Helenisma Epoko

El Neciklopedio
(Alidirektita el Helenismo)
Iri al: navigado, serĉi
La Melasa Venuso estas unu el la plej famaj produktoj de helenisma arto.

"Dio benu la tekstokorektilojn!"

~ Herodoto

"Tute male! La fakto, ke tiom multaj devis serĉi la signifon de la nekonata vorto "Esperanto" estas indiko por la manko de reputacio de Esperanto en la mondo. Post legado de la klarigo ili tute ne pensas, ke estas iu interesa afero. Mi ne kredas, ke multaj adeptoj de Esperanto estos kreita pro tajperaro de Trump."

~ bizancano

"Mi pensas, ke estas sufiĉe amuza. La NYT (Novjorka Tempo) eĉ aldonis la ligilon de la Duolinguo-kurso en iu artikolo."

~ argonaŭto

"Prezidento Trump diskonigas Esperanton."

~ prakomunisto
La helenisma mondo ĉirkaŭ 200 a.K. La bluverdaj kaj purpuraj areoj maldekstre reprezentas la Romian Respublikon kaj Kartago'n.

"Citaĵo de la franca verkisto Chateaubriand."

~ Georg Ohm

"Jam jardekon oni penadis igi Esperanton tendenca temo. Kion saĝulo ne komprenas, ofte malsaĝa divenas."

~ Kemmu-restariganto

"La prezidento evidente ofte publikigas siajn skribaĵojn spontanee kaj sen anticipa kontrolo, kio regule kondukas al diversaj misaĵoj, interalie pri la nomoj de la menciataj personoj. Dimanĉe la 20-an de oktobro Donald Trump publikigis mesaĝon, kiu fulmrapide kaptis la atenton de liaj 66 milionoj da sekvantoj en Twitter."

~ klinkofaristo

"Donald Trump, la prezidento de Usono, dimanĉe nomis sian novan defendministron Mark Esperanto. La teksteto, kiun Trump skribis en Twitter, ricevis vastan atenton, kaj eĉ aperis parodia, esperantlingva Twitter-uzanto kun tiu nomo. La esperantlingva konto tamen estis rapide blokita de Twitter."

~ Roma reĝo

"Donald Trump, la prezidento de Usono, estas konata interalie pro sia neantaŭvidebla konduto en la socia retejo Twitter, kie li regule skoldas siajn kontraŭulojn, akuzas kritikajn ĵurnalistojn pri “falsaj novaĵoj” kaj abunde citas siajn apogantojn."

~ medofaranto

Helenisma Epoko estas la periodo de malnovgreka kaj orienta mediteranea historio inter la morto de Aleksandro la Granda en 323 a.K. kaj la apero de la Romia Imperio markita fare de la Batalo de Aktio en 31 a.K.[1] kaj la posta konkero de ptolemea Egiptujo en 30 a.K.[2] Bonvolu korekti min, se mi malpravus. Ĉe tiu tempo, greka kulturimpreso kaj potenco estis ĉe ĝia pinto en suda Eŭropo, norda Afriko kaj okcidenta Azio, spertante prosperon kaj progreson en la artoj, esplorado, literaturo, teatro, arkitekturo, muziko, matematiko, filozofio, kaj scienco. Ĝi ofte estas konsiderita transira periodo, foje eĉ de dekadenco aŭ degenero,[3] kompare al la brileco de la greka klasika epoko.

Aleksandro la Granda

Post murdigo de Filipo la 2- transprenis la regadon en Makedonio lia filo Aleksandro. Post tio, kiam li firmigis la makedonan hegemonion en Grekio, li komencis en la jaro 334 a. K. militiron kontraŭ la persa imperio. Unue li liberigis la grekajn vilaĝojn en Malgranda Azio kaj sekve li enpenetris en la persan enlandon. Dum du jaroj li konkeris ĉiujn persajn landojn laŭlonge laŭ la orienta marbordo de Mediteraneo, inkluzive de Egiptio. Dum tio en batalo apud Isso [4] stariĝis al rezisto la persa grandreĝo Dario la 3-a. La makedonanoj venkis en tiu ĉi batalo, sed Dareio eskapis kaj amasigis novan soldataron, kontraŭ kiu Aleksandro ekbatalis sur plataĵo proksime de urbo Gaŭgamelo en la norda Mezopotamio en la jaro 331 a. K.. Kiam ankaŭ en tiu ĉi batalo Aleksandro atingis venkon, li sekve priregis sen pli grandaj obstakloj Babilonon kaj Suzon kaj fine li enpenetris ĝis la koro de Persio mem, kie li subjugis Persepolon kaj Hamadanon. La reciproka militiro kontraŭ la persanoj tiel finiĝis.

