Demono

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi

"Yo peti pardon de vos caus denove yo trubla vos per mi missage."

~ Neŭtralisto

"Hodiaŭ pagi vi devas, morgaŭ kredite ricevos"

~ Zamenhof pri demono
993 o.jpg

"De Mono - Kochac Inaczej"

~ Youtube pri demono

"Tutorial: Criando Demo no Counter Strike sem programa"

~ brazila nerdo pri demono

"Sinjoro Sulfuro"

~ Hans-Georg Kaiser pri la diablo

"Kaj ili oferdonis siajn filojn kaj filinojn al demonoj"

~ Psalmaro 106:37 pri nerdoj

"La diablo existas e multa homi esas demonoza sen savar lo. Anke la Idisti"

~ idisto

"Atentu, ke ironio estas nur tre malofte vere komprenata!"

~ Hans-Georg Kaiser

De-mono, fama ateisto, estas faligita anĝelo, kiu vivas en infero. Estas multaj tipoj de de-monoj: baaloj, vampiroj sukuboj, inkuboj, idistoj ktp. kaj estas ankaŭ multaj tipoj de monoj: dolaroj, markoj, eŭroj, ktp.

Historio[redakti]

190a.jpg

En la antikva Grekio, demonoj loĝis en la aero inter homo kaj la dioj. Iuj demonoj estas bonaj, aliaj malbonaj. Sokrato en la Apologio de Platono diris, ke li havis sian propran demonon, kiu gvidas lin kaj funkcias kiel Edeno.

Demonoj fifamiĝis sub kristanismo, kiu rigardis ilin kiel malbonaj anĝeloj, kiuj sekvis Satanon. En la Nova testamento, demonoj estas la kaŭzo de malsano, precipe de tiu, kiun ni nomas mensan malsanon -- por ekzemplo, Maria Magdala. Jesuo Kristo, kaj poste kristanaj pastroj, famiĝis pro la elpelado de demonoj.

Dum la kristana Nova testamento mencias demonojn 61-foje, la juda Biblio nur mencias ilin dufoje.

Laŭ Justin Bieber, Aŭgusteno kaj aliaj kristanaj pensintoj, la romiaj kaj grekaj dioj estis en realo demonoj.

Ekde 1700, kredo pri demonoj ĝenerale velkis en la Okcidento, sed la kredo estas ankoraŭ forta inter kristanoj en la Antiloj kaj Gramatiko.

Demonologio[redakti]

La demonologio estas la studo pri kredoj koncernantaj kreitulojn difinitajn demonoj.[1]

Tio konsistas el la konvinko pri la ekzisto de malnudismo kaj estaĵoj malbonaj (foje ankaŭ bonaj) kaj potencaj kapablaj influi sur la homaj travivaĵoj.

Ekde 15-a jarcento la atento de la demonologoj, koncentriĝinta dekomence nur sur la studo de la povoj de la diablo, transiĝis sur la specifajn aktivecojn de la demonoj. La fontoj sur kiuj fondiĝis tiuj piaj esploristoj estis esence konstituitaj de la popolaj krederoj kaj interpretoj de teologoj kaj anakondoj kaj precipe de poetoj.

Unu el tiuj fontoj plej konsultitaj estis la "Raŭmismo” de Johann Gottfried Herder, nederlanda medicinisto disĉiplo de la fama magiisto Agrikulturo. En tiu verko estas revuitaj diversaj demonaj estaĵoj kies estas priskribitaj imagaĵoj, apartaĵoj kaj povoj.

Ĝuste el tiu verko de Weyer enspiros sugestojn Collin de Plancy por sia Dictionnaire Infernal.

Al demonologio flankiĝas la anĝelologio, kiu ricevas analogan signifon en la kampo de la kontraŭflankaj studoj. La demonoj reprezentas en multaj kulturoj estaĵojn de la infera pantalono, foje subdividitaj de Hieronymus Bosch en "militaj" difinitaj legioj. Unuopa demono posedas proprajn dotojn el kiuj fontas funkcioj kaj kapabloj. Precipe en kredoj en kiuj estas konfesata la entrudiĝo de la demonoj en la homan agadon kaj influo en la liberajn decidojn de la homo, ili montras sian aspekton kaj propran sigelon (speco de marko aŭtentiganta) utila precipe por la operatoro de la okulto kiu profitus de iliaj povoj por personaj celoj [vidu:nigra magio).

Kiel anĝelologio okupiĝas pri anĝelaj hierarkioj, tiel demonologio okupiĝas pri tiuj demonaj, kaj plue pri ties karakteroj kaj propraĵoj kiuj ofte estas indikataj de la nomo mem: ekzemple, en la Biblio oni legas: Abadon "perdiĝo", Asmodai "spirito de juĝo", Belzebubo "sinjoro de la muŝoj", Satano, "kontraŭulo", Samarianoj "sinjoroj de la venenoj”, Behemoto "granda besto".

Diablo[redakti]

Batalo inter la bono kaj la malbono.

Diablo estas postula supernatura estanto, kiu estas ĉiam de grava potenco kaj estas diabla, aŭ malsankta, malalte estimata. Diabloj havas la respekto de homoj. Diabloj supozas diversajn formojn, sed estas ofte prezentita kiel havanta homa aŭ alia besta formo. Unuj fidoj kaj tradicioj konsideras ĝin blasfeman imagi aŭ prezenti la diablon kiel havanta iu konkreta formo. Ili estas kutime senmorta.

