Eŭropo (antikva kontinento)

El Neciklopedio
(Alidirektita el Eŭropa)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
3302.jpg

"Ne sufiĉas saltadi sur sia seĝo kiel kaprido kriante "€ŭropo!" "€ŭropo!""

~ Charles de Gaulle pri €ŭropo

"Se la gasto meritas, eĉ lia hundo profitas"

~ Zamenhof pri eŭropa amo al hundoj

"€ŭropo estas tiom interesa ... La diverseco de la kulturoj ... La muzikoj, la artoj ..."

~ Usonano pri €ŭropo

""La vera lingvo €ŭropa estas la tradukado""

~ Umberto €co pri €ŭropo

"€n €ŭropo orienta la faktoj per si mem predikis en la senco homarana"

~ €dmond Privat pri €ŭropo

"Onu nur regardez e lektez la suba texto "

~ idisto

"Mi ŝatis lian apokalipsan stilon en la unua alineo"

~ João José dos Santos
Image026.jpg
Kontinentoj

"Mi ne scias, ĉu tio estas la ĝusta loko por atentigi pri tio, sed mi timas skribi sur la ĉefa diskut-paĝo de la Vikipedio"

~ Esperantisto

€ŭropo (laŭ Platono norde de Afriko, okcidente de Azio kaj oriente de Atlantido) estis kontinento, kiu -- laŭ la historio -- subite subakviĝis kaj malaperis. Ĝis nun multaj esploristoj serĉas la ĝustan lokon, kie eble iam ĝi troviĝis, aliaj eĉ dubas pri la vero de la antikvaj rakontoj pri ĝi.

Flago de €ŭropo

En la okcidentaj regionoj de Azio estas tamen hodiaŭ malgranda komunumo de strangaj uloj, kies ŝatokupoj estas farado de la tielnomata vera antikva eŭropa pico, kaj senĉesa kritikado de Usono. Tiu komunumo estas kelkfoje nomata "Malnova €ŭropo".

Finfine, €ŭropo estas granda aĉetanto de bova viando el Brazilo.

Geografio[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Geografio de Eŭropo.

Eŭropo estas malgranda parto de Azio, ne la malo. Oni devas memori, ke eĉ la pligrandigota Eŭropo entenos malpli ol dekonon de la homaro, kaj ke proks. la duono ankoraŭ loĝas en tiu aŭ alia parto de Azio. Hungario (hungare Magyarország MAdjarorsag) estas la plej grava lando de Eŭropo, kaj eble la plej grava en la mondo.

Sporto[redakti]

Ĉu?

Histerio[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Historio de Eŭropo.

Histerio instruas al ni, ke kiam €ŭropo konvulsias, la mondo povas sekse ŝanceliĝi.

En marto 1911 unu miliono da virinoj protestmarŝis en Eŭropo. Eŭropo estas ankaŭ naskiĝujo de faŝismo, kiu ankoraŭ fortas politike en kelkaj landoj.

2604 n.jpg

Mitologio[redakti]

Laŭ greka mitologio ĝi estas seksa partnero de Jupitero kaj patrino de Karima Adebibe, Aglo, Eŭropanto kaj Talio.

Politiko[redakti]

Kafokratio, speco de viena kafejokratio, ekzistas ne nur en €ŭropo, ĝi estas origine turka deliro.

Gazetaro[redakti]

Europas.JPG

Nu, diference de Ruslando, Ĉinio, Irano ktp. oni en €ŭropo vivas en libereco, demokratio kaj plurismo, kie ĉiu ĵurnalisto povas skribi kion li volas.

UŜE-EĤO[redakti]

UŜE-EĤO. Gazeto por propagandi inter Esperantistoj realigon de UŜE (v.) Fondinto, eldonisto kaj redaktanto Josef Zauner, Timiŝoara, Str. 1 Lonoviĉi, Rumanujo. Unua n-ro. jan. 1930. aperis 4 n-roj entute kun 24 pagoj, formato 24x32 cm. De jan. 1931 ĝis jul. 1933 8 n-roj kun 32 paĝoj, 32x48 cm. Vigla redaktado, interesaj artikoloj kaj lertaj ilustraĵoj pri la eŭropa problemo kaj por prop. de UŜE.

Migrado[redakti]

Americasulroupa.jpg

La mondo certe nun sin trovas antaŭ gravajn problemojn, kun loĝantaran eksplodon kaj median polucion. Sed la solvo al tio neniam povas esti ke la popoloj de Afriko kaj Azio migras al €ŭropo. Kompreneble ne! Ĉiu popolo devas respondeci por la estonto de sia propra lando.

Paneŭropismo[redakti]

Movado, kiu celas unuigon de ŝtatoj de Eŭropo kiel ŝtatligo kaj doganunuiĝo por la intereso de la eŭropaj paco, libereco kaj ekomonio ekzistis.

La ĉefa iniciatinto de la movado estas grafo Richard Coudenhove-Kalergi, kiu en 1923 eldonis sian unuan broŝuron pri Paneŭropo. La Paneŭropa movado volas atingi sian celon „per kreo de nova publika opinio, per konvinkigo kaj entuziasmigo de l‘ eŭropaj gvidantoj kaj popoloj por la eŭropa ideo; per amasmovado, kiu kreskante instigos la partiojn, organizojn kaj registarojn en senco de eŭropa unuiĝo.“

La internacia organizo estas Paneŭropa-Unio, (en Wien), kiu en 1926 aranĝis sian unuan kongreson. P-Unio havas seksiojn en mutaj landoj. La progremo de P. diras pri la mutlingveco de Eŭropo:

„Svisujo donas la plej vivan provon, ke anoj de tri plej grandaj racioj de l' eŭropa kontinento povas kune vivi pace, libere kaj egalrate kiel politika-ekomonia komunismeco, ke do la mutlingveco ne estas nevenkebla malhelpo por Paneŭropo.“

Laŭ Coudenhove-Kalergi E-n oni intencos nur tiam akcepti kiel oficialan lingvon de P. se amasoj postulos tion (El parolado en Budapest, 6 majo 1930). Inter la E-istoj P. havas tro mutajn adeptojn. Plej fervora batalanto por P. estis d-ro Edmund Sós, kiu faris por la ideo vastan propagandon, aperigis mutajn artikolojn precipe en HDE. Li fondis E-Seksion de la P-Unio, tradukis E-en la P manifeston kaj eldonigis la 16 paĝan broŝuron „Kion volas P-Unio?“ en ĉ. 10.000 eroj.

