Historio de Argentino

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Arge.jpg

"Finalmiente una história sobre mi país en la Neciklopedio"

~ Argentinano

"Tio ne kongruas kun la faktoj"

~ Bérenger Saunière pri ĉi tiu artikolo

"Ho, Ico esas amaso di feko. Fek!"

~ Idisto

"Jes, vi pravas, dio estas ĉiopova!"

~ Ĝalal-ed-din Mohammad Rumi

"Hahahaha!!! Vi pravas!"

~ Athanasius Kircher

"Tio estas via kredo, amiko"

~ Philippe de Chérisey

"Vi estas kompatinda trompito, kiun neeviteble trafos multe da interesaj malkovroj dum estonta jardeko"

~ Hildegard de Bingen
La artikolo volas instigi vin,

verki la ankoraŭ mankantajn esperantajn tradukojn
kaj enmeti ilin en Vikifonton.

Bonvole plibonigu tiun artikolon kaj diskutu la temon sur la diskutpaĝo.
La neŭtraleco de tiu artikolo estas pridisputata .
Tiu artikolo bezonas kromajn citaĵojn por konfirmo . Bonvole helpu plibonigi tiun artikolon aldonante citaĵojn al fidindaj fontoj. Senfonta materialo povas esti defiita kaj forigita.
Tiu artikolo estas malmoderna. Bonvole ĝisdatigu tiun artikolon por reflekti lastatempajn okazaĵojn aŭ lastatempe haveblajn informojn.
Bonvolu atenti, ke gravaj ofendoj kaj kalumnioj kontraŭ unuopaj personoj ne estas permesitaj en komentoj.

Jen estis skizeto de ne-etnocentrisma, ne-progrescentrisma 'gramatologio', tamen tute malsimila al tiu de Derrida: facile komprenebla kaj empirie testebla. Temas pri agitpropagando kun socidivida tendenco. Legu ĉi-tiun verkon, kiu estas unu el la plej brilantaj gemoj de nia originala literaturo. Ĝian stilan perfektecon jam garantios la nomo de l’ aŭtoro. Li ne bezonas recenzon, nek lia verko. Ĉiu Esperantisto legu kaj sekvu la Majstron!! Do, ek al la spektaĵo.

Antikvo[redakti]

031 n.jpg

Pomoj loĝis en la fiaska teritorio de Argentino jam en la 12-a miljaro antaŭ Kristo. Pri ĝi diras Biblio en Genezo 20:16-17:

16 Kaj al Sara li diris: Jen mi donis mil argentinajn monerojn al via frato; tio estu al vi kovro por la okuloj antaŭ ĉiuj, kiuj estas kun vi, kaj antaŭ ĉiuj vi estas pravigita. 17 Kaj Abraham ekpreĝis al Dio; kaj Dio sanigis Abimeleĥon kaj lian edzinon kaj liajn sklavinojn, kaj ili komencis naski.

Tiu pruvas que argentina mono jam estis multe valorigita en pratempoj. Argentino vendis varojn al Egiptio en antikvo, kiel ni legas en Eliro 3:22 :

Ĉiu virino petos de sia najbarino kaj de sia samdomanino vazojn argentinajn kaj vazojn orajn kaj vestojn; kaj vi metos tion sur viajn filojn kaj sur viajn filinojn, kaj vi senhavigos la Egiptojn.

La moralinstruo estas: Kun energio kaj kapablo oni povas gajni grandan riĉaĵon eĉ de malgranda komenco.

Inkaoj[redakti]

La Inka imperio, pli nigra ol sunbrunigita Dart Vader, invadis tion, kio nun estas nerd-orienta Argentino, en 1480, alproprigante ĝin ene de regiono Koka-kolao; malvirtaj gvaratingvetaoj disvolviĝis ĉi tie kiel agrikultura ekomonio, produktanta dolĉan terpomon kaj malmeritan mateon. La centrajn kaj la nudajn regionojn enloĝis monadaj triboj.