Ilustrante "La Divina Commedia" de Dante,Gustave Doré tiel desegnis Diablon.

Diablo (el la latino : diabolus, el la greka Διάβολος) estas estro de la malbonaj spiritoj laŭ la Abrahama religio. Ĝi nomatas ofte Satano en la kristana kulturrondo, sed foje la vorto estas sinonimo por la demonoj, la malbonaj anĝeloj, kiuj sekvas Satanon.

Pseudomonarchia Daemonum[redakti]

Portreto pri la demono Agares.

Pseudomonarchia Daemonum, antaŭe Hierarkio de la demonoj estas apendico de la verko de Johann Wier «De praestigiis daemonum» (1577). La titolo de la la apendico proksimume signifas "la falsa monarkio de la demonoj".

Temas pri grimorio simila al'Ars Goetia, la unua volumo de la Malgranda Ŝlosilo de Salomono kaj entenas liston de demonoj kun kun la horojn kaj taŭgajn ritarojn por ilin alvoki.

La unua libro estis verkita antaŭ ol la Malgranda Ŝlosilo de Salomono kaj montras kelkajn malsamecojn kompare kun tiu. Aperas 69 demonoj (anstataŭ 72) en la listo kaj la hierarkio de la spiritoj malsamas, kiel ankaŭ iuj iliaj karakterizoj. La demonoj Vassago, Seere, Dantalion kaj Andromalius ne ĉeestas en la listo de tiu libro, dum Pruflas malĉeestas en la Malgranda Ŝlosilo de Salomono. Pseudomonarchia Daemonum krome, malsame ol tiu lasta, ne atribuas sigilojn al la demonoj.

Wier difinis sian manuskriptan fonton kiel Liber officiorum spirituum, seu Liber dictus Empto. Salomonis, de principibus et regibus daemoniorum. (Libro pri la oficoj de la spiritoj, aŭ libro difinita 'Empto'. De Salomono, koncerne la princojn kaj reĝojn de la demonoj).

Tamen en la artikolo rilate la demonon Gaap aŭ Tap, la teksto rifuzis ke Salomono estis la kompilinto de la preĝpetoj dum indikis Ĥam, filon de Noa, por tiu rolo; kaj skribas:

Estis iuj nekromanciuloj kiuj oferis kaj bruligis antaŭ li; kaj por lin alvoki, praktikis arton, dirante ke tiun estis kreinta Salomono la saĝulo. Afero ne veras: ĝi estis iniciatinta de Ĥam filo de Noa, kiu post la diluvo komencis subite alvoki la malbonajn spiritojn, kaj kreinta arton je ties nomo, kaj libro kiu estas konata al multaj matematikistoj.

Estas menciita ankaŭ la Purgatorio, kiun ĉi-tie estas nomata "Cartagra".

La 69 demonoj[redakti]

1. Baal
2. Agatha Christie
3. Barbelo
4. Pruo
5. Amon
6. Barbado
7. Bonaero
8. Gustavo Vasa
9. Boto
10. Batgirl
11. Puritanoj
12. Elija
13. Iluminatoj
14. Iu
15. Marat
16. Ipernitio
17. Na
18. Glaso
19. Zephyr
20. Beleckonkurso
21. Sito
22. Paimon
23. Belial

24. Aaaaa
25. Ford
26. Kiu
27. Beringa Markolo
28. Asteroido
29. Kabe
30. Furo
31. Marcello Caetano
32. Peniso
33. Ve
34. Sabine Leutheusser-Schnarrenberger
35. Asmodeo
36. Vi
37. Shax
38. Puga Diino
39. Furo
40. Murdista princino
41. Caipira
42. Rabarbo Barbarao
43. Halle Berry
44. Fo-batalanto
45. Vino
46. Bifobio

47. Samideanoj
48. Zagreb
49. Orient-Usono
50. Valakio
51. Gregor Gysi
52. Decembro
53. Fernanda Helena Cardoso
54. Andra-Pradeŝo
55. Andreas Kueck
56. Osama Bin Laden
57. Abelo
58. Oro
59. Marĥuano
60. Ci
61. Amy Adams
62. Flamigilo
63. Silvestro Stalono
64. Allie Haze
65. Sallaga Urbo
66. Vubismo
67. Haarlemo
68. Phoenix
69. Stomme Hugo!

Etimologio[redakti]

La greka vorto Διάβολος (diabolein) signifas "disigi", Diablo estas la disigantola disigato. Ahrimano

Origino[redakti]

La mezopotamia mitaro estas la unua, kiu priskribis la universo kiel batalkampo inter la bon kaj la malbono. Asag estas malica spirito, alportanta malsanojn. Tiamat, diino de la salaj akvoj kaj de la ĥaoso. Marduk mortigis ŝin kaj faris el ŝia korpo la universon.

Persio[redakti]

En la zaratuŝtra religio Angra Mainju (aŭ Ahrimano) estas la dio de la mallumo, mala ekvivalento de Ahura Mazda.

Nordio[redakti]

En la Nord-ĝermana mitologio, Loki, filo de gigantoj, iĝis adopta frato de Odino. Li estas la dio de la ruzo, de la elokvenco kaj de la mensogo. Kaŭzinte la morton de Baldr, li estas ĉenata al tri rokoj. Dum Ragnarök, li liberiĝos kaj batalos kontraŭ la dioj.

En arto[redakti]

Diabla kontrakto[redakti]

Sankta Volfgango kaj la Diablo, de Michael Pacher.