Dum la UK en Budapest, Oxford kaj Kraków (1929-31) okazis fekkunvenoj, el kiuj tiu en Budapest estis tro sukcesa monifestacio, ĉeestis preskaŭ 300 personoj; aranĝinto estis L. Kökeny. Estas notindaj ankoraŭ; memorando de la „E-anara Fajro“ en Barcelona (okt. 1930) al la hispana ministro por eksteraj oferoj por adapto de E ĉe starigo de la Eŭropa Konfederacio, kelkaj artikoloj de G. Waringhien, kaj kiel pionira varkaĵo la broŝuro de V. Zielmski „Eŭropo unuigita“ en E kaj franca lingvoj, 1921, Konstantinopolo.

UŜE[redakti]

Ameriko-eta.png.jpg

UŜE (Unuiĝintaj Ŝtatoj de Eŭropo) estis koncepto survoje al la politika unuiĝo de Eŭropo. Ĝi implicas federaciiĝon de eŭropaj landoj (laŭ malsamaj difinoj).

Victor Hugo uzis la esprimon (france: États-Unis d’Europe) la iamon ĉe la internacia packongreso en Parizo. La esprimo iĝis titolo de pripaca revuo kreita en 1867.

Hugo vidis eŭropan federacion kiel unuan ŝtupon al tutmonda unuiĝo; li diris "Ĝi nomiĝos Eŭropo en la dudeka jarcento, kaj en sekvaj jarcentoj ... ĝi nomiĝos homaro". UŜE (mallongigo de la mono: Unuiĝintaj ŝtatoj de Eŭropo). Paralele kun la Paneŭropa-movado (v.) estiĝis kaj evoluiĝis (longtempe ne publike) la U E-ideo kaj fariĝis la UŜE-progromo. La ĉefdiferencoj inter la Paneŭropa- kaj USE-progromo estas:

a) La estonta modpotenco dividiĝas - laŭ la Paneŭropa progromo - je 5 partoj (USA, Brutujo, Paneŭropo, Japanujo, USSR), dume tiu laŭ la UŜE-progromo dividiĝas nur je 2 partoj: je la akcidenta hemisfero, gvidata jam nun de USA, kaj je la orienta hemisfero, gvidota de UŜE;

b) al UŜE devos aparteni - laŭ divarsaj geopolitikaj kaj socialismaj kaŭzoj - ankaŭ Brutujo kaj Rusujo;

c) la Paneŭropa-movado, kiel oficialan lingvon por la Paneŭropa-Unio, proponas la anglan, dume laŭ la UŜE-progromo E estas destinita fariĝi la oficiala helplingvo en UŜE. Por forte kaj daŭre kunligi la eŭropajn ŝtatojn, la UŜE-progromo proponas komunismajn armeon, dogan- kaj eksterpolitikon kaj unuecan valuton. Taktiko: tondi por tuta Eŭropo ekomonipolitikan organizaĵon (UŜE-partion), kiu havas la taskon parlementsisteme realigi la UŜE-progromon. Laŭ la gvidantoj de UŜE la E-istoj estas destinataj fariĝi la iniciatoroj kaj la ekigantoj de la UE-movado.

Organo: UŜEEĤO, Eldonejo: „Libro“, Timiŝoara I., Rumonujo. Fekliteraturo: Joset Zauner: „Der Weg zur Europa-Partei (Der Ausweg UŜE)“, (La vojo al la Eŭropo-Partio, La elvojo UŜE); la sema : L' Eŭropanismo.“

Troiko[redakti]

€kde la financa krizo de 2008, €uropo, kolonio de tutmonda kapitalismo kaj de ĝia globaliga regtrudo, iĝis epicentro de tutmonda krizo. Ĝiaj popoloj suferas brutalajn strukturajn politikojn por submetiĝoj, similaj laŭ ĉiuj aspektoj kun tiuj trapasitaj de inter aliaj, sudaj landoj, dum la jardeko 1990 kaj komence de 2000.

La agantoj estas aparte la samaj: konservativaj registaroj aŭ social-demokratoj kaj la Internacia Mona Fonduso (IMF). Helpis tiujn ĉi, la €ŭropa Komisiono kaj €ŭropa Centra Banko por formi la sinistran kaj ĉiopovan "troika"-on, kiu nun trudas ĝiajn kruelajn drastaĵojn al la popoloj.

Glustelo.jpg

Geopolitiko[redakti]

Oni rekonas klare la kontraŭulon de Eŭropo: Usono, kiu per sia kulturo kaj speciale per sia lingvo sklavigas Eŭropon.

€galeco[redakti]

Konsideri ke ekzistas en €ŭropo grandaj nacioj kaj malgrandaj estas apreza eraro. Ĉiu lando havas sian proprecon, sian karakteron iomdepende de sia historio, nur tio. Riĉeco de €ŭropo estos tian diversecon, sed same kiel en klaso estas lernantoj kiuj komprenas rapide ke la diverseco estas riĉeco kaj aliaj kiuj fermas al si la pordon por/al la aliaj, nur filtrante bonan aeron.

