Ideo

El Neciklopedio
(Alidirektita el Ideismo)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
8561.jpg

"Kiu multe minacas, ne estas danĝera"

~ Zamenhof pri alia afero

"Anke por Ido ...."

~ idisto pri supra diraĵo

"IDEO is an international design and innovation consultancy"

~ anglalingva Vikipedio pri ideo

"Sign up for Twitter to follow IDEO (@ideo)"

~ Twitter pri ideo

"Brave kaj prave!"

~ Jorge Camacho pri ĉi tiu artikolo

"Apogon al grandaj kaj inteligentaj ideoj!"

~ iu pri ideo

"Ĉu ankaŭ en via lando??!!!"

~ Milokula Kato pri supra diraĵo
Ideo.jpg

Ideo (el la portugala Instituto de Dermatologia Estética e Odontologia), vere signifas "id(o) de e(sperant)o" t.e., ĉiu ideo, kiun homo povas havi, estas danke al esperanto

Ideo havas absolute nenian devigon por ĉiu aparta, sed kiu, kiel vi scias, plene regas kaj ĉiam devas regi, estas: iusence la "ideo" samsignifas al penso.

Alisence ĝi estas speco de fantomo, kiu loĝas en la menso kaj kondukas la pensadon.

Kelkfoje oni pravigas kontraŭstaron kontraŭ pagado de laboro per la "ideo", tio nomiĝas "kopirajto" aŭ "pantento", kiuj apartenu al kompanioj, ne al aŭtoroj, kompreneble.

Mirige.jpg

Kiel oni diris, ideoj ne estas devigaj, ĉefe al blondulinoj.

Temo[redakti]

Mi konkludas, ke...

Du amikoj provas konsoli sin en la drinkejo.

Amiko plendas, "Mia edzino povas paroli pri temo dum horoj."

"Tio estas nenio!" ĝemas alia. "Mia eĉ ne bezonas temon."

Ĝeneralaj ideoj[redakti]

La encickliko “Centesimus annus” reelvokas al la memoro la Katolikan socialan doktrinon de la Katolika Eklezio, kaj kritikasNovliberismon kaj la koncepton pri kapitalo kaj pri Profito zorge tenantajn nek la homon nek la rezursoj de la tero. Johano Paŭlo la 2-a rifuzas: “la superecon de la sfero materia sur la homo”, kaj, fakte, li insistas sur la neceso de etiko en la ekonomio.

La Katolika sociala doktrino rekonas la pozitivajn alportojn de la merkato kaj de la Profitocela organizaĵo kondiĉe ke ili estu fakte orientitaj al la Komuna bono.

La Mondaj Plej Danĝeraj Ideoj[redakti]

La Mondaj Plej Danĝeraj Ideoj estas speciala raporto eldonita en Septembro/Oktobro 2004 en la dumonata usona revuo Eksterlanda Politiko.

Ok rimarkindajn intelektulojn oni petis, ke dissendi fruan averton pri la ideoj aŭ ideologioj, kiuj laŭ ili estos la plej detruaj en la venontaj jaroj.

La Mondaj Plej Danĝeraj Ideoj estas speciala raporto eldonita en Septembro/Oktobro 2004 en la dumonata usona revuo Eksterlanda Politiko.

  1. War on evil (Robert Wright)
  2. Business as usual at the U.N. (Samantha Power)
  3. Transhumanism (Transhomismo) (Francis Fukuyama)
  4. Free money (Alice Rivlin)
  5. Undermining free will (Paul Davies)
  6. Spreading democracy (Eric Hobsbawm)
  7. Religious intolerance (Martha Nussbaum)
  8. Hating America (Fareed Zakaria)
Crapmug.jpg

Francis Fukuyama[redakti]

Yoshihiro Francis Fukuyama (naskiĝis 27 October 1952) estas usona filozofo, politika ekonimiisto, kaj aŭtoro.

Francis Fukuyama estas profesoro pri internacia politika ekonomio ĉe la Johns Hopkins School of Advanced International Studies kaj aŭtoro de State-Building: Governance and World Order in the 21st Century (Ithaca: Cornell University Press, 2004).