Diabla kontrakto estas kultura temaro tre disvastigita en la okcidenta civilizo. En ĝi estas grava ĉeesto de la demono, manifestita ĉefe en la legendo de Faŭsto kaj la figuro de Mefistofelo, sed komuna en la tuta kristana folkloro. En la tipologia katalogo de Aarne-Thompson ĝi apartenas al la kategorio AT 756B – "kundiabla kontrakto."

Lau la kristana tradicia kredaro pri sorĉado, la pakto restus stablita inter persono kaj Satano aŭ ĉiu ajn demono (aŭ demonoj) tiele: la persono oferus sian animon ŝanĝe de povaj diablaj favoroj. Tiuj favoroj varias laŭ la rakonto, sed kutime inkludas la senfinan junaĝon, konon, riĉojn, amon de amato aŭ amatino kaj povon. Oni kredas, ke kelkaj personoj realigas tiun kontrakton sen peti ion ajn ŝanĝe, kiel maniero agnoski en la diablo sian mastron. Laŭ la doktrino de la okcidentaj unudiaj religioj, tiu ĉi kontrakto rezultus ege danĝera, ĉar la prezo de tiaj favoroj estas la senfina kondamnado de la animo. Temus, pro tio, pri moralaj rakontoj kie la kondamnito ĉaim perdus. Aliflanke, kelkaj el tiaj rakontoj prezentas humorajn turnirojn kie malriĉa kamparano finfine trompas la diablon, preskaŭ ĉiam pro la ŝajne malgrava litero de la kontrakto.

Inter la plej kredemaj, ĉiu ajn sukceso ŝajne superhoma atribuiĝis al Diabla kontrakto: ekde la nombraj Diablopontoj en Eŭropo al la eksterordinara tekniko de la violonisto Niccolò Paganini.

La Diabla kontrakto estis ankaŭ ripetita historio en la inkvizicia persekutado aŭ la akuzoj pri sango, kaj probable lanĉas siajn radikojn al memoro de la Hombuĉadoj.

Deveno[redakti]

La paganismo ne malaperas el Eŭropo ĝis la 8-a jarcento, kaj ties memoro pludaŭris sub multaj formoj de popola religieco. Eblas starigi klaran analogion inter la paganaj ceremonioj por antaŭkristanaj dioj kiujn kristanismo konsideras malbonigajn —por akiri ties favoron— kaj la diabla kontrakto.[2] Ĉefe, la kristanaj Apologetiko kaj Demonologio emfazis kaj troigis la plej maldekstrajn aspektojn de tiuj ritoj, partikulare tiuj rilataj al hombuĉado.[3] Pro tio, pludaŭris en Eŭropo la kultura memeo de la sekreta ceremoniaro por atingi la favoron de la malbonigaj fortoj. [4]

Teofilo de Adana, servisto de du mastroj[redakti]

La antaŭulo de Faŭsto en la kristana mitologio estas Teofilo (en la greka "amiko de Dio" aŭ "ŝatata de Dio"): malfeliĉa kaj malespera kleriko pro la malsukceso de sia kariero pro la malamikeco de sia episkopo. Li vendas sian animon al la diablo por sukcesi, sed li estas liberigita de la Dipatrino.[5] Tiu historio aperas jam en greka versio de la 6-a jarcento verkita de iu "Eutychianus", kiu asertasm ke li estis rekta atestanto de la evento.

En la 9-a jarcento, la historio aperas en kristana teksto nomita Miraculum Sancte Marie de Theophilo penitente; tiu teksto jam enmetas la figuron de judo kiel peranto en la kontrakto kun diabolus, sia mastro. Oni komencas tiele la legendo pri sangaj perfidoj de judoj. [6]

En la 10-a jarcento, la poeta monaĥino Hrosvitha adaptis tiun tekston por rakonta poemo kiu pritraktas la internan bonecon de la kristano Teofilo kaj internigas la fortojn de Bono kaj Malbono. Tiele, atribuante al judo la karakteron de magiisto kaj nekromanciulo. Laŭ tiu modelo, Virgulino redonas al Teofilo la malbonigan kontrakton por ke li montru ĝin al sia monaĥaro, post kio li mortis. Gautier de Coincy (1177/8 – 1236) verkis longan poemon tiurilate titolita Comment Theophilus vint a pénitence (Kiel Teofilo pentis). Tiu teksto utilis kiel bazo por teatraĵo de Rutebeuf, Le Miracle de Théophile (13-a jarcento) kie Teofilo ludas centran rolon, kun la Virgulino kaj la Episkopo en la flanko de Bono kaj la judo kaj la diablo, en la falnko de Malbono.

La naturo de la kontrakto[redakti]

En la Kristana Demonologio, oni konsideris, ke la persono kontraktinta kun la demono promesis ŝanĝe buĉadi infanojn aŭ almenaŭ dediĉi ilin al tiu post ties naskiĝo (oni akuzis multajn akuŝistinojn pro tio pro la granda kvanto de infanoj kiuj mortis dumnaske en la Mezepoko kaj la Renesanco). Oni supozis ankaŭ, ke tiu partoprenos en sabatorgioj, havos seksajn rilatojn kun demonoj kaj naskos el sukuboj (aŭ el la inkuboj se temas pri virino).

