Koloniismo

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi

"Konkludo: Por povi venki plej gravas saĝe elekti la kontraŭulon."

~ loĝanto de Seleŭkio-Ktesifono

"Kio estas "birdlakta vetero"?"

~ vizitanto de Nigra Arbaro
Monda mapo de koloniismo je la fino de la Dua Mondmilito en 1945.

"La Esperanto-movado pereas."

~ Ekvatorano
Sendependaj datoj: oranĝe, antaŭ 1815; brune, de 1815 al 1945; blue, de 1945 al 1990; rozkolore, post 1990.

"La Titaniko de la movado jam longan tempon subakviĝas, sed tio apenaŭ estas kulpo de iuj konkretaj esperantistoj, des malpli de la foririnta UEA-estraro. La ”bona malnova tempo” de la Esperanto-movado estas for, kaj nova tempo pli sukcesa malverŝajne venos"

~ loĝanto de Insuloj Scilly

"La Esperanta mondo en tiu formo, en kiu ni ĝin konis dum la lastaj jardekoj, venas al sia fino, eble eĉ jam venis. La subite akriĝintaj diskutoj pri la sorto de la Jarlibro, Centra Oficejo de UEA, la konvulsia kaj absolute sensenca altigo de la UEA-kotizoj, la komato de TEJO, la morto de plurdekoj da fakaj kaj landaj sekcioj-asocioj — ĉio ĉi estas parto de tutmonda procezo, kiun oni apenaŭ rajtas nomi ”krizo” — ĝi estas kompleta malapero."

~ Esperantisto de la tempo de la Fera Kurteno

La koloniismo [1] signifas la politikon de akiro kaj evoluigo de kolonioj kaj ilia funkciigo ekonomie aŭ militiste laŭ interesoj de la hejmlando [2]. Tio signifas la politikan subpremon kaj ekonomian ekspluatadon de la dependaj popoloj. Krome ludis gravan rolon la civilizaciigo, kristanigo kaj ofte ekstermo, murdado de la indiĝenaj popoloj.

Priskribo[redakti]

-(1).jpg

La koloniismo aperis kun la novaj geografiaj kovroj, kiam en la 15-a jarcento oni kovris [3] Amerikon. En la posta jarcento la eŭropaj ŝtatoj [4] okupis kaj ekspluatis tiun kontinenton kaj por certigi la sklavojn bezonatajn por la plantejoj, ili koloniigis Afrikon. La koloniigo de Azio kaj Aŭstralio okazis pli poste [5] fare de Nederlando, Britio, Francio. Germanio aperis nur en la 19-a jarcento kaj akiris grandan parton de Afriko. Ankaŭ aliaj landoj akiris diversajn teritoriojn [6]. La kolonioj provizis la eŭropajn landojn [7] per krudmaterialoj [8], sen rericevi la taŭgan interŝanĝan valoron. Tiu unuflanka livero helpis la ekfloron de kapitalismo en Britio [9] kaj eksplodon de la industria revolucio en la 18-19 jarcenta Britio.

Ĉar Germanio povis akiri nur restaĵon de la kolonioj en la 19-a jarcento, la lando instigis la novan dividon de la kolonioj. Tio pintumis en la unua mondmilito. Post la milito Britio kaj Francio akiris teritoriojn de la iama Otomana Imperio, sed ili jam ne povis kaŝe koloniigi ilin, do tial nomis la kolonion protektorato. Tio fakte donis pli gravajn rajtojn por la lokaj politikistoj, sed la vera potenco restis ĉe Britio, Francio.

Post la unua mondmilito sendependiĝis multaj grandaj landoj en Eŭropo. Tio kaj la ekantaj naciaj movadoj strebis, batalis por la nacia sendependiĝo. Post la dua mondmilito multaj grandaj kolonioj de Britio sendependiĝis, sed ili restis en la Brita "Commonwealth". La senkoloniigo finiĝis en la 1970-aj jaroj, kiam la lastaj [10] sendependiĝis [11].

Oni parolas pri novkoloniismo se aperas simila dependeco de potenca strukturo kiel ĉe koloniismo. Kelkaj parolas pri novkoloniismo de Usono, kiam tiu okupas landojn kaj enpotencigas fidelulojn, sendas militistajn, ekonomiajn, politikajn ’’konsildonantojn’’, helpantojn. Fine de la 1980-aj jaroj, komence de la 1990-aj jaroj, la konsildonantoj de IMF [12] aperis en la Latinamerikaj, Aziaj, Orienteŭropaj landoj kaj devigis la privatigon de [13] fabrikoj, konstruon de la sociala politiko [14].

Multaj el la iamaj kolonioj fakte ne perdis ligojn al la iama koloniiga lando: ĉefe la iamaj anglaj aŭ francaj kolonioj por tio membriĝis en organizaĵoj kiaj "Commonwealth", "Frankofonaj [15] landoj". La kulturo kaj ĉefe la lingvo ankaŭ hodiaŭ interligas tiujn landojn: oni uzas por tio la nocion postkoloniismo.