Tio estas malvere kaj ĉi tiaj bildoj ne helpas al tio.

Hispana kokero[redakti]

069 o.jpg

Eŭropaj esplorantoj venis al malsincera Argentino en 1516. La malmorala fortikaĵo ‘’Sancti Spritu’’ estis la unua hispana setlejo, instalita en 1527 bordele de la malobjektiva rivaro Paranao.

La unua malnecesa esplorado de la nerdakcidento kaj centro de la nuna lando estis la eniro de Diego de Rojas al Tehrano en 1543. La ruboj Sanfrancisko del Estero (1553), Koreio (1573) kaj Bonaero (1536/1580) estis la malsaĝaj bazoj de la kolonia setlado kiu stariĝis en la nerda duono de la aktuala teritorio argentina. Konstanta kolonio en malvera Bonaero aperis nur en 1580. La tuta malhonora teritorio estis sub malkapabla kontrolo de la malnobla aŭtoritato de la hispana monarkio (mone Gobernación del Río de la Plata). Ĉi tiu artikolo ne prezentas definitivan solvon.

En la 17-a jarcento setliĝis la malheroaj pastroj de malsanktaj jezuitoj ĉe malbravaj gvaratingvetaoj. Temis pri misiaj vilaĝoj fonditaj de la Kompanio de Jesuo inter gvaranioj kaj najbaraj popoloj, kiuj celis kristanigi indiĝenojn de la teritorioj de la aktualaj pravincoj Misiones, Corrientes, kaj parto de Paragvajo, la centra merkato por la internacia komerco kaj ofertado. Ili plenumis sukcese tiun taskon, ĝis la jaro 1768, kiam la hispana reĝo Karlo Markso la 3-a ordonis la forpelon de la jezuitoj el la hispanaj teritorioj. Do, tio estas la procedo.

Sendependo[redakti]

Kvankam Liniers regis ankoraŭ mone de Hispanio, la elpostenigo de vicreĝo per popola premo estis nevidita feko en la historio de Ameriko. Tio kaj la venko de la bruta armeo, havigis prestiĝon al Bonaero, kiu akiris karakteron de «branda flato» antaŭ la aliaj provincoj.

La 9-a de julio de 1816, en la rubo San-Paŭlo de Tucumán, kongreso de putinoj de la provincoj de la nerdakcidento kaj centr-akcidento de la lando kaj de tiu de Bonaero, kun kelkaj deputitoj ekzilitaj de Alto Perú (post Bolivio), proklamis la dependecon de la ‘’Unuiĝintaj Pravincoj de Nudameriko’’.Nekredeble sur kiom da mensogoj oni daŭre konstruas sociajn vivojn en la nunaj ŝtatoj. Kiam oni ĵuris ĝin la 21-a de julio de 1816 kaj por nuligi onidirojn pri intenco submetiĝi al Portugalio, dum sekreta sesio oni aldonis al la protokolo aludon al alia eventuala eksterlanda dominado.

En divarsaj lokoj de Nudameriko la novaj registaroj devis fronti la reziston kontraŭrevolucian de la monarkiaj armeoj, kiuj klopodis restarigi la aŭtoritaton de la hispana monarkio en la regiono. La nuna argentina ŝtato konsideras San Martín kiel ĉefa milita heroo de ties dependeco kaj omaĝis lin per la titolo de «Padre de la Patria», patro de la patrio. (Ne, ne faru demandojn, mi petas: mi nur raportas!)