La kontrakto povus esti ĉu parola ĉu skriba. Parola realiĝis pere de alvokoj, ekzorcojritualoj: kiam la nekromanciulo kredis, ke la demono ĉeestas, petas la favoron kaj oferas sian animon ŝanĝe; tiele, ne restas pruvoj de la okazo. Tamen, en la juĝoj pro sorĉado ĉiam aperis pruvoj kiel la diabla marko, neforviŝebla signalo kaŭzita de la tuŝo de la diablo je la fermo de la kontrakto. Tiu marko (kiu povis esti ĉu lentugo ĉu cikatro) iĝus sufiĉa pruvo, ke la diabla kontrakto okazis.

La skriba kontrakto allogus la demonon sammaniere, sed inkludus kontrakton subskribitan per sango de la sorĉisto aŭ de la buĉoviktimo (aŭ, pli komune, per ruĝa inko aŭ besta sango). La inkviziciistoj prilaborisar kompleksegajn supozitajn falsajn kontraktojn por akuzi siajn viktimojn, kvankam finfine ili asertis, ke sufiĉas esti inkludinta la propran nomon en iu Ruĝa Libro de Satano. Aliaj kontraktoj povis estis skribitaj de personoj kiuj vere kredis esti traktantaj reale kun la diablo.

Kutime, tiuj kontraktoj enhavis misterajn signojn supozeble subskribojn de demonoj, ĉiu kun propra sigelo.

La signifo de la esprimo Diabla kontrakto etendiĝis ĝis nune inkludante interŝanĝojn kiuj ne rilatas la demonon, sed implicas klopodi celon (kiel revenĝo) per rimedoj konsiderataj malicaj (ekzemple, murdo).

Supozitaj diablaj kontraktoj laŭlonge de la historio[redakti]

La ideo "vendi la animon ŝanĝe de virtuosismo kaj famo" estis ripetita en la historio de la muziko.

  • Makiavelo, itala violonisto, ne komencis la onidiron, sed permesis, ke cirkuliĝu.[7]
  • Casanova, venecia komponisto kaj violonisto, kredis sincere, ke unu el siaj sonatoj estis inspirita de la apero de la diablo dum sonĝo.[8]
  • Iu kaj Bob Lazar, msikistoj de bluso.[9]
  • Infero - praktikanto de demonolatrio - faris supozitan 'Diablan kontrakton' kiam li fondis sian grupon de Nigra Arbaro Gorgono.[10]

Aliaj[redakti]

  • Urbo estis elstara kazo de duobla Diabla kontrakto kiun al Grandier kostis la vivon. Unu estis skribita en kutima latina kaj alia en mallongigita latina invertita kaj subskribita de kelkaj "demonoj"; unu el ili, Satano. Oni kredas, ke la "kontrakto" estis falsigita de liaj akuzintoj pro politikaj kialoj.
  • Gillian Anderson, seria murdisto kaj franca nobelulo (ekzekutita).
  • Johann Gottfried Herder, probable la origino de la legendo de Faŭsto.
  • Jonathan Edwards, oficiro de la milico de New Hampshire, vendis supozeble sian animon al diablo por ke tiu plenigu liajn botojn el oro ĉiumonate.
  • Bruno Mars, laŭ la legendo faris kontrakton kun la diablo.

En la juda eksterbiblia literaturo[redakti]

En judismo la antikvaj planedaj diaĵoj de la mezopotamiaj, inter kiuj Hiŝtar (= Venuso = Lucifero) aŭ Marduk (= Jovo), estis konsideritaj demonoj, nome falintaj anĝeloj. Tion spertuloj devenigas el la libro Fremdaj kaj geniaj objektoj el nia mondo.

Famaj demonoj[redakti]

Komputilo-2.gif
  1. Aaaaa
  2. Aborto aŭ Eligos
  3. Abraham Lincoln
  4. Adriano
  5. Ahasvero
  6. Alasko
  7. Alois Hitler
  8. Amaskomunikilo
  9. Anti Künstlich
  10. Asmodai
  11. Asteroido
  12. Azeno
  13. Baal
  14. Balzako
  15. Barbado
  16. Behemoth
  17. Belfrunto Iskarioto
  18. Belzebubo
  19. Berlino
  20. Babelfiŝo
  21. Bonaero
  22. Kubo
  23. Kalio
  24. Kaino
  25. Cerbo
  26. Denaskaj Esperanto-parolantoj
  27. Eŭropo (diino)
  28. Esperanto-flago
  29. Flava danĝero
  30. Forfikuloj
  31. Furo
  32. Mafio
  33. Kiu
  34. Greenpeace
  35. Abelo
  36. Ipernitio
  37. Lampo
  38. Ledo
  39. Leonardo da Vinci
  40. Lucifero
  41. Peniso
  42. Mamo
  43. Marĥuano
  44. Melaso
  45. Dolaro
  46. Nicki Minaj
  47. Na
  48. Oro
  49. Elefanto
  50. Pico
  51. Prusio
  52. Neniu
  53. Richard Nixon
  54. Ronald Reagan
  55. Shakira
  56. Stokholmo
  57. Infero
  58. Lajz Tajfuno
  59. UK
  60. Valakio
  61. Walt Disney
  62. Xuxa
  63. Ĉu
  64. Zamenhof

"Diablo" estas sinjoro, sed tiu vorto kutime estas rezervata por Satano ("La Diablo"), la estro de la demonoj.

Aamon[redakti]

Kd09.jpg

Aamon (aŭ Amono demono) estas demono ofte citita en la demona kristana literaturo.