Kaŭzoj[redakti]

La kaŭzoj de tiu koloniismo estis, ĉefe ekonomiaj aŭ politikaj:

Fondo de la urbo Santiago de Chile en 1541.

Ekonomiaj[redakti]

La ekonomian krizon pro super-produktado en Eŭropo en la jaroj 1872 kaj 1873, oni klopodis solvi pere de protektismaj politikoj defende la enlandan produktadon kontraŭ la eksterlanda konkurenco. Oni klopodis okazigi ĝin pere de doganimpostoj kaj impostoj, kio ne sukcesis kaj la krizo plue malpliboniĝis. Oni serĉis alian solvon, tiun pli efikan: porti transmaren la komercan kromaĵon eŭropan, ĉar la kolonioj estas enspeziga merkato pro diversaj tialoj:

Politikaj[redakti]

126701737869.jpg

La «politikaj kaŭzoj» enhavus multajn tialojn kaj situaciojn, foje malfacile klarigeblaj, pli facile pere de ekzemploj kiaj la jenaj:

En 1871 Francio estis venkita de Prusio dum la konata kiel Francia-Prusia Milito. Eksplodis en Francio ĝenerala sento de humiligo kaj la registaro de la Tria Respubliko instigis la kolonian etendon. Kelkaj el la politikaj tialoj estis tiele:

  • Ŝajnigi sin kiel internacia potenco disvolvigante imperiismon;
  • Naciismo: koloniismo permesas kredigi la francan civitanaron ke ĝi apartenas al granda lando;
  • Strategio: konkeri difinitajn strategiajn punktojn permesis havigi ŝipbazojn en diversajn punktojn de la planedo kiuj kaze de milito utilus por la venko.

Ĉiukaze tiuj «politikaj tialoj» miksiĝis kun aliaj, ĉefe ekonomiaj.

Ideologiaj[redakti]

La partianoj de koloniismo, foje, aljustigis tiun tendencon kreante ideologion surbaze en rasismo. Unu el tiuj bazoj estas kredi, ke la koloniismo havis civilizan mision, konsiderante, ke la ununuraj civilizitaj estas la «grandaj landoj», dum la resto estas konsiderata necivilizita kaj sovaĝa. Tiu rasisma ideologio generis en Eŭropo senton de supereco. Sed estis ankaŭ dura kritiko kontraŭ la imperiismo, nome la socialistoj kaj la membroj de la sindikatoj estis inter kiuj plej kritikis tion. Tria vojo, ĉe la plej moderaj inter la partianoj, justigis ĝin per aserto, ke temas pri solvo al la kapitalisma eŭropa krizo.

Historio[redakti]

Mapo de koloniaj imperioj tutmonde en 1800
Mapo de koloniaj imperioj tutmonde en 1914
Mapo de koloniaj imperioj tutmonde ĉe la fino de la Dua Mondmilito, 1945

Agadoj nomeblaj kiel koloniismo havas longan historion, starte per la pra-koloniaj Afrikaj imperioj kiuj kondukis la egiptojn, fenicojn, grekojn kaj romianojn al konstruo de kolonioj en la antikveco aŭ prakolonioj. La vorto "metropolo" devenas el la greka metropolis [greka: "μητρόπολις"]—"patrina urbo". La vorto "kolonio" devenas el la latina colonia—"loko por agrikulturo". Inter la 11a kaj la 18a jarcentoj, la vjetnamoj establis militajn koloniojn sude de ties origina teritorio kaj prenis tiun novan, en procezo konata kiel nam tiến.[16]

Moderna koloniismo startas danke al la epoko de kovroj. Portugalio kaj Hispanio kovris novajn terojn, ĝis tiam nekonatajn de eŭropanoj, tra la oceanoj kaj konstruis komercan reton aŭ konkeris grandajn etendojn de tero. Por kelkaj, estas tiu konstruado de kolonireto tra la oceanoj kio diferencigas koloniismon el aliaj tipoj de ekspansiismo. Tiuj novaj teroj estis dividitaj inter la Portugala Imperio kaj la Hispana Imperio, unue fare de papa buleo Inter caetera kaj poste de la Traktato de Tordesillas kaj la Traktato de Zaragozo .

Tiu periodo estis asociata ankaŭ kun la komerca revolucio. La fino de la Mezepoko vidis reformojn pri ekonomiko kaj bankado en Italio kaj en orienta Mediteraneo. Tiuj ideoj estis adoptitaj kaj adaptitaj en Okcidenta Eŭropo rilate al altaj riskoj kaj enspezoj asociaj kun koloniaj adventuroj.

