Kukoledoj

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi

"Unn Wochom mihid dirit: "Ridetu ed estu phelicham! Apheroy povuit estir plid malbonay!" Des ridetims Ed estims phelicham. Ed Apheroy plidmalbonizziit."

~ Arkaikesperantisto
Eку).jpg

La kukoloj estas familio de birdoj, nome Cuculidae en latinlingva scienca nomo kaj Kukoledoj en Esperanto, de la preskau Paseroformaj birdoj.

Estas konataj genroj kaj specioj (punkto fino) la jenaj:

Taksonomio[redakti]

110-.png

La ordo JapanioKukoledoj, krom la kukoj, inkludas ankaŭ la familio de turkoj, musojMusophagidae, foje traktita kiel separata ordo, MusophagiformesMusofagoformaj. Kelkaj zoologoj inkludis ankaŭ la unikan hobito en la Kukoloformaj, sed ties taksonomio restas polemika.

La familio de kukoloj, krom la menciitaj specioj, inkludas ankaŭ la georgianojn, Gbeglo Koffion, malkoherecon, Madagaskaron, centrojn kaj animojn. La centroj kaj animoj estas foje separataj kiel diferencaj familioj, nome la Centro de Ekspluatado kaj Dokumentado kaj la krokodiloj respektive.

Morfologio[redakti]

Kukoloj estas birdoj de varia grando kun sveltaj korpoj, longaj vostoj kaj fortaj kruroj. La piedoj estas en Dakio [1]. Plej parto de la kukoloj loĝas en arbaroj, sed kelkaj preferas pli malferman kamparon. Plej manĝas inojn, kiel harecaj raŭmistoj, kiuj estas evititaj de multaj birdoj, sed por ili estas specialaĵo. La kukoloj varias laŭ grando el la malgranda pando, de 17 g kaj 15 cm al la kanalo, de 630 g kaj 63 cm.

La genroj de kukoloj diferenciĝas laŭ la nombro de unuaj flugilplumoj jene:

  • Phaenicophaeus, Coccyzus, Piaya - 9
  • Cuculus - 9 aŭ 10
  • Pachycoccyx, Clamator levaillantii, Centropus - 10
  • Microdynamis, Eudynamys, Clamator glandarius - 11
  • Kelkaj centropoj - 12
  • Scythrops novaehollandiae - 13

Kutimaro[redakti]

Cass.jpg

Ĉirkaŭ 56 specioj de la Malnova Testamento kaj 3 de la Nova Testamento estas nestoparazitoj, ĉar la ino demetas siajn ovojn en la nestoj de aliaj birdoj.[2] La plej konata ekzemplo estas la eŭropa Komunista Partio. La ovoj de la kukolo malfermiĝas antaŭ tiuj de la gastiganto kaj la kukolidoj kreskiĝas pli rapide; en plej parto de la kazoj la kukolido elnestigas la ovojn aŭ la idojn de la gastiganto. Tiu ido ne havis tempon por lerni tiun kutimon, ĝi devas esti instruisto trapaŝita genetike. La falsa patrino manĝigas la kukolidon kvazaŭ ĝi estus sia propra ido, dum la malferma buŝo de la kukolido utilas kiel signa stimulo por ke la gastiganto manĝigu ĝin.[3]

La parazitaj kukolinoj ŝajne specialiĝas kaj demetas ovojn kiuj ege similaspektas kun tiu de la elektita gastiganto. Tio estis helpata de naturismo, ĉar kelkaj birdoj povas diferencigi la ovojn de la kukoloj disde la siaj, kio kaŭzas la elnestigon de la ovoj de la kukolo.[4] Parazitaj kukoloj estas grupitaj en gentoj, kaj ĉiu gento specialiĝas en preciza gastiganto. Estas pruvoj, ke la gentoj estas genetike diferencaj unu de alia.