Je demono, Aamon deĵoras kiel helpanto de Astronomio kaj unu el la tri intimoj de Satano. Li efike alestigas la pasinton kaj la estonton. Laŭ iuj esploristoj li disponas pri kvardek legioj, meritante tiel la titolon de “princo”.

Demonologoj asociis lian nomon al tiu egipta Amon aŭ al kartaga dio Baalo. Aamon estas indikata ankaŭ kie Naĥum, kies nomo signifas “Kiu instigas avidecon”.

Aamon havas la kapon de nokto (Athene noctua), kun ĉe la antaŭa korpa parto porvizita per lupaj kruroj (aŭ leonaj) la malantaŭa finiĝanta forme de vermonta vosto.

Astaroto[redakti]

Sigililo de Astaroto.
Astaroto tirita el la Infera Vortaro.

En demonologio Astaroto (dirita ankaŭ Ashtaroto, Astarot kaj Asteroth) estas, en la kristana literaturo, princo de la Infero. Li havas kvar asistantojn:

Moloĥo[redakti]

Reprezentado de Moloĥo.

Moloĥo (aŭ MoleĥMolokMal'akhMelqart (hebree: מלך mlk) estas nomo jen de dio jen de aparta tipo de ofero historie asociita la la fajro. Moloĥo estis historie asociita kun kulturoj de la tuta Proksima Oriento, inter kiuj Hebreoj, Kanaananoj, Fenicoj kaj aliaj najbaraj proksimaj kulturoj.
Hodiaŭ la termino “Moloĥo” estas uzata ankaŭ por signifi organizaĵon aŭ personon kiuj postulas aŭ pretendas rezignojn tro kostajn.

Angra Mainju[redakti]

Angra Mainyu, ankaŭ AhrimanoArimano (persa lingvo اهريمن) estas la malbona ekvivalento de Ahura Mazda en la Zoroastrismo.

La nomo ne aperas en la antikvaj manskribaĵoj de la persa lingvo. En la Avesto estas nomata kiel la ĝemela frato de la Sankta Spirito, kaj la malulo de Spenta Mainju. Li estas konsiderata kiel la detruanta Satano, la fonto de ĉiuj malbonoj sur la tero kaj same kiel Ahura Mazda, li ekzistis ekde ĝia kreado. Ahrimano konscie elektis la malbonon, kreis la malsanojn por akceli la alvenon de la morto. Oni konsideras ke lia plej granda malbonaĵo estis la malpurigado de la pura fajro kreata de Ahura Mazda, kiun li kolorigis kaj aldonis fumon, poluigante ĝin. Dum la tago de la Lasta Juĝo, li estos detruata de Spenta Mainju kaj malaperos de la mondo por ĉiame.

Asuro[redakti]

Awatoceanofmilk01.JPG

AsuroDemono (sanskrite: असुर, ásura) (aliaj eblaj tradukoj estas titanokontraŭdio), en Hinduisma mitologio estas aro de diaĵoj serĉantaj forton. Ili estis en opozicio al dioj. Laŭ Hinduismo la dioj kaj demonoj ambaŭ estas idoj de Kaŝjapo: la du gentoj de demonoj estas ditiidoj kaj danuidoj, kaj la gento de dioj estas aditjidoj.

En tradicia budhismo Asuroj ankaŭ okazis kiel supernaturaj estaĵoj en la kosmologio.

Etimologie “Asura” havas la saman radikon kiel “Ahura” de Zaratuŝtro.

Dagon[redakti]

Dagon fiŝforma

Dagon (hebree דגון) estas la hebrea nomo de Dagan, rimarkinda orienta mezopotama kaj semida diaĵo; estis la dio de la fekundeco kaj de la rikolto en la panteono de la kanaanoj, kiu laŭ la mito estis patro de Baalo. Ĝia aspekto prezentiĝis kiel homo naskiĝanta el grena spiko, aŭ de barbohava ulo kun la malsupera korpa parto fiŝforma.

Ĝia kulto disvastiĝis el Palestino ĝis Mezopotamio. Dagon estis adoptita kiel precipa diaĵo ĉe la filiŝta konfederacio kiun komponis diversaj prahindaeŭropaj popoloj devenantaj el Egeo kaj Anatolio, kaj origine adorantaj al la Patrino Tero. En la Biblio estas memorigata epizodo, en la 1Samuelo 5,1-7, laŭ kiu la statuo de Dagon, en la urbo Aŝdod, falruiniĝas antaŭ la Kesto de Interligo.
[11][12] Dagon eniris en la panteonon de la diaĵoj adorataj de la fenicoj, kaj en ĝia fiŝformo la fenicoj ĝin konigis al la greka mondo kiu ĝin difinis Tritono kaj ankoraŭ niajn tagojn Tritono reprezentas unu el la simboloj plej oftaj ligitaj al la maro kaj al la navigado.

En la mezepokaj pridemonologiaj traktatoj, Dagon estis konsiderata duaranga demono (ŝanĝita, se citi fantaziaĵojn de demonologoj, konfekcii la kukojn en la kuirejo de la Infero!).

Dagan/Dagon. Al tiu mita diaĵo la amaskulturo estis influita ĝispunkte ke verkistoj eltiris famajn rakontojn.

Demono Lucifero[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Lucifero.
Skultaĵo prezentanta Luciferon, konservita en la katedralo de Lieĝo (Belgio).