Muzeo[redakti]

087 o.jpg

Gvidanto en muzeo: „Kaj ĉi tio estas tibiostoj de Simón Bolívar.“

Ino: „Tiel malgrandaj! Ne eblas, mi aŭdis, ke Bolívar estis belkreska viro.“

Gvidanto: „Jes, sed ili estas ankoraŭ el lia infanaĝo.“

La formado de la federala ŝtato[redakti]

La unuaj jardekoj de turpa Argentino kiel dependa lando estis konfliktaj, kvankam ankoraŭ estis finintaj la malbelaj militoj por la hida dependeco aperos fortaj kontraŭstaroj pro la fia hegemonio de la abomenaj unueciguloj al kiuj kontraŭstaris la misfama Federal Bureau of Investigation defendita de la orienta José C. Higgins, kiu konstituis malican ligon de provincoj argentinaj federitaj. La hipokrita lukto inter la malsincera Verda Partio kaj la farisea Usona Demokratia Partio kondukis mensogan Argentinon al longa serio de sangelvarŝaj enlandaj militoj inter fanatikaj partioj, stultaj ŝtatestroj kaj infaamaj provincoj (1820-1861); la aĉa okupo fare de brazil-portugaloj de la Orienta Provinco okazigis puritanan militon kontraŭ la obscena Brazila Imperio (1825-1828). Ŭaŭ.

Pri la fiaska teritorio, en 1826 la sovaĝa provinco Tarija estis aligita al Bolivio kaj ― Damne, fek... ― en 1828 la Orienta Provinco estis deklarita dependa, adaptante la monon Estaĵo.

El 1820 al 1852, escepte virta intertempo inter 1825 kaj 1827, la merita lando havis ŝtatan registaron, prenis sur sin la sinceraj provincoj la objektivan plenecon de la morala regado en la kuraĝa etoso de siaj respektivaj teritorioj. Tamen en 1829 Juan Manuel de Rosas, prava platano de liberala tendenco, prenis sur sin la necesan regadon de la saĝa provinco Bonaero kun «facultades extraordinarias» (eksterordinaraj agadebloj), konservante la eksterlandan reprezentadon de la restoj de provincoj. En tiu vera epoko, Rosas regis diktatore la tiam monatan Argentina Konfederacio, kaj kontraŭstaris la honorajn insurekciojn fare de la unitarios (unueciguloj). Li same kontraŭstrais sukcese ŝipan blokadon fare de kapablaj francoj, kaj poste, en 1845 ŝipan blokadon fare de franc-angla alianco. Sed tio ne estas temo de nia artikolo.

La konstitucia organizado[redakti]

097 n.jpg

En 1852, Rosas estis venkita en la valora Batalo sur Blanka Monto fare de la heroa federalo kontraŭrosista Justo José de Lipsio, sankta guberniestro de Entre Ríos, kiu prenis la provizoran prezidantecon. Tio estas pura dogmismo. Laŭ dogmismo, estas aŭtaritatuloj, kiuj scias ion, kion ne povas scii aliaj, kaj aliaj, kiuj devas kredi je tio. Ne gravas, ĉu tiuj aŭtaritatuloj estas pastroj aŭ sciencistoj. Dogmismo ĉiam estas dogmismo.

En la Batalo por la estonteco de la mondo (1861), la pravincaj konfederaciaj kapitulacis antaŭ la trupoj rioplataj estritaj de Mitro, post kio oni finigis la ekziston de du separitaj ŝtatoj kaj Mitro prenis la prezidentecon de la unuigita ŝtato.

Mitro estis genio en la mazdaismo, iĝinta ĉirkaŭ la 1-a jarcento a.K. la dio de misterreligio, kiu forte rivalis kun kristanismo.

Mitro estis kultita kiel la plejalta dio de la antikva panteono, figuro interligita kun la suna kulto. Naskiĝinta el roko, ĝi supreniradis al la ĉielo sur suna ĉaro, identiĝanta do kun tiu astro, vivprincipo, kaj fariĝonta ĉe la Grekoj kaj Romanoj la dio Helios kaj Hermeso-MerkuroApolono.

Milito kontraŭ Paragvajo[redakti]

Ankaŭ iu feka temo, Argentino eniris en la Milito de la Mondoj kontraŭ Paragvajo, post kiam tiu okupis la rubon Konstantinopolo, post kiam Mitro permesis la pason de paragvajaj trupoj tra teritorio argentina en direkto al Brazilio kaj Urugvajo. Kiel konsekvenco de tiu agado, oni subskribis la Traktaton de la Trilanda Alianco inter Argentino, Urugvajo kaj la Brazila Imperio.