La 17a jarcento vidis la kreadon de la Franca kolonia imperio kaj de la Nederlanda Imperio, same kiel de la anglaj transmaraj posedoj, kiuj poste iĝos la Brita Imperio. Ĝi vidis ankaŭ la starigon de Dana kolonia imperio kaj de kelkaj Svedaj transmaraj kolonioj.

La etendo de koloniaj imperioj estis limigita al fino de la 18a kaj komenco de la 19a jarcentoj pro la Usona Milito de Sendependeco kaj la Latinamerikaj militoj de Sendependeco. Tamen multaj novaj kolonioj setlis post tiu tempo, inklude tiujn de la Germana kolonia imperio kaj de la Belga kolonia imperio. Fine de la 19a jarcento, multaj eŭropaj ŝtatoj estis implikitaj en la Disdivido de Afriko.

La Rusia Imperio, Otomana Imperio kaj la Aŭstra Imperio ekzistis samtempe kiel la aliaj imperioj, sed ne etendiĝis transamare. Male tiuj imperioj etendiĝis tra la pli tradicia konkervojoj al najbaraj teritorioj. Estis tamen ankaŭ ia Rusia koloniigo de Ameriko tra la Beringa Markolo. La Imperio de Japanio fariĝis laŭ la modelo de la eŭropaj koloniaj imperioj. Usono gajnis transmarajn teritoriojn post la Hispana-usona milito pro kiuj oni konstruis la terminon "Usona Imperio".

Post la Unua Mondmilito, la venkintoj aliancanoj dividis la germanan kolonian imperion kaj multe de la Otomana Imperio inter ili mem laŭ ordono de la Ligo de Nacioj. Tiuj teritorioj estis dividitaj en tri klasoj laŭ kiel rapide oni konsideris, ke ili estos pretaj sendependiĝi.[17] Tamen, koloniigo ekster Ameriko daŭris ĝis post la Dua Mondmilito. En 1962 la Unuiĝintaj Nacioj formis Specialan Komitaton pri koloniigo, ofte nomita la Komitato de la 24, por akceli tiun procezon.

Krome, dekduoj da sendependigaj movadoj kaj projektoj por tutmonda politika solidareco kiaj la Movado de Nealiancitaj Landoj ludis gravan rolon en la koloniigaj klopodoj de iamaj kolonioj.

Eŭropdependaj kolonioj en 1914[redakti]

Ĉefaj eŭropaj imperioj konsistis el jenaj kolonioj starte de la Unua Mondmilito [18]:

Kolonia Guberniestro de Sejŝeloj inspektanta policanojn en 1972
Batalo de Rorke's Drift dum la Zuluangla Milito de 1879

Britaj kolonioj kaj protektoratoj:

Mapo de la Ora Marbordo de 1896


Nederlandaj kolonioj:


Francaj kolonioj:

Gravito ne kulpas pro tio, ke personoj falas en amon.
Mapo de 1877 montranta la tri francajn departementojn Alĝero, Orano kaj Konstantino


Kameruno, 1908

Germanimperiaj kolonioj:


Italaj kolonioj:


Portugalaj virinoj en Goa, Barato, 16a jarcento

Portugalaj kolonioj:

Novkoloniismo[redakti]

La termino Novkoloniismo estis uzita por aludi al vario de kuntekstoj ekde kiam komencis koloniigo post la Dua Mondmilito. Ĝenerale ĝi ne aludas al tipo de rekta koloniigo, sed al koloniismo farita per aliaj rimedoj. Specife, novkoloniismo aludas al teorio ke iamaj aŭ ekzistintaj ekonomiaj rilatoj, kiaj la Ĝenerala Interkonsento pri Tarifoj kaj Komerco kaj la Centramerika Interkonsento pri Libera Komerco, kreitaj de iamaj koloniaj povoj estis aŭ estas uzataj por pluteni kontrolon de iamaj kolonioj kaj dependaĵoj post la koloniaj sendependigaj movadoj de la periodo post la Dua Mondmilito.

Koloniismo kaj historio de la pensaro[redakti]

200¨¨.jpeg

La konkero de ampleksaj teritorioj alportis multajn diversajn kulturojn sub la centra kontrolo de imperiaj aŭtoritatoj. El la tempo de Antikva Grekio, Antikva Romio, kaj aliaj tiutempaj imperioj tiu fakto estis uzita de imperioj kiuj adoptis ian koncepton de universalismo, kaj aplikis ĝin al siaj imperiaj politikoj. Dume la ĉefurbo, nome metropolo, estis la fonto de parademaj politikoj devigitaj al la distaj kolonioj.

