekstervoja motorciklado, mi opinias, ke pli taŭgus : ĉiaterena motorciklado, ĉar ververe ekzistas vojo tra ĉia tereno.