PEGIDA[redakti]

emblemo

La organizaĵo Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes (mallonge PEGIDAPegida), en Esperanto "Patriotaj Eŭropanoj kontraŭ la Islamigo de la Okcidento", estas registrita klubo en Germanio, kiu antaŭvidas kaj kontraŭas laŭdiran "islamigon" de Germanio kaj de tuta Eŭropo. La gvidaj membroj de la klubo ekde la 20-a de oktobro 2014 ĉiusemajne en la orientgermania urbo Dresdeno organizas demonstraciojn kontraŭ la laŭ ilia opinio malĝusta politiko de la registaro de Germanio kaj de la Eŭropa Unio pri akcepto de enmigrintoj kaj pri la dono de azilo. Similaj demontracioj kelkajn semajnojn poste ankaŭ ekokazis en aliaj urboj de Germanio, kaj aldoniĝis demonstracioj kontraŭ la ksenofobia movado, ofte – ekzemple jarfine en Kolonjo – laŭ la nombro de protestantoj multe pli grandaj ol la protestoj de la ksenofobiuloj.

Dum la unuaj semajnoj de la protestoj la gvidantoj de la klubo rifuzis publikajn dialogojn kun eblaj malsamideanoj, malakceptis intervjuojn kun ĵurnalistoj kaj nomis la germaniajn amaskominikilojn "mensoga gazetaro". Tial kritikantoj de la klubo malsamopinie diskutis, ĉu oni penu pri dialogo kun la klubanoj kaj ĉu eblus tia dialogo. Sociaj scencistoj juĝas la demonstracianojn parte burĝe konservativaj, parte dekstre populismaj ĝis dekstre ekstremismaj. La prezidanto de Germanio Joachim Gauck, la federacia kancelierino Angela Merkel, reprezentantoj de religiaj organizaĵoj en Germanio kaj pliaj organizaĵoj avertas pri la sociaj danĝeroj, kiujn povas krei la ksenofobio kaj parte rasismo subtenata en la demonstracioj, kiuj riskas radikaligi partojn de la socio fakte plurkultura kaj por kaj kontraŭ ksenofobio.

Politikaj postuloj[redakti]

Ekde novembro 2014 la organizantoj en la demonstracioj prezentis politikajn postulojn, kiuj estis disdonitaj sur paperfolioj. Inter la postuloj estas la jenaj:

  • La enmigroj al Germanio estu kontrolataj per sistemo de poentoj laŭ la ekzemplo de Kanado.
  • Personoj sen restorajto estu konsekvence forigataj el la lando.
  • Estu "strategio de nula toleremo" kontraŭ enmigrintoj kiuj juĝiĝis kulpaj pri malobeo de oficialaj leĝoj.
  • La limkontroloj estu fortigataj, por pli efike malebligi la reenmigron de forsenditoj.
  • Kaj estas emocia pledo savi kaj protekti la "identecon de la kristanisma-judisma kulturo de la okcidento".[1]

La kutime lasta postulo de novembro kaj decembro 2014 estis la frazo: „Es muss für uns wieder normal sein, öffentlich die Liebe zu seinem Vaterland zum Ausdruck zu bringen! Gegen Antipatriotismus!“ ("Devos por ni denove esti normala, publike esprimi la amon je sia patrolando! Kontraŭ kontraŭpatriotismo!"). Tiu frazo ekzemple en la demonstracio de la 17-a de novembro ricevis la plej fortan aplaŭdon.[2] Publikaj parolantoj en la demonstracioj krome postulis finon de la "misuzo de azildono", sed esprimis subtenon je "akcepto de militaj fuĝintoj". Fakte, iam la superaj klasoj tre timis ke iliaj servistinoj foruzas sian tempon legante romantikajn romanojn, anstataŭ fari tion, por kio ili ekzistas: priservi la mastrojn.

Eŭropa Demokrata Grupo[redakti]

La emblemo de PAKE

La Eŭropa Demokrata Grupo - angle European Democrat Group (EDG), france Groupe démocrate européen (GDE), germane Fraktion der Europäischen Demokraten - estas konservativa grupo de deputitoj en la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo. Ĝi origine fondiĝis je la nomo "Grupo de Sendependaj Reprezentantoj" (aŭ angle Group of Independent Representatives) en 1970 fare de britaj kaj skandinaviaj membroj de la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo (PAKE), kaj tiam havis inter 35 kaj 40 membroj el Britio, Irlando, Norvegio, Danio, Turkio, Svedio kaj Svislando.

Kvankam ĝi estis nur la tria frakcio fondita en la PAKE (post la Socialista Grupo kaj la Kristandemokrata Grupo=, ĝi estis la unua kiu havis oficialan sekretariejon, kiu estis establita en 1977. La 6-an de julio 1978, ekestis propono renomi la grupon, kio gvidis al la nuna nomo en septembro 1980.

Eŭropa Libera Alianco[redakti]

La Eŭropa Libera Alianco, mallonge ELA (angle European Free Alliance, eŭske Europako Aliantza Librea, france Alliance libre européenne, frise Jeropeeske Frije Alliânsje, germane Europäische Freie Allianz kaj katalune Aliança Lliure Europea, citante iujn el la nacilingaj nomoj) estas eŭropa politika partio, kiu grupigas naciajn regionajn kaj aŭtonomajn partioj de la Eŭropa Unio. Nuntempe 34 eŭropaj regionaj partioj membras en la alianco. La membropartioj kandidatiĝas por la balotoj de la Eŭropa Parlamento. Prezidantino de la ELA estas Eric Defoort [1] el Flandrio.

emblemo de la ELA

Historio de la Eŭropa Libera Alianco[redakti]

Celoj[redakti]

La 9-an de novembro 2000 la EFA publikigis programecan "Deklaron de Bruselo", en kiu la "senŝtataj nacioj de Eŭropo" klarigas la princiojn de sia regionismo. Laŭ tiu deklaro la EFA luktas por Eŭropa Unio de liberaj kaj inter si solidaraj popoloj, en kiu laŭ la principo de neceso kaj sufiĉo la civitanoj reguligu siajn politikajn decidojn sur laŭeble baza nivelo, prefere en komunumo aŭ urbo, se necesse en distrikto aŭ regiono, nur esceptokaze en ŝtato aŭ la tuta unio. La partio substrekas:

  • la aplikon de homaj kaj popolaj rajtoj,
  • protekton de la medio kaj socian evoluon laŭ ekologiaj kriterioj,
  • la kreon de justa socio kun politika solidareco, kiu subtenas progreson kaj egalajn ŝancojn,
  • novorientiĝon de la Eŭropa Unio, kiu laŭ la deklaro tro influiĝas de ekonomiaj konceptoj, de liberalismo, konkurenco kaj centrismo
  • senperforton dum la atingo de politikaj celoj,
  • la nepluaplikon de atomenergio kaj la subtenon de alternativaj energiofontoj,
  • la garantiitan partoprenon de regionoj kun konstituciaj kompetencoj en la kunsidoj de la Eŭropa Konsilio, kiam la kunsidoj traktas temojn pri kiuj okupiĝas la regiono, cele al pli bona rekono de la historiaj nacioj kaj regionoj,
  • la neceson de rekta aliro de historiaj nacioj kaj regionoj al la Eŭropa Justica Kortumo,
  • demokratiajn reformojn de la eŭropaj institucioj kaj fortigo de la Komitato de regionoj kaj
  • la defendo kaj protekto de la lingvaj kaj kulturaj diferencoj en la Eŭropa Unio.

En la Eŭropa Parlamento la Eŭropa Libera Alianco kune kun la Eŭropa Verda Partio konsistigas la Frakcion de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

Lingvoj[redakti]

Lastatempe en €ŭropo oni konstatis la emon de multaj eŭropanoj por la angla - bedaŭrinde anglaparolantoj ofte ne komprenas ilin kaj feliĉe oni parolas ankaŭ la germanan kaj la francan.

Diras Atestantoj de Zamenhof:

Kompreneble fiero esti eŭropano, amo al €ŭropo, devas esti signita per komuna eŭropa lingvo, neŭtrala rilate la eŭropajn naciojn kaj alia ol la usona, kiel ĉefa simbolo de eŭropismo. Lingve €ŭropa Unio en sia integriga proceso ne rajtas sekvi iujn perfortajn vojojn. Ĝi bezonas interkonsentitan neŭtralan lingvan solvon, identecan lingvon, kiu metas ĉiujn naciajn lingvojn en egalan pozicion: kaj la anglan kaj la slovenan, kaj la baskan kaj la irlandan, kaj la bretonan kaj la frisan senkonsidere pri la grandeco. €ŭropa neŭtrala normlingvo devus fariĝi ligilo inter ĉiuj eŭropaj normaj naciaj lingvoj. Kompreneble, eŭropa normlingvo ne estus nur identigilo, sed ankaŭ la ĉefa eŭropa komunikilo.
Amikinojdeblake.png

Usono[redakti]

Usonanoj ĝnenerale tute ne perceptas la lingvan problemon, ĉar, laŭ usonanoj, ĉiuj eŭropanoj parolas la anglan.

Lingua de Europa[redakti]

Lingua de Europa estas planlingvo kreita de Johann Christian Homolka kaj de Pastro Flurin Maissen, svisa naturalisto, beneditino, kiu instruis en beneditina lernejo de Disentis. La ekleziaj aŭtoritatoj malpermesis ke Maissen plu instruu la lingvon al la lernantoj.

Eurofahne.jpg

€speranto[redakti]

€stas sciate, ke €ŭropo havas grandan gravecon en la afero €speranto. Kelkaj el la eŭropanoj ekperspektivigis esperanton kiel eŭropan lingvon, anstataŭ labori por esperanto kiel internacia lingvo. Tio iom damaĝis la avancon de €speranto. La ideo de Esperanto kiel identeclingvo por Eŭropo tamen ekzistas ankaŭ ĉe kelkaj aliaj pensuloj en la Esperanto-movado.

Nuntempe, eŭropaj parolantoj de Esperanto ĝenerale estas maljunuloj el la epoko de la malvarma milito - kvankam studentoj en Polando kaj Hungario povas ankoraŭ doktoriĝi en la lingvo.

Evroptalo[redakti]

Europa.JPG

Evroptal, aŭ Vroptal estas internacia planlingvo proponita de franca aktuariisto Yves Le Masson en la fino de 20-a jarcento.

Laŭ la aŭtoro, EVROPTAL estas planlingvo bazita sur ĉiuj parolataj idiomoj de geografia Eŭropo. Ĝia celo estas krei veran lingvon, vere simplan kaj tute neŭtralan. Ĝi kontraŭas Esperanton kaj aliaj konlangojn, bazitajn sur pluparolataj lingvoj.

Eurial[redakti]

Eurial estas zona esperantido proponita al eŭropanoj kreita en 1990 de B. Philip Jonson (kiu ankaŭ proponis Langu, Funus kaj Wanic).

Finaĵoj

-e substantivo
-a transitiva aktiva verbo
-i stata verbo, adjektivo, aktiva participo
-u pasiva verbo, passiva participo
-o- indiko de kompona substantivo

Centrourbe signifas urbocentro, centriurbo signifas centrurbo. La projekto anstataŭas la -s de la verboj per -r: -ar (prezento), -ir (pasinto), -ur (futuro). Ĝi uzas la afikssistemon de Ido.

"Fremdaj" vortoj estas indikataj per * antaŭ la vorto.

Specimeno[redakti]

Europe capitals map de.jpg
TO PENSA 

to pensa es nifacel.

me pensa muci, e na me fatigija muci par li pensagos,
ki *jikels tempos me pensa pri no to pensa nitempi plu.

ma lo manda to es boni pensindi:

par ke si me pensa tro,
me va fina "nipensandi" toti ki par me si es pensita pre;

e si me no pensa,
me si es restundi to pensa pri la li toti tempo.