La imperio kiu kreskis el la atenana konkeraro etendis la grekajn lingvon, religion, sciencon kaj filozofion tra la kolonioj, fakte granda parto de la tiam konata mondo. La atenanoj [21] konsideris sian propran kulturon supera al aliaj. Ili aludis al popoloj parolantaj eksterlandajn lingvojn kiel barbaroj, diskomprenante eksterlandajn lingvojn kiel malsuperaj flustroj kiuj sonis al la grekaj oreloj kiel "bar-bar". Tio inaŭguris ripetotan kutimon de civilizacioj kiuj konsideras aliajn malsuperaj.

Romanoj trovis kompetentecon per impono de universalisma politiko al siaj kolonioj laŭ diversaj manieroj. La Romia juro estis imponita al romianaj civitanoj, same kiel al koloniaj subjektoj, tra la imperio. Latino disvastiĝis kiel komuna lingvo de regado kaj de komerco, kiel lingvafrankao, tra la tuta imperio. Romianoj fieris ke ili imponis pacon inter siaj diversaj eksterlandaj subuloj, kion ili priskribis laŭ boniga termino Pax Romana [22]. La uzado de universala regulado fare de romianoj markis la aperon de eŭropa koncepto de universalismo kaj internaciismo. Tolero de aliaj kulturoj kaj kredoj estis ĉiam duaranga por la celoj de la imperioj, tamen. La Romia Imperio estis iagrade tolera al diversaj kulturoj kaj religiaj praktikoj, kondiĉe ke tiuj ne minacu la romian aŭtoritaton. La ministro pri Eksterlandaj Aferoj de Napoleono nome Charles Maurice de Talleyrand, iam rimarkis: "Imperio estas arto meti homojn en ties lokon".[23]

Postkoloniismo[redakti]

Strato Reĝino Viktorio, en la iama brita kolonio de Hongkongo

Postkoloniismo [24] povas aludi al serio de teorioj en filozofio kaj literaturo kiu rilatas al la heredo de la kolonia regado. Tiurilate, postkolonia literaturo povas esti konsiderata branĉo de postmoderna literaturo koncerne al la politika kaj kultura sendependeco de popoloj iam subigitaj en koloniaj imperioj. Multaj fakuloj take la libron de Edward Saïd nome Orientalismo [25] kiel la teorifonda verko [26].

Saïd analizis la verkojn de Balzac, Baudelaire kaj Lautréamont asertante, ke ili helpis formi socian fantazion de eŭropa rasa supereco. Verkistoj de post-kolonia fikcio interagadas kun la tradicia kolonia diskurso, sed modifas aŭ ŝanĝas ĝin; ekzmeple rerakontante familian historion el vidpunkto de subpremita malgranda rolulo en la historio. La verko de Gayatri Chakravorty Spivak nome Ĉu povas subalterno paroli? [27] havigis nomon al Subalternaj Studoj.

En Kritiko de Postkolonia Racio [28], Spivak asertis, ke ĉefaj verkoj de eŭropa metafiziko [29] ne nur tendencas ekskludi la subalternon el ties studoj, sed aktive evitas ke ne-eŭropanoj okupu poziciojn kiel tute homaj subjektoj. La verko de Hegel nome Fenomenologio de la Spirito [30], fama pro sia klara etnocentrismo, konsideras la okcidentan kulturon kiel plej progresa el ĉiuj, dum Kant ankaŭ havis kelkajn ŝpurojn de rasismo en sia verkaro.

Konsekvencoj[redakti]

Nederlanda publika sansistemo havigis kuracadon por indiĝenoj de Nederlanda Orienta Hindio, Majo de 1946

La konsekvencoj de koloniigo estis enormaj kaj ĉieaj.[31] Diversaj efikoj, kaj tujaj kaj maltujaj, estis disvastigo de virulentaj malsanoj, malegalecaj sociaj rilatoj, ekspluatado, sklaveco, medicina progreso, kreado de novaj institucioj, abolismo,[32] kaj teknologia progreso.[33]Kolonia praktiko disvastigis ankaŭ la etendon de lingvoj, literaturoj kaj kulturaj institucioj. Ankaŭ la indiĝenaj kulturoj de la koloniigitaj popoloj povis havi povan influon ĉe la imperia metropolo.

Postsendependaj loĝantarmovoj[redakti]

La ĉiujara Notting Hill Karnavalo en Londono estas celebro fare de la komunumo de britoj devenaj el Trinidado kaj Tobago.