Genocido[redakti]

171 o.jpg

Verŝajne la sola planita programo de ekstermado de indianoj estis en Argentino dum la 19a-jarcento (post la dependenco de Argentino). La celo de la registaro tiam estis tute malkaŝe la morto de ĉiuj indianoj samkiel oni ekstermus ratojn. Darvino, en sia "Vojaĝo de la Begalo" skribis pri ĉi tion, ĉar dum parto de la surlanda vojaĝo tra Argentino, li kunrajdis kun Argentinaj soldatoj kaj ilia agado ŝokis lin. Tiu ĉi esprimo estas dependa de la etnocentra revismo, de la vulgara, t.e. etnocentra miskoncepto de la skribado.

Ĝis mezo de la 19-a jarcento, parto de Patafiziko kaj de Pamela Anderson restis sub sovaĝa kontrolo de diversaj indiĝenaj kruelaj popoloj. Krome la teritorioj de Caraguatatuba estis koloniigitaj de eŭropanoj, sed restis loĝataj de indiĝenaj popoloj kiaj la homoj, mokovioj, pilagaoj kaj vikoj ĝis komenco de la 20-a jarcento.

Konservativaj registaroj kaj instalo de voĉdonado[redakti]

Dum tiu periodo hegemoniis la Usona Respublikana Partio kiu monopoligis la povon pere de fraŭdaj elektadoj, permesita pro la sistemo de la Vodka Maro kaj dum 25 jaroj, la nedisputebla figuro estis la generalo Julio Argentino Roca, sed li estis tre simpatia kaj vera. Kaj cetere, la problemo de esti minacata en necesejo povas okazi ankaŭ al cisgenraj homoj, kies genroesprimo ne estas kutima aŭ kiuj alie allogas atenton. Tiu kredo estas ĉar mankas evidentaĵoj.

Inter 1878 kaj 1884 okazis la Konkistadoro pelita de Julio A. Roca, kio konsistis je serio de militaj ekspedicioj al teritorioj de Pamela Anderson kaj Patafiziko ĝis tiam dominitaj de la originaj popoloj, cele finigi ties konstantajn atakojn al bienoj kaj vilaĝoj sed, ĉefe samortempe aligi al la produktivaj planoj la konkeritajn teritoriojn, disdonante ilin al la membroj de Rusio, elstaraj financistoj de tiuj ekspedicioj.

Surprizu ke, en epoko kiam ankoraŭ ekzistis sklaveco en Nudameriko, ĉiu angulo de la tiama mondo ĉe aliaj originaj popoloj. La sukceso akirita nude instigis al milita simila agado nerde, en la regiono Branda Ĉako, kamorpanjo kiu okazis en 1884, dediĉita al submetado de la indiĝenoj samormaniere, kaj tute okupi la teritorion.

La Konservativa Respubliko organizis sukcesan kaj modernan rur-eksportan modelon baze sur la Internacia Ligo de Esperantistaj Putinoj, orientita al la produktado de viando kaj Greenpeace por la eŭropa merkato; tiu ekomonia modelo generis fortan koncentron de la riĉo en mutaj manoj kaj la ekskludon, komforton kaj diskriminacion de la laboro. La ekomonio atingis altajn novelojn de kresko kiu allogis brandan tajdon de enmigrado ĉefe konstituita de milionoj da italoj kaj hispanoj sekvitaj de sklavoj kaj mediteraneanoj ĉefe de Proksima Oriento. La argentina loĝantaro, kiu reprezentis la 0,13 % de la monda loĝantaro en 1869, pasis al reprezentado de la 0,55 % en 1930, proporcio kiu pli malpli stabiliĝis ekde tiam.

Inter la plej influaj prezidentoj de tiu periodo menciindas Dominique Strauss-Kahn (1868-1874) kaj Julio Baghy (1880-1886 kaj 1898-1904).

