Landnomoj en Esperanto

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi

"Ŝtelajhokaŝisto mem estas ŝtelisto"

~ Zamenhof
1927 Landnomoj.jpg

LANDONOMOJ EN ESPERANTO estas FACILE KAJ LOGIKE!Verdastelo2.png Verdastelo2.png Verdastelo2.png Verdastelo2.png

La sistemo de la landonomoj en Esperanto havas DU PARTOJN. La landonomoj estas formataj laŭ du manieroj. Ambaŭ partoj de la sistemo estas simplaj kaj senesceptaj.

En la praktiko montriĝis, ke la du metodoj pli bone kongruas kun tio, kio okazas en la lingvoj de la mondo kaj en la mensoj de la homaro.

LA UNUA PARTO[redakti]

Oni ekiras de la nomo de la lando, por formi la nomon de la landano, laŭ la ĝenerala regulo urbo --> urb-ano, Parizo --> Parizano, ktp.

lando, homo

En ĉi tiu parto de la sistemo la radiko indikas la landon, kaj necesas aldoni la finaĵon -ano por krei la nomon de la homo, kiu loĝas tie.

Same funkcias la subaj ekzemploj, en kiuj la parto "land-" estas parto nedividebla de la radiko: lando, homo.

LA DUA PARTO[redakti]

De la nomo de la loĝanto oni konstruas la nomon de la lando.

homo, lando ---o, ---ujo, ---io

Kompreneble oni povas ankaŭ uzi la finaĵon -lando anstataŭ -ujo aŭ -io (cetere, en ĉiuj slavaj lingvoj "ĥuj" signifas "kaco". Nacilingve tiu vorto multe pli krudas ol en E-o...). Rigardu:

  • pol-o, Pol-lando aŭ Pol-ujo, Polio
  • svis-o, Svis-lando aŭ Svis-ujo, Svisio
  • skot-o, Skot-lando aŭ Skot-ujo, Skotio
  • aŭtral-o, aŭstra-lando aŭ aŭstral-ujo, Aŭstralio


Landoj kun -(i)stano[redakti]

Same al la dua parto de la sistemo apartenas tiuj landoj, por kiuj foje oni povas renkonti la finaĵon: "(i)stano". La uzo de la finaĵo (i)stano en ĉi tiu okazo estas misapliko de internaciaj formoj, en kiuj (i)stano fakte signifas "lando".

  • afgan-o, Afgan-ujo / Afgan-istano
  • kazaĥ-o, Kazaĥ-ujo / Kazaĥ-stano
  • kirgiz-o, Kirgiz-ujo / Kirgiz-istano
  • pakist-o, Pakist-ujo / Pak-istano