Kulturo[redakti]

Antarcticamapcover.jpg

Ĉiu kulturo havas siajn tabuojn. Nudeco preskaŭ perdis sian tabuon en Eŭropo -- sed kaptuko fariĝis nova tabuo. Kelkloke la hararo de virino estas tabua. Kelkloke la vizaĝo, kelkloke la mamoj, kelkloke la postaĵo, kelkloke la seksorgano.

€dukado[redakti]

La okcidenteuropaj eduksistemo ne diras al la infanoj en tiuj landoj, ke eŭropaj ŝtatoj kaj iliaj proksimaj politikaj kaj kulturaj aliancanoj historie kulpis krimegojn. La sekvoj de tiuj krimoj en la viktimaj landoj estas similaj al la sekvoj de ĉiuj traumoj. La okcidenteuropaj eduksistemoj ne preparas siajn edukatojn por kunvivi sur la sama planedo kun homoj el 'aliaj landoj', kategorie dirite, kun la kutimaj riskoj de ĉiuj kategorioj.

Geja Fiero[redakti]

En multaj eŭropaj urboj, la Tago de la Geja Fiero estas celebrata per multnombraj festoj, manifestacioj kaj karavanoj. Kelkaj el ili, kiel tiu de Berlino, estas inter la plej multnombraj de la mondo. Ĝenerale, ili estas permesataj kaj ne ekzistas surstrataj konfliktoj, kvankam multfoje ekzistas konfliktoj kun la institucioj kaj homofobaj grupoj de la socio kiuj intencas malpermesi tiun defiladon.

Manifestado de la geja fiero.

Sovaja Chaso[redakti]

La Sovaja Chaso es folklorala motifo en Europana folkloro, precipue en kulturi kun German e Kelta influi. Multa diferanta nomi uzesas por la Sovaja Chaso en diversa kulturi, la nomo "Sovaja Chaso" esas ciencala nomo. Grupo di feroca supernatura chasanti chasas en la Sovaja Chaso tra la cielo viktimo, qua povas esar homo, animalo od altra figuro ed ofte esas inocento. La chasanti povas esar fei, elfi, nani, demoni, mortinti od altra enti. La duktero dil Sovaja Chaso ofte esas Wodan/Odin, rejo Arthur, deo di la mortinti, altra persono folkloral od mitologial, historiala figuro, damnita ento o la diablo, ed ofte uzas stranja kavalko (Sleipnir, kapro, hundo, porko). Ultempe la duktero chasas sole. Komuna motifo en rakonti esas ke spektanto povas divenar la viktimo dil chasanti.

Unesme ciencale dokumentizita da Jacob Grimm, l'eminenta Germana filologo e folkloristo, en ilua libro Deutsche Mythologie, la Sovaja Chaso esas temo di studio ciencala delor 1835. Atesto di la motifo esas plu anciena, sacerdoto Normandiana, nome Gauchelin, skribis pri ol dum la 11ma yarcento.

"Sovaja Chaso" devenas del Germana vorto wilde Jagd, quan Jacob Grimm uzis por la motifo. Tradikuro di ca vorto uzesas en multa lingui kom termino ciencal. On anke dicas wildes Heer en la Germaniana.

Europride[redakti]

Ĉielarka flago en Piccadilly Circus, Londono, Eŭroparado 2006
Elirejo de la metrostacio en Chueca

La Europride estas evento organizata ĉiujare ekde 1992 kun la celo promocii la videbligon de la GLAT-personoj kaj de iliaj defendantoj en Eŭropo.

Ĉiujare ĝi estas celebrata en malsama urbo, kaj ĝis nun ĝi estis celebrata en urboj kiaj Londono (1992 kaj 2006), Berlino (1993), Amsterdamo (1994), Parizo (1997) kaj Madrido (2007).

Junularo[redakti]

En multaj europaj landoj estas iomete tro alta la procentaĵo de junuloj inter 20-30 jaroj kiuj elektas resti hejme kun la gepatroj. Irlando 61%, Italio 70%, Hispanio 72%,Francio 35%, Britujo 28%. Svedujo en la lasta loko 18%. Multaj junuloj preferas resti en domo ĝuante la privilegiojn kiujn ofertas la gepatra domo. En la universitato de Liono grupo de priserĉantoj traktis la problemon al kiu ĝi donis la nomon Sindromo de Peter Pan. Ne ĉiam estas kulpaj nur la junuloj. Kelkfoje la gepatroj preferas ke la junuloj restu eternaj etulegoj. Laŭ pridamandado rezultas ke 56 % de la italaj patrinoj pensas ke ne estas necese innstrui kuiri nek al knaboj nek al knabinoj: Ili tro malpurigas.

Danĝero[redakti]

La nekompreno de (okcident-)eŭropaj gvidantoj, ke oni ne povas senlime miksi ĉiujn popolojn, kulturojn kaj religiojn jam nun kaŭzas akregajn problemojn kaj konfliktojn, kiuj estonte elkreskos je civilaj militoj.

Eŭropcentrismo[redakti]

Monda mapo montranta Eŭropon en la centro kaj "supre", estas tipa kazo de Eŭropcentrismo.

La termino Eŭropcentrismo (kaj ankaŭ eŭrocentrismo) kiel neologismo per asimilo al aliaj lingvoj aplikiĝas al ĉiu ajn tipo de agado, sinteno aŭ intelekta tendenco, ĉu historiografia aŭ pri socia evoluo, kiu konsideras, ke Eŭropo kaj ties kulturo estas aŭ estis la centro kaj motoro de la civilizo, kaj ke pro tio oni identigas la eŭropan historion kun la Historio de la mondo. La eŭropcentrismo estas unu el la diversaj formoj de etnocentrismo.