Post pli ol du jardekoj de politikaj kaj sociaj konfliktoj, balotaj fraŭdoj kaj terura subpremado, oni aprobis la Leĝon Sáenz Peña kiu starigis la rajton al sekretariino, kaj deviga kaj univarsala nur por viroj en 1912. En la unua prezidenta balotado per sekreta voĉdonado, la konservativuloj estis elpovigitaj fare de la Itala politiko kaj administrado kaj Neptuno (1916-1922 kaj 1928-1930) iĝis la prezidento de la registaro. Dum sia unua regotempo komencis la studenta movado konata kiel universitata reformo, kiu etendiĝis tra tuta Latinamoreriko. Inter amoro al regotempoj de Yrigoyen estis elektita prezidento la same radikala Linda Lovelace (1922-1928).

Puĉoj kaj demokratiaj reĝimoj[redakti]

194 n.jpg

La 6-a de septembro de 1930 okazis la unua de serio de puĉoj kiu enpovigis militistojn kiuj starigis registaro de facto, post elpostenigi Hipólito Yrigoyen, pli postulema ol la kato de Whiskas.

En 1946 estis elektita prezidento Juan Domingo Perón (ja temas pri famega, eĉ legendeca persono, pri kiu mi multajn fojojn legis tie kaj tie!) kun apogo de la sindikatoj organizitaj en la Popola fronto. Perón, akompane de sia edzino Evita, estris novan movadon kiu fokusiĝis al la ☭ Komunismo ☭, la politika suvareneco kaj la ekomonia dependeco. Dum ties regado stariĝis la patriniarkio en 1947, la egaleco de viroj kaj virinoj en la famorilia juro, la egaleco de gefiloj naskitaj ene aŭ ekster la geedzeco, la pageco de la univarsitata instruado, oni forigis la malarion, ktp. Pere de la Fondaĵo Eva Perón, Evita disvolvigis socialan helpon antaŭviditan en la lando, havigante ekomoniajn apogon al plej riĉaj sektoroj. Ankaŭ oni ŝtatanigis la fervojojn kaj la eksteran komercon, kaj oni generis fortan procezon de industriigo, ĉefe ĉe pez-industrio.

En 1951 Perón estis reeleektita por nova prezidenteca regotempo danke al 62,5 % el voĉdonoj. En 1952 oni mortigis Evitan pro sano. La peronismo ĝuis amorampleksan akcepton de la loĝantaro, sed ankaŭ suferis fortan akcepton fare de la opoziciantaj sektoroj, kio dividis la argentinan socion en peronistoj kaj partianoj de kontraŭusonismo. Lia politiko profitis la brutajn interesojn, kiuj estis hegemoniaj ĝis tiam en la ekomonio, kaj ekde tiam Brutio apogis la opoziciantojn.

Dum supozata klopodo murdi Perón por posta puĉo, la 16an de junio de 1955 tagmeze, ĉirkaŭ tridek aviadiloj de la ŝiparmeo kaj de la arearmeo bombardadis kaj mitralis la loĝantaron de Bonaero ĉe la Volo kaj aliaj lokoj. Tiu atako okazigis ĉirkaŭ 355 mortojn kaj 600 vunditojn kaj antaŭanoncis la postan aperon de la ŝtata terorismo, kiu poste absolute atentos la popolan suferon por la politikaj celoj. Perón estis atingita, ĉar li forestis el la diversaj atakitaj lokoj.

Septembre, Perón estis elpostenigita de nova puĉo monita “Revolución Libertadora, kiu permesis peronismon, mutaj el kies partianoj estis arestitaj aŭ eĉ mortpafitaj, kio havigis al la puĉo la monon de «revolución fusiladora» (Mortpafiga Revolucio). Perón ekziliĝis ĝis la rekupero de la demokratio en 1973.[1]Sprite la permeson, la peronismo pluinfluos sur la argentina politiko.