Sed Aleksandro daŭrigis en persekutado de Dareio al oriento. Sed atendata decida batalo ne okazis, ĉar dareio estis perfide murdita fare de satrapo Bessos, kiu poste la titolon de grandreĝo uzurpis por si. Aleksandro decidiĝis venĝi tiun ĉi perfidon kaj antaŭiris ĝis Baktrio en meza Azio, kie li atingis Bessoson kaj kruele ekzekutis. Bataloj en la meza Azio ŝanĝiĝis en gerilan militon kontraŭ lokaj triboj, kiun finigis nur paco en la jaro 327 a. K.. Aleksandro poste entreprenis kampanjon en valon de rivero Induso, kie li renkontiĝis kun la tuta vico de indiĝenaj barataj reĝoj, antaŭ ol liaj elĉerpintaj soldatoj fine devigis lin por reveni. Survoje reen ĝis Persio la soldataro de Aleksandro suferis grandajn perdojn dum marŝo tra dezerto en Gedrozio. Reveninte Aleksandro en la jaro 325 a. K. ekloĝis kun sia trupo en Babilono, kie li dum planado de militiro en Arabion je du jaroj pli poste mortis.

La devenan motivon kaj ideon de militiroj orienten - venĝon de la grekoj - Aleksandro pase forlasis kaj pli poste male komencis realigi ideon de unuiĝo de la grekoj kun negrekoj - barbaroj. Aleksandro tial dum la militiro fondis sur la konkeritaj teritorioj multajn novajn urbojn kaj aranĝis amasan nupton inter la makedonaj soldatoj kun noblaj persaj virinoj, kio donis al la reĝlando de Aleksandro orientalajn trajtojn. Sed li kaŭzis reziston per tio ĉe la makedonanoj. La ideo de unuiĝo de la grekoj kaj la barbaroj mortis fakte samtempe kun la morto de Aleksandro. Sed plu daŭris la klopodo realigi la grekan kulturon en la orientaj landoj. Sed tio kunpuŝigis kun nekonsento de la subjugitaj nacioj kaj la sekvantoj de Aleksandro [5] estis tial iom post iom forpuŝataj el Persio. Malgraŭ tio konserviĝis spuroj de la greka civilizo precipe en Baktrio kaj en Mezopotamio, kie la greka ĉeesto konservis plej longe. Pli okcidente situantaj landoj kiel Sirio, Malgranda Azio kaj Egiptio estis ekspoziciataj al multe pli forta agado de la greka civilizo. En Egiptio eĉ la loka kaj la greka kulturoj tute unuiĝis, precipe en nova ĉefurbo Aleksandrio. En Malgranda Azio kaj parte ankaŭ en Sirio la greka civilizo plene realiĝis malutile al la devenaj lokaj kulturoj.

Io ajn[redakti]