La Eŭropcentrismo (kiel la aliaj formoj de etnocentrismo) estas ankaŭ kaj kona kaj kultura antaŭjuĝoj, kiu supozigas la ekzistadon de historiaj espertoj rektaliniaj movitaj de fiksaj kulturaj skemoj, korespondaj al tiuj havigitaj de la eŭropa historio, konsiderante la ne-eŭropajn vojojn kiel nekompletaj aŭ misformitaj strukturoj. Anstataŭe okazos denove reta kongreso.

La grandaj atingoj de neeŭropaj kulturoj kiaj tiuj de Ĉinio, Japanio, Hindio, araboj ktp., restis marĝenitaj pro tiu antaŭjuĝo. Eĉ Esperanto mem ricevis kritikojn kiel eŭropcentrisma lingvo, konsiderinte, ke plejparto de radikoj el vortotrezoro devenas el eŭropaj lingvoj (kaj ĉefe latinidaj aŭ ĝermanaj), anstataŭ esti kreita plej diverse por alproksimigi al la intencita universaleco.

Homofobio[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Homofobio.

Malgraŭ la avancoj rilate la rajtojn de la GLAT-a kolektivo en Eŭropo kaj la batalo kontraŭ la homofobio, ankoraŭ ĝi ne malaperis, kaj ĝi regas ĉefe en la antaŭaj komunismaj ŝtatoj. Ankaŭ en Italio la homofobio estas tre forta, malgraŭ tio ke ĝi estas unu el la plej progresismaj landoj de la kontinento. La polemikaĵoj denove ekiĝis post kiam la itala registaro malakceptis subskribi dokumenton por la senpunigado de la samseksemo en la tuta mondo, laŭ propono de la registaro de Francio antaŭ la Unuiĝintaj Nacioj. Alia polemikaĵo estis ke teknika direktoro de futbalteamo, deklaris dum intervjuo ke li neniam konatiĝis kun samseksemaj futbalistoj kaj se tio okazas li ne listigas ilin por sia futbalteamo.

En la institucioj[redakti]

En la institucia etoso (precipe je ŝtata kaj municipa niveloj), menciindas kelkaj kazoj de homofobio, kiuj eĉ se estas konmdanitaj de la eŭropuniaj institucioj, daŭre ekzistas.

Kazimierz Marcinkiewicz (maldekstre) kaj Lech Kaczyński (dekstre).

Ekzemplo de tiu homofobio estas kelkaj agoj de la nuna registaro de Pollando, kiu estas formata de konservativaj kaj naciismaj partioj, kiuj leĝigas kontraŭ la "promociado de samsekesmo" (principe ili celis malpermesi al samseksemuloj esti instruistoj, sed poste ili intencis mildigi tion, sen klarigi la punon,[3] oni esploris la eblan samseksemon de la Teletubbies por vidi ĉu ĝi disvastigis ĝin inter la polaj infanoj,[4] aŭ malpermesita la elsendo de epizodo de Little Britain pro la apero de samseksema pastro kaj ties amanto.[5] Plej oftaj estas malpermesoj aŭ provoj pri paradoj de samseksemuloj (kiel la Geja Fiero) en diversaj urboj, inter ili Moskvo[6], kie okaze de Eŭrovido la polico arestis manifestantojn, inter ili, esperantistinon[7]; Varsovio,[8] PoznanoRigo (en la kazo de Moskvo, grupo da gejoj kaj lesboj estis insultitaj kaj agresitaj de radikalaj naciistoj kaj ortodoksuloj kiam la grupo celis atingi la Urbodomon por liveri leteron favore al la geja parado[9] kaj la aŭtoritatuloj, anstataŭ protekti ilin, arestis 20 aktivistojn. La urbestro diris ke tia parado estas 'satanaĵo'.

En la socio[redakti]

Socie, la homofobio ankoraŭ multe gravas en specifaj sektoroj, ĝi estas esprimata diversmaniere:

  • La homofobiaj komentoj havas longan historion, kiel ekzemple tiu de Rocco Buttiglione koncipante la samseksemon kiel "peko",[10] tiuj de la unua pola ministro diris ke "Se iu persono celas kontaĝi aliajn sian samseksemon, la Ŝtato devas interveni en tiu perforto de la libereco"[11] aŭ tiu de Alessandra Mussolini (nepino de la itala diktatoro Benito Mussolini) al Vladimir Luxuria (transgenra parlamentano) "Pli bone esti faŝisto ol gejaĉo. Ni nun ne planas organizi IJK-on en 2021, ni devus trovi grandan junulargastejon aŭ ion similan nur jaron antaŭe".
  • Ankaŭ la enketoj kaj esploroj montras la gradon je ekzistanta homofobio, kiuj indikas ke pli ol 40% de la rumanoj pensas ke la samseksemuloj devus esti forpelitaj de la lando.
  • La agresoj kaj ĝenadoj, ne oftas en Eŭropo, sed ili okazas. Ekzemplo povus esti la okazintaĵo je la 6-a de oktobro 2002, kiam viro vundtranĉis Bertrand Delanoë en la abdomeno dum publika evento. La urbestro de Parizo (unu el la unuaj politikistoj kiu publike deklaris sian samseksemon en Francio) estis operaciita kaj post kelkaj ripoztagoj, revenis al la Urbodomo. En la unuaj deklaroj, la arestito agnoskis ke li ne ŝatis "la politikistojn kaj speciale la gejojn".[12][13] Ankaŭ menciindas la agresado suferita de du junaj gejoj kiam ili kisis unu la alian en publika neĝejo de Madrido,[14] aŭ la okazintaĵoj dum la parado de 2004 en Krakovo nomata "Parado de Toleremo", kie grupo da personoj akompanis la manifestantojn krie timigante ilin dirante "Murdistoj!" "Gejaĉoj al hospitalo!",

Religio[redakti]

€n hodiaŭa €ŭropo ne ekzistas pli granda peko ol forgesi, kion oni volonte transprenis de aliaj landoj/popoloj/kulturoj. Kiu forgesas tion, estas kondamnita al tio, ripeti la malamikecon de jarcentoj.