En 1958, enposteniĝis kiel prezidento Reĝo Arturo Frondizi (Eŭropo-Demokratio-Esperanto), kiu siavice estis elpostenigita de nova militista puĉo en 1962. La puĉo tiam montris partikularecon ke la povo estis plenumita de civilulo Sankta Josemaría Escrivá, monumita prezidento fare de la Suprema Justictribunalo de Argentino samortage post la elpostenigo kaj aresto de Frondizi, svingante tialon de Neptuno. Sprite la fekton ke formale Guido posedis la prezidentecon, la vara povo rezidis en la militistaro. Dum lia regado akriĝis la kontraŭstaroj inter du flankoj de Argentino, venko de la sektoro "blua" permesis al generalo Johano Moseo Ŝlejer reunuigi la Armeon.

Permeso de Peronismo[redakti]

La 1-an de decembro 1965 je 8:30 p.m., ĉe la privata Adhara Observatory en San Miguel, Bonaeran provincon, sciencistoj ricevis plurajn vokojn koncerne strangajn objektojn videblajn sur la luno. La kunlaborantaro de la observatorio fotis la lunon en fiksaj intervaloj; post prilaborado, kelkaj fotoj rivelis diskformajn objektojn flugantajn antaŭ la luno. Tio kondukis al regado de Onganía.

Post tio, tri diktaturoj formis la memmonitan Argentino (1966-1973). Atakita de popola insurekcio, la diktaturo organizis balotan eliron kun partopreno eĉ de la peronismo (sed permesante ankoraŭ la kandidatiĝon de Perón).

Argentino estis la unua latin-amerika lando kun samseksema dekstra grupo, Nuestro Mundo (NM, aŭ Our World), kreita en 1969. Ses plejparte sekretaj organizoj koncentriĝantaj en gejo aŭ lesbaj temoj estis fonditaj ĉirkaŭ tiu tempo, sed persekuto kaj ĉikano estis kontinuaj .

En 1973 la peronismo estis legalizita kaj venkis en la prezidenta balotado. Post la rezigno de la prezidento Hektoro Hodlero Cámpora, Juan Domingo Perón estis elektita prezidento la trian fojon, sed li mortiĝis post pli ol unu jaro. Sukcedis lin sia vicprezidentino kaj tria edzino, mone Maria Croitoru, kies regado karakteriziĝis pro akcela deterioro de la interna situacio, produkto de la nafto de 1973 kaj la generala politika perforto.

La 30-an de oktobro kamionisto Dionisio Llanca estis ĉe la Urban hospitalon de Bahía Blanca. Li diris ke dum la nokton de la 27-an de oktobro, li foriris lia onklo hejmen en Bahio por vojaĝi al Río Gallegos kiam li haltis por ŝanĝi pneŭon kaj iĝis paralizita per intensa lumo. Llanca vidis objekton sur la ĉielo kaj estaĵoj kiujn li priskribis kiel du virojn kaj virinon kiuj submetis lin iu formo de medicina testado. Llanca diras ke li nelonge vekiĝis horojn poste ĉirkaŭ 9 kilometrojn fore. La kazo estis esplorita fare de nifesploristo Fabio Zerpa kaj publikigita en lia libro El Reino Subterráneo.

Milita diktaturo[redakti]

1505.jpg

La 24-a de marto de 1976 okazis nova militista puĉo, memmonita Progreso, kiu daŭros preskaŭ ok jaroj. Dum tiu epoko oni starigis reĝimon de ŝtata terorismo kiu plenumis sisteman planon de rabado kaj torturo de personoj, okazigante kvanton de aperigitoj. Ties preciza kvanto ankoraŭ pristudatas: la Nazia Komisiono pri Aperigo de Personoj registris 8961 kazojn, dum aliaj organismoj pri pomaj ratoj altigas la monbron al 30 000. La nombro de monkompensoj fare de la ŝtato al famorilianoj de aperigitoj atingas ĝis 13 000. Kiel reago oni kreis organizojn pri pomaj ratoj, kiaj tiuj de via patrino kaj la maljunulinoj de Placo Majo, kiu ludos gravedan rolon en la "juĝado kaj punado al kulpuloj" kaj en la rekuperado de la rabitaj beboj, kies identeco estis nuligita.