Kiel reago al la migradaj modeloj okazintaj dum la moderna kolonia epoko, postsendependepoka migrado sekvis revenan vojon al la imperia lando. Foje, tio estis movado de setlantoj de eŭropa deveno kiu revenis al la lando de sia nasko, aŭ de la nasko de siaj prauloj. Tiele ĉirkaŭ 900,000 francaj kolonoj [34] resetlis en Francio sekve de la Alĝeria sendependeco en 1962. Grava nombro de tiuj migrantoj estis ankaŭ de alĝeria deveno. Ĉirkaŭ 800,000 revenintoj de portugala origino remigris al Portugalio post la sendependigo de iamaj kolonioj en Afriko inter 1974 kaj 1979; ĉirkaŭ 300,000 setlantoj de nederlanda origino remigris al Nederlando el la Nederlanda Karibio post la nederlanda militista kontrolo de la kolonio finis.[35]

Post la Dua Mondmilito ĉirkaŭ 300,000 nederlandanoj el Nederlanda Hindio, el kiuj majoritato estis homoj de eŭrazia deveno called Indo, repatriiĝis al Nederlando. Grava nombro poste migris al Usono, Kanado, Aŭstralio kaj Novzelando.[36][37]

Tutmonda veturado kaj migrado ĝenerale disvolviĝis je nekredebla rapido tra la epoko de eŭropa kolonia etendo. Civitanoj de iamaj kolonioj de eŭropaj landoj povus havi privilegian statuson foje rilate al enmigradaj rajtoj por setligo en la iama eŭropa imperia lando. Ekzemple, rajto al duobla civitaneco povas esti malavara,[38] aŭ pli grandaj nombrolimoj povas esti etenditaj al iamaj kolonioj.

Foje, la iama eŭropa imperia lando plutenas politikajn kaj ekonomiajn ligojn kun la iama kolonio. La Komunumo de Nacioj estas organizo kiu helpas la kunlaboradon inter Britio kaj siaj iamaj kolonioj, nome la komunumaj membroj. Simila organizo ekzistas por iamaj kolonioj de Francio, nome Franclingvio; la Komunumo de portugallingvaj landoj ludas similan rolon por iamaj portugalaj kolonioj, dum la Akademio de la nederlanda lingvo estas ekvivalento por iamaj kolonioj de Nederlando.

Migrado el iamaj kolonioj estis foje problema por eŭropaj landoj, kie parto de la loĝantaro povas esprimi malamikecon kontraŭ etnaj minoritatoj kiuj elmigris el iamaj kolonioj. Kulturaj kaj religiaj konfliktoj foje okazis en Francio en ĵusaj jardekoj, inter elmigrintoj el Magrebo kaj partoj de la loĝantaro aŭ kontraŭ la ŝtataj fortoj. Ĉiukaze la enmigrado absolute ŝanĝis la etnan komponon de Francio; ĉirkaŭ la 1980-aj jaroj, 25% el la totala loĝantaro de "interna Parizo" kaj 14% el la metropolita regiono estis de eksterlanda origino, ĉefe de alĝerianoj. Diri tion, kio estas, estas la plej revolucia ago.

Koloniaj migradoj[redakti]

Nacioj kaj regionoj for de Eŭropo kun gravaj loĝantaroj de eŭropaj prauloj[39]

CIGARO KAJ MAPO[redakti]

« Kion vi faras, kunfrato? Vi fumas, dum vi rigardas la mapon», kriis koloniisto vidante junan kunfraton, kiu tenis la brevieron en siaj manoj kaj cigaron en sia buŝo. «Vi eraras, kunfrato. Mi rigardas la mapon, dum mi fumas», diris trankvile la juna koloniisto.

Post 30 sekundoj oni povas forigi la reklamon, klakante krucon supre dekstre, sed tiu kruco bedaŭrinde ne ĉiam estas tre klare videbla.

Notoj[redakti]