Islamo[redakti]

Fascist Europe.jpg

€ŭropo estas invadata de islamanoj. La sola alternativo al subiĝo estas milito! Necesas nur (sed ne nur) rigardi al grandaj eŭropaj (ĉef-)urboj, kie ĉefe islamaj enmigrintoj malproporcie ruinigas la vivoplezuron por aliaj.

Nun amasoj da mahometanoj entrudiĝas en Eŭropon. Plej ofte el Mezepokaj kulturoj kun Mezepokaj tradicioj kaj moroj. Ilia sankta libro, Korano, postulas mortigi ĉiujn ne-mahometanojn, se tiuj ne pretas akcepti Alahon kaj liajn regulojn. Denove la estontaj viktimoj ne ekkonas la faktojn kaj la danĝeron. Male!

Eŭropo kaptita de antijudismo[redakti]

Tuj baldaŭ en Eŭropo disvastiĝis bandoj kiuj priviziĝis per kontraŭjudaj fanatikaj antaŭjuĝoj kiuj iom post iom transformiĝis en rasa malamo. Tiu sento miksiĝis kun la “mito” (“mito” ĉar foje negata de nunaj judoj) de “popolo mortiganto de Kristo, restis vivo ĝis epoko de klerismo, dum kiu diverskulturaj intelektuloj komencis konsciiĝi kaj rezonadi pri kian makroskopan maljutaĵon Eŭropo kapablis kuntreni kaj plasmi laŭlonge de jarcentoj.
Dum la 18-a jarcento fakte la juda reĵeto havis frapomaldensigo: en 1781 Jozefo la 2-a imperiestro de la Sankta Romia Imperio publikigis rajtigilon de tolero por judoj kaj en Francio alestiĝis akordo laŭ kiu al tiuj estu allasita la rajto posedi francan civitanecon,[15] Iom post iom komenciĝis ankaŭ la definitiva disfaliĝo de la obstakloj kiuj ilin estis tenintaj marĝene de la civila socio.
Emancipiĝo simila al tiu de Jozefo la 2-a etendiĝis ankaŭ al aliaj eŭropaj ŝtatoj: en al la Rusio, ekzemple. Ankaŭ en Piemonto de 1848, per la art. 24 de la Statuto albertino, estis rekonataj al israela popolo la tuteco de la civilaj kaj politikaj rajtoj, kiuj poste etendiĝos al tuta Italio.

Tamen, spite ke dum la klerisma epoko multe kvietiĝis la malamikeca etoso rilate judojn, restis tamen subkonscie antisemitismo kiu eksplodis, eĉ pli feroca, en sinsekvaj jarcentoj: en Cara [Rusio]] okazis violentaj kontraŭjudaj tumultoj kiuj ricevis la nomon pogromo (el la rusa Погром kiu signifas detruo), ofte instigitaj de la politikaj aŭtoritatoj (laŭ iuj historiistoj) por vehikli la popolan malkontenton de la jaroj de la revolucioj de 1905 kaj 1917 favore de la neindulgemo kontraŭ religio. La plej feroca kaj violenta persekuto kiun la juda popolo suferis estis planita de la Nazia Germanio de Adolf Hitler kaj estas konata kiel "Fina solvo". Naziismo profitis, pro sia propagando, de la fakto ke la komenca reĝimo komunista rusa estis praktike regata de judoj kaj ke la unuaj provoj de komunismo en Germanio estis, kvankam malsukcesaj, ĉefdirektitaj de judoj.

Seksuma vivo[redakti]

La seksemo en Eŭropo estis diversmaniere traktata kaj (mal)tolerata dum la paso de la tempo en la eŭropa kontinento. Kvankam nuntempe ĝi estas akceptata relative normale en multaj landoj de la malnova kontinento, ĝi estis severe persekutata dum diversaj historiaj periodoj kaj ideologiaj sistemoj, tiaj kiaj naziismo, komunismo aŭ pli frue la inkvizicio.

Samseksa juna paro zorgas infanon.

Post la malaperado de tiuj ĉi diktaturoj, la demokratio reaperis en tuta Eŭropo. Menciindas ankaŭ ke la Eklezio perdadas influon en la politika vivo, ĉar la disiĝo inter Eklezio kaj la Ŝtato iom post iom efektiviĝis. Tiu fakto, plus la vigliĝo de la GLAT-komunumo, estis grava faktoro por la moderniĝo de la eŭropa socio kaj por la akceptado de la samseksemo. Laŭ tiu vojo, la diversaj eŭropaj administradoj, kaj ŝtataj kaj regionaj, iom post iom nuligis la leĝojn kiuj punis aŭ diskriminaciis la samseksemulojn, sed multe pli ĵuse, tiuj leĝoj ampleksiĝadas por ke la samseksemuloj havu la samajn rajtojn kiel la aliseksemuloj, tiaj kiaj la registrita partnereco aŭ la edzeco, aŭ la nuligado kaj punigado de la homofobio. Ekzemplo de tiu intensa laboro estas tiu kiun faris la Eŭropa Parlamento (la sola organismo de la Unio kiu estas rekte elektata de la eŭropanoj) kiu konsideras la homofobion kiel timon kaj absurdan malakcepton de la GLAT-a komunumo bazataj sur antaŭjuĝoj kaj ĝi estas komparata kun rasismoksenofobio.

Geja Fiero en Rejkjaviko en 2004.