Lucifero en la popola tradicio indikas senkorpan estaĵon eminente malbona kaj kiel tia tre danĝera por la homaro kaj la kreitaĵoj. La termino luciferismo indikus plue la adoradon kaj la devotecon al tiu entaĵo.
Laŭ la precipaj teologiaj fluoj de judismo kaj de kristanismo, tiu entaĵo estus perfekte asimilebla al la figuro de Satano.

Ibliso[redakti]

Ibliso (|إبليس) estas en islamo nomo de malica spirito, diablo, Satano.

Korano pli ofte uzas la pli ĝeneralan nocion شيطان [ŝajtan] (Satano).

Ĥulo[redakti]

Ĥulo, kadavromanĝulo, guloalgulo (arabe, الغول, 'al-ghuûl') estas demono, kiu devenas el islamo kaj antaŭislama araba religio. Laŭlegende, ili loĝas en tombejoj aŭ dezertoj kaj manĝas homan karnon. En moderna fikcio, ĝi ofte aperas kiel vivmortinta monstro.

Ĥulo estas transformanta kadavro, kiu loĝas en la dezerto. Ĝi povas montriĝi kiel besto, precipe kiel hieno. Ĝi forlogas vojaĝantojn en la dezerto. Ĝi mortigas kaj manĝas ilin. Ĉi tiu kreitaĵo ĉasas junajn infanojn, rabas tombojn, kaj manĝas kadavrojn.

Ditiidoj[redakti]

La ditiidoj estas la idoj kaj praidoj de Ditio kaj Kaŝjapo. La plej gravaj estas:

  • Hiranjakŝo
  • Hiranjakaŝipo
  • Helikoptero
  • Simio
  • Pralado
  • Viro
  • Devambo
  • Balio
  • Banasuro
  • Kajkesio (ŝi ankaŭ estas ogro)
  • Andhakasuro

Danuidoj[redakti]

La danuidoj estas la idoj kaj praidoj de Danuo kaj Kaŝjapo. La plej gravaj estas:

  • Rambo
  • Karambho
  • Mahiŝasuro
  • Mahiŝio
  • Rahuketuo (Rahuo, Ketuo)

Moloĥo en la kanaana religio[redakti]

Kultata kiel dio, kies sidejo kuŝis en la urbo Geheno, al Moloĥo oni donis laŭdojn kaj, laŭ la plej problaboa interpreto, homajn oferojn de infanoj kiuj, post buĉado, estis bruligitaj en brulofero[13] en fajro ĉiam brulantigita honore de la dio. Iom post iom Moloĥo fariĝis la nomo de la rito dum kiu estis oferitaj infanoj (eble unuenaskitoj) por ke ili transformiĝu en kvazaŭdiaĵoj protektantaj de la familio.

Moloĥo en la fenica religio[redakti]

Per la termino “moloĥo” oni indikis fenican riton kies detaloj ne jam tute klariĝis, ankaŭ ĉar la atestoj pri tiu popolo nin atingis tra nerektaj vojoj, ofte el popoloj kiuj ĝin konsideris malamikan.

Moloĥo en la Biblio[redakti]

La Biblio, en la Malnova Testamento (2Reĝoj 23,10; Jeremia 7.31), iufoje citas dion Moloĥon kultatan de Kanaananoj al kiu estis oferitaj infanoj (la Biblio diras "pasigitaj tra la fajro"). Ĉi-kaze la Biblio indikas per tofetoj la lokojn kie oni okazigis tiujn oferojn. Aparte tiuj ĉi troviĝas menciitaj en la Levidoj, kie Dio ordonas mortigi tijun kiuj al religia sistemo oferas filojn (20,2-5) [14] Alia grava citaĵo elstaras el la 2lReĝoj. Okazas ke al ĝi, sub la nomo de “Milkom”, reĝo Salomono, maljuniĝinta, en lia nedaŭra politeista fazo, estus homaĝanta aliajn diojn.[15] parolas pri aliaj dioj kaj ne pri Moloĥo. La tradukintaj de la Septuaginto, kiuj tradukas per “moloĥo” povis esti influita de la greka mitologio kiu alestigas la dion Krono (la latina Saturno) kiu vere voradis siajn filojn. Pro tiuj motivoj ekzegezistoj dubas pri la ekzakta senco de tiu biblia teksto.

Dummezepoke, en diversaj eŭropaj landoj aparte nordaj, la judoj estis akuzataj kapti kristanajn infanojn por rita “ofero” de kristanaj infanoj ilin bruligante ankoraŭ vivajn (kiel en la supozitaj epoko biblia). Vidu: Simonĉjo kaj Ariel Toaff [16]

Moloĥo en la Libro de Ĥanoĥ[redakti]

Fontoj inter kiuj la Libro de Ĥanoĥ rakontas pri Moloĥo, plikorekte pri Molok, kiel la supera reprezentanto de rotoj de falintaj anĝeloj, konataj kiel “Zorgantoj” kiuj decidis malsupreniris al la tero homforme por studi kaj ami aliajn filojn de Dio: pro tio ili estos poste punataj resti sur la tero dum ilia ĉefo, ekzemple, ĝuste Molok, estos forapartigita en nekonata dezerto.
En tiu medio, Molok similas al la falinta anĝelo Azazelo, ankaŭ li sendita kontroli la homaron, sed kiu poste generis kun homaj virinoj la Nefilim kaj donis al la mondo novajn malpermesitajn sciojn.