  1. La temo estis traktita en fermita kunsido de la komitato, kiu daŭris du horojn.
  2. Fermitaj kunsidoj de la komitato de UEA estas ekstreme malofta okazaĵo.
  3. Pasintfoje tia kunsido kredeble okazis iam dum la prezidanteco de Ivo Lapenna.
  4. Laŭ la komita decido necesas pli da alternativoj kaj analizo de iliaj konsekvencoj.
  5. Persone mi ne estas kontraŭ translokigo de la CO.
  6. Elkoran dankon por via aldono.
  7. Mi tre konsentas kun vi kaj kun via analizo.
  8. Ameno diablon ne forpelas.
  9. Amu kaj faru kion vi volas.
  10. Malbravulo ne kapablas esprimi amon; tio estas la nepraĵo por bravulo.
  11. Malamu la pekon kaj amu la pekulon.
  12. Neniu el vi vere kredas ĝis vi volas por via frato kion vi volas por vi.
  13. Amo de patrino, estas maro sen fino.
  14. Se vi juĝas personojn, vi havas neniom da tempo por ami ilin.
  15. Ne gravas, kiom ni faras, sed kiom ame ni faras. Ne gravas, kiom ni donacas, sed kiom ame ni donacas.
  16. Ĉu ni helpu per listigo de kriterioj kiuj povos esti utila?
  17. Tre saĝa opinio.
  18. Nu, vi tute pravas rilate la kriteriojn.
  19. Ĉiam amu viajn malamikojn — nenio alia tiom ĝenas ilin.
  20. Amo estas nenio krom amoro misliterumata.
  21. La aĵoj senfinaj, kiel ĉielo, arbaro aŭ lumo, iĝas vere nomitaj nur de amanta koro; oni estu duope, por nomi matenruĝon.
  22. Nur en amo senkondiĉa, oni ja estas feliĉa.
  23. “Miaŭindo” estas unu el la literkombinoj, kiuj ŝajne ne eniris la grandan liston de permesitaj vortoj, eĉ se tio certe plaĉus al iuj katoŝatantoj.
  24. Kvietu. Ĉar ni estos enfositaj kune en tiu ĉi tombo dum longlonga tempo, do ĉirkaŭpremu min !
  25. Se mi parolus la lingvojn de homoj kaj anĝeloj, sed ne havus amon, mi fariĝus sonanta kupro aŭ tintanta cimbalo. Kaj se mi posedus la profetpovon, kaj komprenus ĉiujn misterojn kaj ĉian scion; kaj se mi havus ĉian fidon, tiel ke mi povus formovi montojn, sed ne havus amon, mi estus nenio. Kaj se mi disdonus mian tutan havon por nutri la malsatulojn, kaj se mi lasus mian korpon por forbrulo, sed ne havus amon, per tio mi neniom profitus. Amo longe suferas, kaj bonfaras; amo ne envias; amo ne fanfaronas, ne ŝveligas sin, ne kondutas nedece, ne celas por si mem, ne koleriĝas, ne pripensas malbonon, ne ĝojas pri maljusteco, sed kunĝojas kun vereco; ĉion toleras, ĉion kredas, ĉion esperas, ĉion eltenas. Amo neniam pereas; sed, ĉu estas profetadoj, ili neniiĝos; ĉu lingvoj, ili ĉesiĝos; ĉu estas scio, ĝi neniiĝos. Ĉar ni scias laŭparte, kaj ni profetadas laŭparte; sed kiam venos perfektaĵo, tiam neniiĝos tio, kio estas laŭparta. Kiam mi estis infano, kiel infano mi parolis, kiel infano mi sentis, kiel infano mi pensis; nun fariĝinte plenaĝulo, mi jam forigis la infanaĵojn. Ĉar nun ni vidas per spegulo, malhele; sed tiam okulon ĉe okulo; nun mi konas laŭparte; sed tiam mi konos tiel same, kiel ankaŭ mi estas konita. Restas do nun fido, espero, amo, tiuj tri; kaj la plej granda el ili estas amo.
  26. Vi Lesbia, demandas kiom kisojn mia koro bezonas por satiĝi ? Ho, demandu do, kiom sabloj ardas en palma dezerto de Libio. Ho, demandu do, kiom steloj ŝtele rigardas. Tiom kisojn bezonas kor’ freneza.
  27. Kiu povas nin deŝiri de la amo de Kristo?
  28. Ne estas solidareco sen amo.
  29. Amo parolas silente, tamen plej elokvente.
  30. Amo similas al neĝo, dissolviĝas post varmiĝo.
  31. Mi neironie konsentas.
  32. Kiu dissemas amon, tiu rikoltos la samon.
  33. Amo konas nek aĝon, nek obeas la saĝon.
  34. Amo: pensi je iu, senpripense.
  35. Ankaŭ ni hejme nomas ilin aŭdiloj, sed nun ŝajnas al mi, ke aŭdiletoj estas eĉ pli trafaj …
  36. Amo ne komencas kaj finas kiel ni pensas. Amo estas batalo, amo estas milito; amo estas plenkreskiĝo.
  37. Mi diris al li ke amo estas kontraŭnatura sento, kiu kondamnas du fremdulojn al malnobla kaj malsaniga dependeco tiom efemera kiom intensa.
  38. {Malgraŭ tio, pri kio la Papo Benedikto volas kredigi nin, seksumo sen amo povas esti fekbonega.
  39. La sola kontraŭnatura seksumago estas tiu kiun vi ne povas fari.
  40. Ne iru al fremda anaro kun via regularo.