Liaj gravaj libroj

Fukuyama estas plej konata kiel la aŭtoro de La Fino de Historio kaj La Lasta Viro, en kiu li argumentis ke la progresado de la homa historio kiel lukto inter ideologioj estas plejparte ĉe la fino, kun la mondo ekfiksiĝanta sur liberala demokratio post la fino de La Malvarma Milito kaj la Falo de la Berlina Muro en 1989. Fukuyama antaŭvidis la finfinan tutmondan triumfon de politika kaj ekonomia liberalismo:

Kio ni povus atesti, ne estas nur la fino de La Malvarma Milito, aŭ la transpaso de iu tempo de postmilita historio, sed la fino de tia historio... Tio estas, la fina punkto de la homara ideologia evoluado kaj la universaligado de okcidenta liberala demokratio kiel la fina formo de homa registaro.

Francis Fukuyama pri Transhomismo[redakti]

Li verkis kelkajn aliajn librojn, inter ili Fido: La Sociaj Virtoj kaj La Kreado de Prospero kaj Nia Posthoma Estonteco: Sekvaĵoj de la Bioteknologia Revolucio.

En tiu ĉi lasta, li kvalifikis sian originalan "fino de historio“-tezon, argumentante, ke ĉar bioteknologio ĉiam pli permesas al homoj por ekregi super sia propra evoluo, ĝi eblas permesi al homoj por ŝanĝi la homan naturon, do tiel minacante liberalan demokration. Unu ebla rezulto povus esti ke la ŝanĝita homa naturo povus konduki al radikala malegaleco. Li estas furioza malamiko de transhomismo, intelekta movado asertanta tion, ke posthomeco estas dezirinda celo.

Iuj aŭtoroj kredas, ke la homaro jam estas transhoma pro la fakto, ke medicina progreso dum la lastaj jarcentoj signife ŝanĝis la homan estaĵon. Tamen, ĉar tio ne okazis konscie, ĝi ne estas transhomisma.[1]

Pruvo[redakti]

Board2.jpg

Ekzistas nenia ajn indiko por pruvi la ideon ke la vivo estas serioza.

Vidpunktoj[redakti]

Geedzoj hejmen revenas post vespermanĝo ĉe amikoj.

- Ĉu vi rimarkis - diras la edzo - la sunan ridesprimon de sinjorino Bianchi, kiam mi diris al ŝi, ke ŝi ŝajnas pli juna ol la filino?

- Ne - respondas la edzino - Mi estis tro ŝokita pro la grimaco sur la vizago de la filino.

Koncepto[redakti]

Koncepto estas abstrakta, universala ideoento, kiu servas por nomi kategorionaron de entoj.

Koncepto estas ero de propozicio same kiel vorto estas ero de frazo. Koncepto estas abstrakta, ĉar ĝi malagnoskas la diferencojn inter la objektoj en sia ekstensio, traktante ilin kvazaŭ ili estus samaj. Koncepto estas universala, ĉar ĝi same aplkeblas al ĉiuj objektoj en sia ekstensio.

Konceptoj portas signifon. Unu koncepto povas esti esprimata per diversaj vortoj. Ekzemple la esperantaj vortoj malsanulejo kaj hospitalo esprimas la saman koncepton, kaj ankaŭ la germana Krankenhaus kaj la svahila hospitali esprimas tiun saman koncepton. La fakto, ke konceptoj ne dependas de la lingvo, ebligas tradukon. Vortoj signifas la samon se kaj nur se ili esprimas la saman koncepton.

Maltusismo[redakti]

Maltusismo estas la plusekvo de la ideoj kaj teorioj de la brita ekonomikisto Thomas Malthus pri la kresko de la tutmonda loĝantaro kaj neceso haltigi ĝin.