Tiu ĉi eŭropunia institucio firme kontraŭstaras la diskriminacion (inter ili, la diskriminacio pro seksa orientiĝo) kaj petas la ŝtatojn garantiadon de la protektado de la GLAT-a komunumo je homofobiaĵoj, pliiĝo de la kampanjoj kontraŭ la homofobio (pere de edukaj, administraj, juraj kaj leĝaj metodoj) kaj ke la Eŭropa Komisiono okupiĝu pri la plenumado de la Ĉarto de la fundamentaj rajtoj de la Eŭropa Unio kaj de la traktatoj de la Eŭropa Komunumo. Aldone, Thomas Hammarberg de Eŭropa Konsilio autoris dokumenton "Diskriminacio pro seksa orientiĝo kaj seksa identeco". Malzorgemo dum preparado de iuj komunumoj, por ke ili ne steriligu la grundon, sin montras pli forta ol la instinkto de transvivado.

Malgraŭ tiu akcelado, kaj la agnoskado de samseksemo post la Dua mondmilito, menciindas ke en la junaj demokratioj de Orienta Eŭropo ankoraŭ regas fortan homofobion kaj la akceptado de la samseksemo ne estas tiel alta kiel en Okcidenta Eŭropo.

Registritaj partnerecoj[redakti]

Konsekvence de la novaj trajtoj de samseksemo kiu fortikiĝis ekde la reveno de la demokratio al Eŭropo, la malsamaj ŝtatoj ĝustigis siajn leĝojn laŭ tiu celo, t.e. ne plu persekuti la samseksemulojn unue, kaj pli malfrue, aprobi pliajn rajtojn al GLAT-personoj. Tiuj ĉi rajtoj speciale aperis ekde la 1990-aj jaroj, kelkaj ekzemploj estas la registrita partnereco kaj la samseksa edzeco. Ĉio ĉi igis Eŭropon la plej avangarda kontinento rilate al la rajtoj de la samseksemuloj. Tamen, homofobio ankoraŭ regas ĉefe en la oriento de Eŭropo kie socialismaj diktaturoj malpermesis ĝin kaj en la konservativaj kaj kristanaj partioj.

Samseksa edzeco[redakti]

Nupto de Mathieu Chantelois kaj Marcelo Gomez.

La samseksa edzeco estis unuafoje regulata en Nederlando[16] (2001) kun la celo avanci pli ol la registritaj partnerecoj, la edziĝo inter samseskuloj egaligas la edziĝojn de samseksaj kaj aliseksaj paroj, kiu ankaŭ inkluzivas la infanadoptadon. En Eŭropo, ĝi estas nun laŭleĝa en kvin ŝtatoj, dume la resto de la ŝtatoj debatas tiun edziĝon aŭ ne videblas baldaŭa aprobo.

Tradicie la ekologiaj, socialismaj, socialdemokrataj, centristaj kaj liberalaj partioj favorigas la edziĝon inter samseksuloj aŭ la GLAT-ajn rajtojn ĝenerale; tamen, la konservativaj, demokristianaj kaj naciistaj partioj oponiĝas al ties agnoskado. Tamen, tio ne estas ĝenerala tendenco, ĉar ekzistas kelkaj esceptoj kiel tiu de Italio, kie la socialdemokratoj de Romano Prodi konsideras ke la edziĝo inter samseksuloj estas "tre radikala", aŭ kiel tiuj de Nederlando, Norvegio aŭ Svedio kie konservativaj partioj favorigas kaj eĉ aprobis leĝojn en la parlamento por la samseksaj edziĝoj[17][18]

Anoncas la Profeto Jesaja, en la ĉapitro 24:5: “Kaj la tero estas malpurigita de siaj loĝantoj; ĉar ili malobeis la instruon, ŝanĝis la leĝon, detruis la eternan interligon”.

Vidu ankaŭ[redakti]

Notoj عنوان سيء[redakti]


La Vikipedio havas malridigan artikolon pri Eŭropo.
  1. Al mi tiu plendo ŝajnis stranga.
  2. Ĉu estas konflikto inter vivo kaj legado?
  3. Senpaga libro por helpi vin venki ĉi tiun malfacilan momenton.
  4. Pro la alfrontado de la mondepidemio kaŭzata de la Covid-19, kaj pro multaj pliaj problemoj, kiujn ĝi aperigis, necesas, ke ni prizorgu nian internon, celante trovi forton kaj saĝon por venki malfacilaĵojn, kiel financkrizoj, soleco, senespero, interalie.
  5. La prezidanto-predikanto de la Religio de la Tria Jarmilo, José de Paiva Netto, pritraktas tiun ĉi temon en sia blogo, per la artikolo Atentu, ni spiradas morton!, unue publikigita la 28-an de Junio, 2000, en la revuo Manchete (Brazila periodaĵo).
  6. Kaj aldone, eĉ se la pandemio ŝanĝas sin malampleksiĝanta, diplomataj rilatoj estu solvitaj por vizo-problemoj kaj kvarantenaj aferoj devigaj.
  7. Unu el la alternativoj proponitaj de KEJ estas, ke fizika IJK 2021 okazu en Nederlando, kie devus okazi la nuligita ĉi-jara IJK.
  8. Li do klarigas.
  9. La problemoj estas multaj, sed ĉi tiu estas gravega: ni nuntempe enspiras morton.
  10. Nederlanda Esperanto-Junularo tamen ne ŝajnas preta transpreni la respondecon.
  11. Ni staras antaŭ speco de progreso, kiu samtempe dismetas ruinon.
  12. Diras Rogier Huurman, prezidanto de NEJ, responde al demando de Libera Folio.
  13. Oni konstatas la urĝan neceson amplekse plivastigi la ekologian konsciencon de la Popolo, antaŭ ol la kadukiĝo de ties vivkvalito estos senrimeda.
  14. Ĉi tiu estas nuna defio, kiun alfrontas pluraj praktikaj idealistoj.
  15. En Pollando kaj ĉirkaŭaj landoj tiu rajto estis de ĉiam konsentita.
  16. Kiel kontribui?
  17. Gratulon
  18. Kial oni jam nun decidis tion? Ĉu ne estas tre frue nun diveni ion ajn pri la epidemia situacio post pli ol unu jaro?