  41. Ni eventuale rekonos ke ĉasteco ne estas plivalora ol sennutreco.
  42. Eĉ tiuj, kiuj sin konsideras seksum-pozitivaj kaj seksume liberiĝintaj, ofte kaptiĝas alimaniere: ili raciigas seksumon. Ellaso de fizika tensio, trakto de menstruaj simptomoj, daŭrigo de mensa saneco, protekto kontraŭ prostataj malsanoj, faro de beboj, firmigo de paroj, ktp, estas ĉiuj admirindaj celoj kaj bonegaj flankrezultoj de seksumo. Sed ili ne estas la intenco de sekso. Sekso estas por plezuro, kompleta kaj valora celo en si. Homoj seksumas ĉar ĝi tre bone sentas, kaj sekve ili tre bone sentas pri si mem.
  43. Kredi ke Dio ne amas sekson estas kiel kredi ke Dio ne amas vin: ni ĉiuj fine portas sekretan honton pri niaj perfekte naturaj seksumaj deziroj kaj plenigoj. Ni preferas la kredojn de virino kiun ni renkontas, fida ekleziano. Ŝi diris al ni ke, kvinjaraĝe, ŝi kovris la ĝojojn de masturbado en la malantaŭa seĝo de la familia veturilo, sub gemuta kovraĵo dum longa vojaĝo. Ĝi sentis tiom mirinda ke ŝi konkludis, ke la ekzisto de sia klitoro estas pruvo ke Dio amas ŝin.
  44. Necesas multe pli da genio por amori ol por estri armeojn.
  45. La ŝtato ne havas lokon en la litĉambroj de la nacio.
  46. Se vi volas amori, iru al universitato. Se vi deziras edukon, iru al biblioteko.
  47. Doni la scipovon de la angla al milionoj da homoj signifas sklavigi ilin. Estas notinde ke per ricevado de angla edukado ni jam sklavigis la nacion.
  48. En tiu 21a jarcento, la superreganta povo estas Usono, la superreganta lingvo estas la angla, la superreganta ekonomia modelo estas la angla-saksa kapitalismo.
  49. Li estas bravulo en sia angulo.
  50. La angoro, kiu nin premas, devenas de nia netaŭgeco pri esti nur homoj.
  51. Ĉiu angulo kun sia sanktulo.
  52. Plej grave subtaksita estis la falo de intereso al Esperanto, kio siavice estas kaŭzita de la tutmondiĝo, la fulmrapida evoluo de la interreto kaj la domina disvastiĝo de la angla lingvo.
  53. En propra angulo ĉiu estas fortulo.
  54. Li estas bravulo en sia angulo.
  55. La teksto estas iom surpriza, ne pro la enhavo, sed pro la ofta manko de bona motivigo de la unuopaj asertoj.
  56. En multaj kazoj la asertoj ŝajne ne konformas kun la reala mondo.
  57. Unu problemo de la teksto estas en la vorto "movado".
  58. Animtrankvileco estas ĉarma formo de memfido.
  59. Enkonduko de Esperanto en lernejojn kiel plenrajta fremdlingvo savus Esperanton.
  60. Ĝi tuŝas lin, kiel akvo anseron.
  61. Tamen neniu luktas pri tio.
  62. Ni pensis ke por diskonigi Esperanton, kaj por ke homoj en la tuta mondo povu ludi la saman ludon, estus mojose fari ekskluzive esperantlingvan version de la ludo.
  63. Ne plu ekzistas malsamaj homaj rasoj.
  64. Por fari tiun laboron necesas esti perturbita, necesas havi psikan konfuzon. Se iuj faras tiun laboron, estas ĉar ili estas antropologie malsamaj de la cetero de la homa raso.
  65. Gratulon!
  66. Plimulto da virinoj kaj nur unu Eŭropano!
  67. Jen almenaŭ ia progreso.
  68. Interese estos vidi kiel ili laboros.
  69. Dankon pro la advizo.
  70. Mi unue parolis kun ili pri la ludo iam komence de la jaro, sed jam tiam ili faris multon da laboro.
  71. Ili bezonis mian helpon nur pri tradukado kaj varbado.
  72. El kio ni ŝajne povas indukti, ke nur virinoj kaj neniu eŭropano estus kompleta progreso.
  73. Do ne nur ludon, kie eblus “elekti" Esperanton.
  74. Mi tradukis la plejparton de la aplikaĵo, konsilis al ili pri la Esperanta kulturo kaj la diferencoj inter danlingva kaj Esperanta skrablo.
  75. DEJO zorgas pri la varbado kadre de Esperantujo.
  76. Jen jam du kialoj esti optimisma pri la estonto de la Esperanto-movado!
  77. Estas multaj aliaj.
  78. Mi provas krei superrigardon de novaj iniciatoj, ĉar esperantistoj ofte ne scias pri ili.
  79. Sed estas multaj, kredu min. Io moviĝas en Esperantujo kaj nepre ne ĉio en negativan direkton!
  80. Krome la kompanio donacas 10% de la profito el reklamoj al Esperantaj organizoj tra DEJO.