Idearo de Malthus[redakti]

Ties idearo aperis en la Eseo pri Populacio de 1798, kaj tiu kortuŝis la tiaman intelektularon. Laŭ Malthus la tutmonda loĝantaro (kaj de ĉiu lando) pligrandiĝis geometrie, dum la disponebla resursoj (ĉefe manĝaĵoj) pligrandiĝis nur aritmetike. Nepras pro tio la limigo de naskiĝoj. La metodoj estus: limigo aŭ prokrastigo de geedziĝoj, seksa nepraktiko, ktp. Tiu idearo rapide disvastiĝis tra la tuta intelektularo kaj multaj apogis tiujn bazajn ideojn, aliaj kritikis ilin, ktp. La daŭrigo de kelkaj el tiuj ideoj en postaj ideologiaj aŭ sciencaj esprimoj oni nomas “novmaltusianismo”.

Maltusismo[redakti]

Ĝenerale multaj intelektuloj kaj verkistoj komprenis la danĝerojn avertitajn de Malthus, sed plej parto malsamopiniis pri la aplikendaj metodoj. En 1823 Francis Place defendis la artefaritan kontrolon de la fekundeco, kiu estas en la bazo de la troa pliiĝo de la homa vivulantaro. Ankaŭ la ekonomikistoj James Mill kaj J. Stuart Mill defendis la kontraŭkoncipilojn kiel neperforta metodo por haltigi la troan kreskon de la populacioj. Ties celo estus la plialtigo de la salajroj. En 1854 la brita kuracisto George Drysale kunigis biologion kun demografio en siaj Elementoj de Socia Scienco, kio estus la unua verko tute novmaltusana. Eĉ oni fondis ligojn kaj asociojn por agi politike cele la legitimigo de la kontraŭcipiloj por kontroli (kaj ekhaltigi) la populacian pliiĝon kiu endanĝerigis la ekonomian bonfarton. Tiuj proponoj rapide levigis la kontraŭstaron de la konservativularo, kiu sentis danĝeron kontraŭ la religiaj tradicioj kaj kontraŭ la ekonomia bonfarto de la posedantoj.

Pozitivismaj ideoj[redakti]

Auguste Comte: laŭ kiu religio estas spontana kreiĝo kiun oni elpensis revelaciita.

Auguste Comte (1798 - 1857) inspiriĝas al Roger Bacon, Descartes, Monge, Condorcet, kaj malfermas, ĉe sia domo, kurson de filozofio dum kiu li prezentas sian leĝon de la tri stadioj de la homa spirito, kiujn li komparas kun la stadioj de la individua evoluo de la homo: teologia aŭ fiktiva, dum sia infanaĝo, metafizika, aŭ abstraktema, dum sia adoleskaĝo; pozitiva dum sia maturaĝo, kiu fariĝas la aĝo de la scienco. Tiu lasta stadio interesiĝas pri la kielo de la estaĵoj kaj ne plu pri la kialo, ĉar la naturo de la aĵoj, la absoluto, la universa ekspliko pri la naturo estas utopi kiuj estas restaĵoj de la metafiziko kaj ne plu devas konkeri la homan animon. Comte reĵetas la ideon pri la unua kaŭzo, kaj provas ekspliki la fenomenojn per leĝoj esprimeblaj en matematika lingvaĵo. La aliro scienca, laŭ Comte, helpas senvuali la realon kaj priskribi la leĝojn de la naturo por atingi la uzon praktikan, utilan por la agado malsame ol la atingo de la scio por la scio. La filozofio havas kiel celon la unuigon de la scioj kaj pretigi sintezon kontraŭ la disperdiĝo de la disciplinoj kiuj konstituas damaĝon por la scienco.

BRILA IDEO[redakti]

Kruko ludas kun eta Joĉjo en la salono, kiam ili aŭdas malfortan KRAK-bruon, kaj la ĉambro subite malheliĝas.

Kruko: Ho, la ampolo eluziĝis.

Joĉjo: Kion tio signifas, paĉjo?

Kruko: La ampolo mortis. Ĝi kaputas. Ĝi ne plu utilas.

Joĉjo: Ĉu ni do devos transloĝiĝi?

Notoj عنوان سيء[redakti]

  1. laŭ mi la ideo de boĉna lingvo i tie estus havi saman vorton por ĉiuj ludoj.