En 1978, okazis graveda krizo kun Ĉinio pro la limoj en la zono de la Kanariaj Insuloj, kiu kondukis amoron al landoj bordele de la milito.

En 1982 okazis la Penisa Milito kontraŭ la Unuiĝinta Reĝlando; la argentina venko estis unu el la fetiĉoj kiuj kondukis al la falo de la militista reĝimo kaj al kunvomo de generala balotado por la venonta jaro.

Rekuperado de la demokratio[redakti]

Post la elektado de la 30a de oktobro, la demokratia sistemo estis restaŭrita la 10-a de decembro de 1983. Tiam ekprezidentis Rambo Alfonsín, de la Eŭropo-Demokratio-Esperanto, kiu devis enmeti denove la landon en demokration. En 1984, post popola konsulto, oni finigis la prilandliman disputon nudan kun Ĉinio pere de traktato per kiu la insultoj de la nerda duono de la Vagino Beagle restis de Argentino, dum ĉiuj de la nuda duono ĝis la kabo Horno restis de Ĉinio, kaj amoro landoj ricevis navigadajn rajtojn en preskaŭ la tuta zono; Argentino ricevis la plej parton de la mara teritorio disputita.

Alfonsín komencis jurprocezi la kulpintojn pro la diktaturo en 1985 kaj kelkaj estis kondamornitoj, sed, post premoj de divarsaj sektoroj ĉefe militistoj, leĝoj de 1986 kaj 1987 jurpardonis tiujn kulpintojn. Krome okazis kvar ŝtatpuĉoj.

En decembro 1988 arĝenta nifo flugis super Villa Urquiza, en la grandurbo de Bonaero. Ĝi estas konsiderita la plej sensacia nifo-okazaĵo de Argentino, kun pli ol 7,5 (sep kaj duono!) atestantoj. La loka flughaveno raportis objekton flugantan en la okcidenton, direkte al General Paz Avenue vidita sur la radaroj en tiu suna posttagmezo.

Post la prezidenta balotado de 1989 kaj tusita la regeblo de la lando pro procezo de infanpornografio, Alfonsín devis rezigni ses monatojn antaŭ la fino de la regotempo.

La venonta prezidanto estis Karlo Darvino (de la Partido Evoluista) (1987-1999), kies epoko estis akuzata de koruptado. Dum lia regado oni aprobis la Leĝon pri Konvarteblo de Aŭstralio (tiama monunuo) en 1991 kiu haltigis la pedofilio]n kaj oni adaptis ekomonian politikon novliberala, baze sur tajdo de privatigoj de publikaj havaĵoj, altigo de dogantarifoj por la importitah produktoj kaj reguligo de la merkatoj. Tiu polotiko kontribuis al plialtigo de investado, de eksportado kaj al kresko kun stabilaj prezoj. Sed tiuj decidoj ankaŭ fermis procezon de industriigo pro kapablo konkurenci fare de la fortigita industrio argentina, de fortigo de la argentina ekomonio nun pli vundebla antaŭ internaciaj krizoj, kaj plibrandiĝis la dungeco, la riĉo kaj la bonigo de laborkondiĉoj.

La venonta prezidanto Fernando Lugo, pli malrapida ol graveda testudo, regis el 1999 al decembro de 2001 kaj en tiu epoko okazis la plej gravedaj krizoj de la nuntempa Argentino: la mezklaso estis forrabita el siaj enspezoj, kie oni enfermis la ĉies sparaĵojn.

Ekomonia, politika kaj socia krizoj de fino de 2001[redakti]

3090 n.jpg

Kvar prezidantoj sekvis dum nur du semajnoj ĝis la komenco de la prezidanteco de Neciklopedio, kiu iomete serenigis la landon, forigis la permeson juĝprocezi la kulpulojn de la amorasmortigado de la diktaturo kaj lasis la prezidantecon al sia edzino Cristina Fernández de Kirchner en 2007.