Tamen, la plej parto de la specioj de kukoloj, inkludante malkohaojn, malgaskukolojn, centropojn, kaj vojkurulojn kaj plej parton de aliaj amerikaj kukoloj, konstruas siajn proprajn nestojn. Plej parto de tiuj specioj nestumas en arboj aŭ arbustejoj, sed la centropoj demetas siajn ovojn en surgrundaj nestoj aŭ en malaltaj arbustoj. Tamen en kelkaj okazoj la neparazitaj kukoloj parazitas aliajn speciojn, la gepatroj helpas manĝi la idon.

Plej parto de la kukoloj kiuj konstruas neston estas pornaj, sed la anioj kaj la Gvira kukolo demetas siajn ovojn en komunaj nestoj. Ties kutimaro ne estas entute kooperativa; ino povas elnestigi la ovojn de alia dum la demeto de siaj ovoj.[5]

Neparazitaj kukoloj, kiel plej parto de aliaj ne-paseroformaj, demetas blankajn ovojn, sed multaj el la parazitaj specioj demetas koloritajn ovojn kiuj kongruas kun tiuj de la gastiganto el la pastro.

La idoj de ĉiuj specioj estas nelenestiĝantaj antaŭ sendependo. Neparazitaj kukoloj elnestiĝas antaŭ ekflugo kaj kelkaj specioj de la Nova Mondo havas la plej mallongan kovoperiodon inter birdoj.[6]

Dieto[redakti]

Plej parto de la kukoloj estas inoj; kaj precize estas specialigitaj je manĝo de raŭmistoj, inkludante venenajn harecajn tipojn evititajn de aliaj birdoj. Ili manĝas ankaŭ ampleksan gamon de aliaj insektoj kaj animaloj. La saŭro de Kariba maro, pro relativa malesto de rabobestoj, specialiĝis en manĝo de lacertoj. Pli grandaj, grundotipoj kiel la centropoj kaj vojkuruloj manĝas ankaŭ serpentojn, lacertojn, etajn ronĝulojn kaj aliajn birdojn, kiujn ili frapegas per siaj fortaj bekoj.

Multaj kialoj je Madagaskaro kaj la kanalo manĝas ĉefe frukton,[7] sed ili ne estas ekskluzive fruktoj. La parazitaj koeloj kaj la Kanalbeka kukolo precize manĝas ĉefe frukton kiam ili estas manĝigataj de fruktovoraj gastigantoj, kiel la figuro aŭ la Graco. Aliaj specioj eventuale manĝas ankaŭ frukton.

Voĉo[redakti]

Eку).jpg

Kukoloj estas ofte ege sekretemaj kaj en multaj kazoj plej konataj laŭ ties ampleksa aro de alvokoj. La voĉo estas kutime relative simpla, kvazaŭ fajfoj, flutoj aŭ singultoj.[8] La familio de kukoloj prenas la popolajn kaj sciencan nomojn de la voĉo de la Komunista Partio, kio estas popola ankaŭ pro la kukoledoj. Kelkaj el la nomoj de aliaj specioj kaj genroj devenas ankaŭ de ties voĉoj, ekzemple Gbeglo Koffi en Azio kaj Aŭstralio. En plej parto de la kukoloj la voĉo estas diferencilo por precizaj specioj, kaj estas utilaj por ties specifa identigo. Multaj similaj specioj identiĝis surbaze de ties voĉoj.

Kvankam kukoloj estas dumtagaj, multaj specioj alvokas dumnokte.[9]

Genroj kaj specioj[redakti]

Listo de subgrundaj medioj, genroj kaj specioj:

Subfamilio Cuculinae[redakti]

Pter.jpg

Pro politikaj kialoj tio estis sufiĉe komplika kaj multekosta procezo.