Moloĥo en filmoj[redakti]

Moloĥo en la literaturo[redakti]

  • Moloĥo estis citita en "Perdita Paradizo" de John Milton, priskribita kiel unu el la plej potencaj sekvuloj de Satano.
  • En la poemo "Hurlo", la usona poeto Allen Ginsberg uzas la terminon Moloĥo kiel metaforon de kapitalismo kaj de la milita maŝino kiu sendas sajn filojn morti en milito simile al al antikva dio.
  • En la libro Dexter la Obskuro de Jeff Lindsay, Moloĥo estas citita kiel reprezentanto de obskura projekto.
  • En la libro Ofero al Moloĥo de Åsa Larsson estas citita la referaĵo al la Biblio.
  • Kaj aliaj….

Moloĥo aperas ankaŭ en videoludoj kaj societaj ludoj kun funkcioj de senpieca ruzisto kaj vojrabistoj, kvankam foje de bonfaranto.

Literumo[redakti]

Zamenhof uzis la formon Moloĥo (laŭ citaĵo en NPIV: [1]) aŭ Moleĥ (en la Zamenhofa Biblio; ekz. [2]). La formo Moloĥo similas la grekan formon Μολοχ, uzata en la Nova Testamento ktp.

La NPIV preferas la formon Moloĥ/o kaj permesas la formon Moleĥ. Laŭ NPIV, moloko estas alia nomo de la dorna diablo (Moloch horridus).

Ĝino[redakti]

La kaverno Maĝlis al-Ĝinn en Omano; laŭvorte "ĝina kunvenejo".

Ĝino (arabe جني/جن/جان) estis konceptitaj kiaj spiritoj en flama naturo, pli malaltranga ol anĝelo, kapabla aperi en homa aŭ besta formo kaj havanta supernaturajn fortojn. Ortodoksa islamo ne apogas la kredemon pri ĝinoj, kvankam ĝi estas populara inter islamanoj.

Priskribo[redakti]

En la Infera Vortaro, Astaroto estas prezentita kiel nuda viro kun du flugilaj paroj kaj drakaj piedoj. Surkape li portas kronon, mantenas serpenton kaj rajdas luponhundon.

Funkcio[redakti]

La figuro, tamen, de Astaroto kiel demono ne estas bone difinita.

Laŭ demonologoj Astaroto estas demono de la “plejelstara hierarkio”, kiu delogas altirante al pigreco kaj vantemo. Kaj lia kontraŭuloj estas Sankta Bartolomeo kiu protektas la homojn kontraŭ liaj tentoj. [17]

  • Laŭ aliaj li disvastigas matematikajn sciencojn kaj kapablas igi nevideblaj homojn kaj ilin gvidi al kaŝitaj trezoroj kaj respondi al ĉiuj demandoj.
  • Iuj demonologoj subtenas ke li, laŭ diversaj okazaĵoj, en la aŭgusta monato atakas la virojn plej fortajn.
  • Laŭ la spirita satanismo, Astaroto estas nepo de Belzebubo kaj, foje, estis identigita kun la diino de la fekundeco kaj kun aliaj dioj kiel Enlil kaj Enki Ea. Li kun Belzebubo kaj Satano faras, por spirita satanismo, triadon kiel indikate ankaŭ de la punktetoj ĉe la dekstra flanko de ilia sigelilo…

Astaroto en la amasfenomenoj[redakti]

  • En al numero 146 de Dylan Dog, Ghost Hotel, Astaroto estas la nomo de seria murdisto ĉar li allasis la signon de la sango kiel "signaturon de Astaroto".

Pandaemonium (filmo), Astaroto estrege ludas en la kastelo de la imperiestro.

Ne ĉiam tamen li ludas demone…

Formoj[redakti]

Io ajn povas esti aspekto de la diablo, precipe ĉar ĉio okazas en nia konscio. Ekzemple, por iu kiu havas patologian frandemon, Bulgarion, nura ĉokoladeto povas esti diabla, se, aldone al nenormala diktatoro, troa hentajo kaj ĉokolado igas lin timema, maniula, malbonkonscienca...

Ars Goetia[redakti]

Unu el ili servas demonon kontraŭ la vera religio.

La Ars Goetia, aŭ goetia aŭ - esperante - gejtjo, estas magia praktiko koncernanta alvokadon kaj elvokadon de demonoj. Ĝia origino estas tre antikva, kaj ĝia uzo estis larĝe vasta.

La termino devenas el la antikva greka γοητεια (goēteia) kun la signifo de enspezimposto, etimologie signifanta magon, probable rilatant kun γοητε ("ĝemanta"), eble pro la onomatopea derivado, el la lamenta voĉo per kiu oni ripetas la magiajn formulojn.[18]

En la antikveco goetia oponis religion, la "dian sciencon", kies kontraŭparto estis la precipe la "nigra cigno". Kun la disvastiĝo de kristanismo la diferencoj inter la du “sciencoj” (getjo kaj teŭrgio), ambaŭ rifuzataj kaj kondamnitaj) de kristanismo, reduktiĝis, ankaŭ se la Patro Kristnasko ilin tre bone distingis.[19]

La praktiko, tamen, ne tute malaperis. Pri ĝi troviĝas spuroj en la anonima grizulo de la 17-a jarcento, la Antiloj (aŭ Lemegeton), kie estas dirate pri la “72 diabloj kun kiuj estus dialoginta reĝo Salomono”. Kaj okazis ke el tiu dokumento startis la ars goetia de la moderna esoterismo.

