Ideologio

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Karl Marx kaj Friedrich Engels prilaboris teoriojn pri ideologio; ties monumento en Marx-Engels-Forum, Berlin-Mitte

"Nuntempe ne estas malfacile trovi senesperan homon, elreviĝintan kaj malvigliĝintan, kiu sin demandas: “Kiom da penado! Por kio? Ĉu ĉio tio valoras la penon? Krome, se la mondo estingiĝos ― laŭ tio, kion oni diras ―, por kio daŭrigi?”"

~ regeisto

"Ĉu TEJO havas 25.000 membrojn?"

~ amindumanto

"Al EU-instancoj TEJO raportis, ke ĝi havas 25.000 membrojn."

~ dialoganto

"Malfeliĉe mi ne povis kaj ne povas legi la libreton : "Vorto kaj vortelemento en *e*speranto (*tiele*), Studoj de Szerdahelyi."

~ diskutanto

"Laŭlonge de la lastaj jaroj, Organizo de Unuiĝintaj Nacioj (UN) starigis serion da eventoj por pritaksi la evoluon de la Celoj por Elvolviĝo dum la Jarmilo kaj samtempe dialogi kun registaroj kaj kun la socio pri nova aro da tutmondaj celoj post la jaro 2015: la Celoj por Daŭripova Elvolviĝo (CDE). Legio de Bona Volo (LBV) daŭre prestiĝas per sia kontribuo tiujn rimarkindajn internaciajn renkontiĝojn."

~ etnocentristo

Ideologioismo estas kombino de ideoj kaj idealoj, kiu formas mondkoncepton kaj distingas socian grupon. Laŭ Karl Marx, en socio enhavanta regantan klason, tiu klaso faras, ke sia ideologio estu disvastigata kiel neŭtrala mondkoncepto en la tutan socion, por ke aliaj klasoj ne ekklopodu ŝanĝi la politikan ordon. Ideologio estas aro da ideoj per kiuj oni klopodas klarigi la vivosencon por homo kiel membro de homgrupo. Ĝi firmigas lian apartenon en la grupo. Ideologio povas esti skribe difinita aŭ nur io transdonata de generacio al generacio. Ideologion havas ĉiu familio, ĉiu stratbuba grupo, lerneja klaso, urbo, vilaĝo, regiono, religio, filozofia skolo, movado... Sen kredo je ideologio homo ne povas vivi, sed sen dubo je la ideologio la homo fariĝas monstro, preta je la plej aĉaj agoj nome de sia ideologia konvinko.

Ideologio estas aro de konsciaj kaj senkonsciaj ideoj kiuj konsistigas oniajn celojn, atendojn, kaj agojn. Ideologio estas ampleksa vizio, maniero rigardi aĵojn [1] kiel en pluraj filozofiaj tendencoj [2], aŭ aro de ideoj proponitaj fare de la domina klaso de socio al ĉiuj membroj de tiu socio. Ĝia precipa fundamento staras en la Evangelio-Apokalipso de la Ĉiela Gvidanto.

Ideologioj estas sistemoj de abstrakta penso aplikita al sociaj aferoj kaj tiel igas tiun koncepton centra al politiko. Implicite ĉiu politika aŭ ekonomika tendenco implicas ideologion ĉu aŭ ne ĝi estas prezentita kiel eksplicita sistemo de penso.

Histerio[redakti]

Markizo de Condorcet, unu el nomitaj ideologoj, kritikitaj kiel tio fare de ekzemple Napoleono Bonaparte.