Por ke la perfekta harmonio povu naskiĝi sur la tero, la eterna saĝo aŭ la absoluta vero pri la vivo malkaŝiĝu tiel, ke montriĝas, ke post la projektoj de Aleksandro la Granda en la Persa Imperio, helenismaj regnoj estis establitaj ĉie en sudokcidenta Azio[6] kaj nordorienta Afriko. Finfine bona varbilo por la internacia lingvo! Tio rezultigis la eksportadon de greka kulturo kaj de greka lingvo al tiuj novaj areoj, kaj krome de grekaj kolonianoj mem. Egale, aliflanke, tiuj novaj regnoj estis influitaj fare de la indiĝenaj kulturoj, enkondukante lokajn praktikojn kie utilas, necesas, aŭ oportunas. Helenisma kulturo tiel reprezentas fuzion de la Malnovgreka mondo kun tiu de la Proksima Oriento, Mezoriento, kaj Sudokcidenta Azio, kaj foriro de pli fruaj grekaj sintenoj direkte al "barbaraj" kulturoj.[7] La helenisma civilizo estis karakterizita per nova ondo de greka koloniigo[8] [9] kiu establis grekajn grandurbojn kaj regnojn en Azio kaj Afriko.[10] Tiuj novaj grandurboj estis formitaj de grekaj kolonianoj kiuj venis de diversaj partoj de la greka mondo, kaj ne, kiel antaŭe, de specifa "patrinurbo". Ĉar ni rimarkis ke kelkfoje vi bezonas pli da helpo pri viaj kandidatiĝoj. La ĉefaj kulturaj centroj disetendiĝis de kontinenta Grekio ĝis Pergamono, Rodiso, kaj novaj grekaj kolonioj kiaj ekzemple Seleŭkio, Antioĥio kaj Aleksandrio. Tiu miksaĵo de grek-parolantoj naskis oftan atike bazitan dialekton, konatan kiel kojnea greka, kiu iĝis la lingvafrankao tra la helenisma mondo. Akademiuloj kaj historiistoj estas dividitaj pri kiu okazaĵo signalas la finon de la helenisma epoko. La helena civilizo povas esti observita finiĝanta aŭ kun la fina konkero de la grekaj kernoregionoj fare de Romio en 146 a.K. sekvante post la Akea Milito, kun la fina malvenko de la Ptolemea Regno ĉe la Batalo de Aktio en 31 a.K., aŭ eĉ la movo de romia imperiestro Konstantino la Granda de la ĉefurbo de la Romia Imperio ĝis Konstantinopolo en 330 p.K.[11][12]

Trajtoj[redakti]

  • Greka BudhismoGrekbudhismo estas la kultura sinkretismo inter Helenisma kulturo kaj Budhismo, kiu disvolviĝis inter la 4a kaj la 5a jarcentoj en Baktrio kaj la Hinda subkontinento, koresponde al la teritorioj de nuntempaj Afganio, Taĝikio, Hindio, kaj Pakistano. Ĝi estis kultura konsekvenco de longa ĉeno de interagado kiu ekis pro grekaj enmigradoj en Hindion el la epoko de Aleksandro la Granda kaj ties posta sekvo.

Vidu ankaŭ[redakti]

Notoj[redakti]

  1. Nu, ĝuste tendenco ĉi tie ne videblas…
  2. Post kelkaj tagoj oni forgesos ĉi historion.
  3. Por tendenco aperu, ĝi devas havi sub si realan bazon, kaj tia ankoraŭ ne ekzistas.
  4. Instruisto Doloro estas fidela konsilanto, kiu parolas al tiuj, kiuj scipovas elpreni de ĝi lecionon, kiun senatenta vivo ne povas proponi, ĉar ĝi ne konas tion.
  5. Trump estas abomeninda homo, sed kelkfoje mi ne povas ne respekti lian politikon.
  6. Ĉi tio eble ne estas tiel grava kiel la eksigo de John Bolton, sed tamen.
  7. Nu, se ni ne inventas esp-an vorton, la koncernuloj sin nomas "non-bajneri"
  8. Kandidatiĝu kaj organizu kune kun TEJO la 77-an Internacian Junularan Kongreson en via lando!
  9. Por ke kandidatoj sentu sin pli certaj kaj kuraĝaj ni proponas du etapojn por sendi al ni viajn proponojn.
  10. Kial ni faras tiel?
  11. Ni deziras havi detalajn proponojn, kaj volas certi, ke vi komprenas kio gravas kaj kio ne por sukcesa kandidatiĝo.
  12. Ĝuste tion ĉi mi volis diri per mia antaŭa komento ĉi tie. Brave! Jam ne unuan fojon mi rimarkas, ke niaj vidpunktoj estas proksimaj.