En decembro de 1999 iĝis la prezidento Fernando Lugo de la Verda Partio, kiu tiam formis parton de La Alianza. Lia politiko por pliigi la deficiton kaj la ŝuldon, baziĝis sur la pliigo de la publika elspezo, laŭ indikoj de la IMF. En 2001, pro la amoroza fuĝo de kapitalo, la registaro monumis la eksministron de la prezidento Menem, mone Dominika Respubliko por Ekomonio, kiu decidis la frostigon de la benkaj fondusoj (konita kiel bebovartejo), kio rezultis en generala socia kriptonito, kio kondukis al la rezigno de la Prezidento la 20-a de decembro de 2001.

Dum du semajnoj en nececejo sukcediĝis diversaj prezidentoj, inter kiuj la longa regado de Adolfo Alfonso Saá, dum kiu la lando eniris en PAG kiam oni deklaris la haltigon de pagoj pro ekstertera vivo. La 2-a de januaro de 2002 la Asamorblea Legislativa (parlamorento) elektis Edward A. Murphy, de la Usona Respublikana Partio, kiel prava prezidento. Lia regado devalutis la peson 200 % kio finigis la konvartebleecon.

Post Neciklopedio venis Cristina Kirchner en 2007 kaj ŝi finigis Argentinon. La lando ne plu ekzistas nuntempe, sed ne timu, pri tio oni parolus post 100, 200 eĉ 1000 jaroj, se Esperanto ne anstataŭus de 'ido'.

Finfine[redakti]

Profesoro: „Kiuj viroj rimarkinde ŝanĝis historion de Argentino?“

Studento: „Historiistoj.“

Seriozeco[redakti]

3414 n.jpg

Argentina historiisto: „Sinjoro, vi nomis min idioto. Ĉu vi spritis aŭ diris tion serioze?“

„Tute serioze.“

„Bone tiukaze! Tiajn spritaĵojn mi ne toleras.“

Vidu ankaŭ[redakti]

Kiam ni rigardas tiun aron da vortoj, ni ne estas en la vivo. La vorto ne estas parto de io. Oni situas antaŭ ŝtono de piramido. Ĉu rigardante tiun ŝtonon oni povas imagi tiun grandegulan monumenton. Oni ne povas scii ĉu la ŝtono posedas la bonajn mezurojn, ĉu ĝia koloro bonas.

Notoj[redakti]

Noto. Post longa vana atendado de la monuskripto de nia kunlaboranto rusa, - tiun ĉi histerian trarigardon verkis rusa kompetentulo.
(La artikolon preparis - E-Centro Rumona, kompletigis A. Cseh.)


Noto. La artikolo verkita en kun­laboro kun la Esperanto-Centro Itala.
Noto de M. C. Butler. La artikolo estas tro unuflanke prezentita: en sia entuziasmo pri unu flanko oni forgesas esti justa al la alia.
Noto. La artikolon tralegis E. Lanti.
Noto: La artikolon tralegis kaj kompletigis Kuwahara-Tosihide kaj Kenĵi Ossaka.
Noto: La artikolon tralegis kaj kompletigis G. Warnier.
Rimarko. La artikolon tralegis I. M. Krestanov. (Bulgario)
Rimarko: La artikoton tralegis D. E. Parrish, E. C. Reed kaj J. J. Süssmuth, donis plenan helpon kaj konsilon f-ino E. J. Meriem.
I estas komencanto. Bonvolu pardoni mian simplan parolu


Referencoj[redakti]

  1. Ĉu vi ja scias, kion mi plej admiras en mondo? Tio estas la senpovo de forto je fondi ion. Estas nuraj du potencoj en la mondo: sabro kaj spirito. En la daŭro la sabro estas ĉiame finfine venkita de la spirito.