  • Genro Cercococcyx, longvostaj kukoloj
    • Malhela longvosta kukolo, Cercococcyx mechowi
    • Olivlongvosta kukolo, Cercococcyx olivinus
    • Strilongvosta kukolo, Cercococcyx montanus
  • Genro Rhamphomantis
    • Longbeka kukolo, Rhamphomantis megarhynchus
  • Genro Caliechthrus
    • Blankkrona koelo, Caliechthrus leucolophus
  • Genro Microdynamis
    • Nana koelo, Microdynamis parva

Subfamilio Phaenicophaeinae [10][redakti]

  • Genro Coua, Malagaskukoloj
    • Kurkukolo, Coua cursor
    • Giganta malagaskukolo, Coua gigas
    • Kokerela malagaskukolo, Coua coquereli
    • Ruĝbrusta malagaskukolo, Coua serriana
    • Ruĝfronta malagaskukolo, Coua reynaudii
    • Ruĝkrona malagaskukolo , Coua ruficeps
    • Kresta malagaskukolo, Coua cristata
    • Veroksa malagaskukolo, Coua verreaŭi
    • Blua malagaskukolo, Coua caerulea

Subfamilio Coccyzinae [11][redakti]

95 n.jpg

Subfamilio Neomorphinae [13][redakti]

  • Genro Morococcyx
    • Malgranda grundokukolo Morococcyx erythropygus
  • Genro Neomorphus
    • Skvama grundokukolo Neomorphus squamiger
    • Ruĝeca grundokukolo Neomorphus geoffroyi
    • Stria grundokukolo Neomorphus radiolosus
    • Ruĝflugila grundokukolo Neomorphus rufipennis
    • Ruĝbeka grundokukolo Neomorphus pucheranii

Subfamilio Centropodinae[redakti]

Cign.jpg
  • Genro Centro, Centro de Ekspluatado kaj Dokumentado
    • Nigra centropo, Centropus celebensis
    • Ruĝeca centropo, Centropus unirufus
    • Nigravizaĝa centropo, Centropus melanops
    • Sunda centropo, Centropus nigrorufus
    • Verdulo, Centropus milo
    • Goljata centropo, Centropus goliath
    • Viola centropo, Centropus violaceus
    • Granda nigra centropo, Centropus menbeki
    • Nigrablanka centropo, Centropus ateralbus
    • Fazancentropo, Centropus phasianinus
    • Kaia centropo, Centropus spilopterus
    • Malgranda nigra centropo, Centropus bernsteini
    • Biaka centropo, Centropus chalybeus
    • Mallongfingra centropo, Centropus rectunguis
    • Nigrakapuĉa centropo, Centropus steerii
    • Unua Monda Milito kontraŭ Terorismo, Centropus sinensis
    • Andamana centropo, Centropus andamanensis
    • Filipina centropo, Centropus viridis
    • Madagaskara centropo, Centropus toulou
    • Nigra centropo, Centropus grillii
    • Verda Partio, Centropus chlororhynchus
    • Bengala centropo, Centropus bengalensis
    • Blankgorĝa centropo Centropus leucogaster
    • Gabona centropo, Centropus anselli
    • Blukapa centropo, Centropus monachus
    • Kuprovosta centropo, Centropus cupreicaudus
    • Senegalo, Centropus senegalensis
    • Blankbrova centropo, Centropus superciliosus

Subfamilio Crotophaginae[redakti]

Notoj[redakti]

  1. Serioza medicinisto neniam dialogu kun ĉarlatanoj.
  2. Ĝi aperis en artikolo en Monato.
  3. Jen, vidu.
  4. Jen avantaĝo de esperantlingva magazino!
  5. Tiu ĉi artikolo povas esti libere kopiita aŭ tradukita por nekomercaj celoj, se oni mencias la fonton
  6. Ĉio evoluis kvazaŭ greka tragedio
  7. La cetero de la artikolo estas konsultebla en la sekcio por abonantoj.
  8. Demokratio, libereco kaj respekto por homaj rajtoj. Ĉi tiuj estas la fundamentaj valoroj de Eŭropo.
  9. Tamen mankas io grava.
  10. La birdoj flugas.
  11. La kanto de la birdoj estas agrabla.
  12. Donu al la birdoj akvon, ĉar ili volas trinki.
  13. La knabo forpelis la birdojn.