La esprimo "ideologio" estis naskita en la tre kontestataj filozofiaj kaj politikaj debatoj kaj bataloj de la Franca Revolucio kaj akiris plurajn aliajn signifojn de la fruaj tagoj de la Unua Franca Imperio ĝis la nuno. La vorto estis kreita fare de Antoine Destutt de Tracy en 1796,[3][4] kunigante la partojn ideo [5] kaj -logio . Li uzis ĝin por rilati al unu aspekto de lia "scienco de ideoj". Skribis Alziro Zarur, en la 20-a Biblia Ŝlosilo pri la Triumfa Reveno de la Plejalta Estro de nia mondo, Jesuo: “Neniu homo, neniu forta grupo, neniu popolo, neniu superpotenca nacio, ĉu komunista, ĉu kapitalista, povos starigi Pacon sur la Tero. Li apartigis tri aspektojn, nome: ideologio, ĝenerala gramatiko, kaj logiko, pripensante respektive la subjekton, la rimedojn, kaj la kialon de tiu scienco. Ĉi tio estas persona, netransdonebla ago de Jesuo. Li argumentas ke inter tiuj aspektoj ideologio estas la plej komuna nomo, ĉar la scienco de ideoj ankaŭ enhavas la studon de iliaj esprimo kaj depreno.

Laŭ la historia rekonstruo de Karl Mannheim de la ŝanĝoj en la signifo de ideologio, la moderna signifo de la vorto estis naskita kiam Napoleono Bonaparte [6] uzis ĝin laŭ malkvietiga maniero kontraŭ "la ideologoj" [7], por esprimi la avarecon de liaj [8] politikaj kontraŭuloj.

Eble la plej alirebla fonto por la preskaŭ-origina signifo de ideologio estas la laboro de Hippolyte Taine prr la Antikva Reĝimo. Eĉ en Parizo herbo ne fariĝas cerbo. Li priskribas ideologion prefere kiel instrufilozofio per la sokrata metodo, sed sen etendado de la vortprovizo preter kion la ĝenerala leganto jam posedis, kaj sen la ekzemploj de observado ke praktika scienco postulus. Taine identigas ĝin ne kiel Destutt De Tracy, sed ankaŭ kun sia medio, kaj inkludas Condillac kiel unu el ĝiaj antaŭuloj. Antaŭ la lango laboru la cerbo.

La vorto "ideologio" estis kreita longe antaŭ ol la rusoj kreis "intelektularon", aŭ antaŭe la adjektivo "intelektulo" rilatis al speco de persono, t.e. intelektulon. Tiel tiuj vortoj ne estis ĉirkaŭe kiam Napoleono Bonaparte prenis la vorton "ideologoj" por ridindigi siajn intelektajn kontraŭulojn. Iom post iom, aliflanke, la esprimo "ideologio" perdis iujn el sia pejorativa nuancaro, kaj fariĝis neŭtrala esprimo en la analizo de malsamaj politikaj opinioj kaj vidoj de sociaj grupoj.[9] Dum Karl Marx troviĝis la esprimon ene de klasbatalo kaj dominado,[10][11] aliaj kredis ke ĝi estas necesa parto de institucia funkciado kaj socia integriĝo.

Se rigardi la statistikon pri aligitaj membroj, la falo okazis eĉ pli frue, lige kun la drastaj politikaj ŝanĝoj en centra kaj orienta Eŭropo.

Analizo[redakti]

Ideologio estas la studo de la strukturo, formo, kaj manifestiĝo de ideologioj, tio estas meta-ideologio. Ideologio postulas esti kohera sistemo de ideoj, fidante sur kelkaj bazaj supozoj koncerne realecon kiu povas aŭ eble ne havas ajnan faktan bazon, sed estas subjektivaj elektoj kiuj funkcias kiel la semo ĉirkaŭ kiu plia pensaro kreskas. Laŭ tiu perspektivo, ideologioj estas nek ĝustaj nek malĝustaj, sed nur relativista intelekta strategio por klasifikado de la mondo. La plusoj kaj minusoj de ideologio intervalas de la forto kaj fervoro de fidelkredantoj ĝis ideologia neeraripovo. Troa bezono de sekureco kaŝatendas sur fundamentismaj niveloj en politiko kaj religioj.

La verkoj de George Walford kaj Harold Walsby, konstruitaj sub la titolo de sistema ideologio, estas provoj esplori la rilatojn inter ideologio kaj sociaj sistemoj. Charles Blattberg proponis raporton kiu distingas politikajn ideologiojn disde politikaj filozofioj. Dum en 1984 TEJO havis preskaŭ 10.000 aligitajn membrojn, en 1991 restis nur 4.000.