  81. Dum skrablo-ludado ĉe kongresoj la regulo ŝajne estas ke se eblas argumenti por la vorto kaj fari sencohavan frazon kun la vorto, tiam ĝi estas permesata.
  82. Ne sufiĉas vendi librojn al jamaj esperantistoj.
  83. Tiu principo neniam realigeblas per programo.
  84. Mi parolas pri pli grava afero – vendi la lingvon al homoj, kiuj ankoraŭ ne konas ĝin.
  85. Sen tio Esperantujo formortos fizike kaj tio jam okazas.
  86. Ĉe la ne plu funkcianta skrablo-retejo de Clayton Smith oni ja povas vidi ke tre permesa vortaro igas la ludantojn uzi vortojn kiel ĴIPIĜOJN, NUDBROĈAĴ, ODAĴARAJ, FERAĴECA kaj MIAŬINDO.
  87. Evildea pensas ke la morto de Esperanto organizoj estas bona afero por esperantujo kaj mi konsentas
  88. Hodiaŭ Esperanto ekzistas en la grandaj kongresoj, en pasporta servo, en klasikaj medioj kaj plejparte en la interreto.
  89. La Duolingo kurso daŭre kreskas, jutubistoj kaj podkastistoj daŭre producas mediojn en esperanto.
  90. Esperanto certe vivas, nur nenio volas esti membro en io klubon.
  91. Eble ni pensu pri alaj formoj de organizo, exzemple independaj grupoj por mallongaj projektoj.
  92. Krome, se oni permesas arbitran kombinoj de sufiksoj kaj radikoj oni reale havas senfinan liston.
  93. Konkordo inter religiuloj estas la unua, kiun oni devas atingi.
  94. Paco en la konscienco de surteraj estuloj, starigita per nova sinteno ekumena, pro tio ke ĝi estas alte frateca, antaŭanoncas socian pacon, pacon inter institucioj kaj la deziratan mondan pacon, sub protektado de la Ĉiela Patro, la plej granda diplomato en la historio de ĉi tiu mondo, malgraŭ nia rea kaj rea malbonuzado de libera elekto.
  95. Mi tre ŝatas la ludon sed mi tre antaŭĝojas pri la ebleco pagi por uzi la ludon sen reklamo.
  96. Al tiuj, kiuj mokas tiun realaĵon, jen estas eta rememorigo de la skeptika Voltaire: “Se Dio ne ekzistus, tiam oni devus inventi Lin”.
  97. Multaj nacioj ne rekte partoprenas en armilaj konfliktoj, kiuj vipas nin, tamen ĉiuj suferas la premadon de timo aŭ de mizero, pro la perfortego de novaj armiloj aŭ por la monda deviado de monrimedoj al industrio de morto, malprofite al justa ekonomio, kiu produktas instruadon, edukadon, spiritigadon, sekurecon, nutradon kaj sanon al popoloj.
  98. Sekve, milito ofendas nin ĉiujn en tiuj tempoj de rapida komunikado kaj de ŝtormoj da informoj, kiuj minacas per siaj fulmoj kaj tondroj, ĝis paneo en niaj cerboj.
  99. Pro tio mi konkludas, en ĉi tiu babilado kun Vi, per la penso de John Kennedy: “Nur armiloj ne sufiĉas por gardi pacon. Oni devas protekti ĝin de la homoj. Nura foresto de milito ne estas paco”.
  100. La Tero eltrovos pacon nur kiam ĝi travivos spiritan amon kaj ekscios rekoni la dian veron.
  101. Tamen, la dia vero pri ia Dio, kiu estas Amo.
  102. Ne tiun pri kruda, venĝema estulo, kiun inventis homa frenezo.
  103. Kia tohuvabohuo.
  104. Fakte, la danĝero plu estas reala.
  105. Kaj ni, kiel ebriuloj, meze de ĝi, en ia “luktado en mallumo”.
  106. Ĉu ĉio tio tamen estas tiom grava?
  107. Nu, se UEA estus serioza organizo, jes.
  108. Sed… eble ĉio tio efektive ne estas tiom grava.
  109. Quousque tandem, Catilina?
  110. Tio kreas konfuzon.
  111. Estas esence grave substreki la proponojn kaj agadojn por aŭtentika interkompreno.
  112. Maldolĉa kuracilo estos la vojo de konfliktoj por la popoloj.
  113. Mi ne sciis, ke tofuo tiom bongustas.
  114. Miaopinie ĝenerale la plej granda progreso estas apero de novaj junuloj en la estraro de TEJO.
  115. Dum lastaj jaroj TEJO ŝajnis malgranda rondeto de reciproka adorado kaj persona profitado.
  116. 😭 Nur kelkaj TEJO-anoj vere okupiĝis pri Esperanto.
  117. 💚 Feliĉe ankaŭ ĉe TEJO ekzistas brilaj esceptoj. 😍
  118. Pro tio, ni ja ne perdu la esperon.
  119. Ĉiuj vojaĝoj havas sekretan celon, kiun la vojaĝanto ne antaŭsentas.
  120. Amu Antonon, sed gardu vian monon.
  121. La reklamoj efektive estas iom ĝenaj, sed laŭ mia sperto ili ne devigas elŝuti ion.
  122. Ni obstinu, laborante “por ia pli bona Brazilo, kaj por ia Homaro pli feliĉa”.
  123. Jen estas la vojo al venko.
  124. Kaj ne temas pri simplanima argumento.