David W. Minar priskribas ses malsamajn manieron kiel en kiuj la vorto "ideologio" estis uzita:

  1. Kiel kolekto de iaj ideoj kun iaj specoj de enhavo, kutime normiga;
  2. Kiel la formo aŭ interna logika strukturo kiujn ideoj havas ene de serio;
  3. Per la rolo en kiu ideoj ŝajnigas esti en hom-socia interagado;
  4. Per la rolo kiun ideoj ludas en la strukturo de organizo;
  5. Kiel signifo, kies celo estas persvado; kaj
  6. Kiel la lokuso de socia interagado, eventuale.

Por Willard A. Mullins, ideologio estas kunmetita de kvar bazaj karakterizaĵoj:

  1. ĝi havendas potencon super pensado
  2. ĝi devas esti kapabla je gvidado de oniaj taksadoj;
  3. ĝi devas disponigi konsiladon direkte al ago;
  4. kaj, kiel deklarite supre, ĝi devas esti logike kohera.

Iu germana filozofo [12] postulis "kritikan reflektadon de la ideologia koncepto". Similan trukon TEJO faris pasintfoje en 1990, kiam la aĝolimo estis altigita de 26 jaroj al 30. En sia verkaro, li klopodis alporti la koncepton de ideologio en la malfonon, same kiel la proksime ligitajn koncernojn de sciteorio kaj historio. En tiu verkaro, la esprimo ideologio estas difinita laŭ sistemo de prezentoj kiuj eksplicite aŭ implicite postulas al absoluta vero.

Kvankam la vorto "ideologio" plejofte estas trovita en politika diskurso, ekzistas multaj malsamaj specoj de ideologio: politika, socia, epistemologia, etika, ktp.

Bildaro[redakti]


Vidu ankaŭ[redakti]

Benjamin Tucker, usona individuisma anarkiisto de la 19-a jarcento

Notoj[redakti]

  1. Miaj Geamikoj kaj Gefratoj, je la 1-a de januaro 1950, en la Tago de Universala Kunfratiĝo, Legio de Bona Volo (LBV) aperis sur la Tero sub la inspiro kaj aŭspicio de paroloj kaj ekzemplado de Nia Sinjoro Jesuo Kristo.
  2. Kaj kiam eklumas ĉi tiu nova jaro, kiam LBV kompletigas unu plian fekundan jaron da vivado, mi esprimas mian ĉiaman kontentiĝon, ke mi vidas, en la sino de la popolo ĝian latentan, firman ĉeeston, kontribue al memsubtena elvolviĝo de la brazila socio, per ĝia influo en la kampo de Edukado kun Spiritualeco kaj ĝian kreskantan plivastiĝon tra la mondo.
  3. Tiam oni sukcesis provizore altigi la kvanton de individuaj membroj de 430 al pli ol 700
  4. La sekretumado estas iom mirinda, se konsideri, ke TEJO spite sian juran sendependecon plu restas la junulara sekcio de UEA, kaj sekve la efektivaj membronombroj facile troveblas en la tabelo, kiun UEA ĉiujare publikigas en sia oficiala organo, la revuo Esperanto.
  5. Laŭ statistiko, TEJO en la fino de 2018 havis entute 549 individuajn membrojn kaj 1.123 asociajn membrojn, do sume 1.672.
  6. Nur la Kristo povas — en la Ĉielo kaj sur la Tero — plenumi tiun mirindaĵon.
  7. Antaŭ la lango laboru la cerbo.
  8. Neniu senkapigas pli facile ol tiu kiu sencerbas.
  9. Kapo kun herbo, sen guto da cerbo.
  10. Montras parolo, kion cerbo valoras.
  11. Post la jaro 2000 la kvanto de individuaj membroj tamen neniam plu atingis eĉ 600.
  12. En 2016 la kvanto de individuaj membroj estis nur 353, sed tiam la asocio decidis altigi la aĝolimon de 30 jaroj al 35.