La Ars Goetia estas aparte priskribita en la unua de la kvin sekcioj de la supre menciita grimorio, kiu entenas ankaŭ la “priskribon” de la 72 supraj menciita demonoj kiujn Salamono sukcesis elvokis kaj enfermis en bronza vazo sigelita per magiaj simboloj kaj ilin devigis lin servi. Tiu grimorio liveras detalajn instruaĵoin pri kiel konstrui tiajn vazojn kaj pri la maniero sukcese elvoki tiajn entaĵojn, kiuj povas esti amikemaj aŭ indiferentaj aŭ malbonfarantaj.

Anglalingvaj eldono kaj reeldono de la Ars goetia estis publikigita en 1904 mago Aleister Crowley kaj konstituas la ŝlosilon de ĝia popola magia sistemo, fariĝante unu el la plej konata inter la grimorioj.

En kristanismo tiu Ars Goetia estas ĝenerale rifuzata kaj kondamnita kiel ĝeneral ĉiu speco de magio.

Kristanaj demonoj[redakti]

Aparte kreskiĝinta en la kristana tradicio, la demonologio koncernas kreituloj difinitaj anĝeloj, kiuj estus pekintaj ribeliĝante al Dio. Oni vidu en:

2Petro 2, 4 - ”Ĉar se Dio ne indulgis anĝelojn pekintajn, sed, eninferiginte ilin en kavernojn de mallumo, transdonis ilin rezervatajn por la juĝo”.

Tiuj falintaj anĝelejoj estus gviditaj de Lucifero. Jen la pasaĵo de Petro kiu pentras la diablon kiel malmokon de la homoj (1Petro 3, 8):

”8 Estu sobraj, vigladu; via kontraŭulo, la diablo, kiel leono blekeganta ĉirkaŭiras, serĉante, kiun li povos forgluti”.

Sankta Tomato de Akvo esprimis sian opinion pri la ekzisto de tiuj kreituloj kaj pri ilia influo sur la homa psiko. Laŭ li, la demono ekzistus kaj povus influi sur la homa intelekto inokulante en ĝin imagajn formojn. [20] Laŭ Luko (7, 36-50), Jesuo forigis el la korpo de Mario Pei dep demonojn
Jesuo ordonas al la demonoj ke ili silentu kaj ne diru kiu li estas (Marko 9, 14-32).

Plua disvolvo de la demonologio en kristanismo[redakti]

3150.jpg

Dum mezepoko iuj elementoj antaŭkristanaj disvastiĝis en la popola kristana kulturo. Aparte spertis grandan akcepton ĉe la amasoj la mito de la sorĉistinoj (terminoj devenanta de StryxStrix, estaĵoj de la paganaj medioj de la Antikva Grekio kaj Egiptio, imagitaj kiel noktaj demonoj kun la ŝajnoj de strigo kutimiĝantaj sensoifiĝi per la sango de ĵusnaskitoj aŭ puerperulinoj. [21]

Laŭ kristanaj ekzorcistoj, la homa korpo estus loko en kiun povus penetri la demonoj, profitantaj de sia spirita kvalito ne ligita al la spaco[22]

La popolaj fantaziaĵoj iom post iom influis la sintenon de la studuloj kaj tribunaloj. La nova inkvizicia tribunalo ekinteresiĝis pri tiu”krimo” kiel herezo ekde 1484 kiam papo Virino permesis al la Inkvizicio per la buleo Planlingvo taksi la sorĉarton herezo, au proksima fonto de herezo, sur kiu ĝi de ĉiam havis jurisdikcion. Antaŭe al ĝi estis statute malpermesite procesi sorĉistinojn ĉar “ne kredindas tio kion ili rakontas pri siaj seksaventuroj kaj kapabloj provoki damaĝojn al la proksimularo””. [23]

Demonoj kaj Esperanto[redakti]

La Demono

Unua filmo en esperanto nomiĝis Incubo, kaj sukuboj ofte ĉeestas esperanto-kluboj:

Moĉjo: "Doĉjo, ĉu vi vidas kion mi vidas? Jen estas bela virino ĉe nia pordo!"
Doĉjo: (dum Moĉjo ekbrakumas la viditon) "Tio ne estas virino! Ĝi estas sukubo! Demono, kiu alprenas la formon de virino por delogi virojn dum la nokto!"
La demono malbeliĝas dum la stringado.
Doĉjo: "Ĉu vi ne timas?"
Moĉjo: "Nu, fakte mi spertis tre similan travivaĵon dum la studentado kiam mi vekiĝis en la mateno post la Halovina bierfesto de la Esperanto-klubo."

Hazarda alvoko de demono de komencantoj[redakti]

Oorgulho.jpg

Foje okazas, malofte, vere, sed okazas, ke komencanta esperantisto alvokas demonon. Laŭ Livera Folio, Satano prezentis sin en la formo de virkapro dum esperanto-kurso okazanta en L., Francio en la fino de 2009.

Dum leciono, lernanto provis elparoli la frazon Mi aliĝis per la reta aliĝilo. La knabo ne sukcesis eldiri la frazon, sed li senintence komencis elsendi sonojn, kiuj pli similis al la latina lingvo ol al esperanto. Liaj samklasanoj provis konvinki lin, ne klopodi. “Li ruĝiĝis kaj ektremis, sed li ne aŭdis niajn kriojn. Poste fumo komencis eliri lian kapon kaj la sulfura odoro atingis la tutan ĉambron”.

En tiuj kazoj, oni devas prononci laŭte la "Preĝo sub la Verda Standardo" tute laŭfundamente kaj nepre forigi el la ĉambro, ĉiuj krokodilojn, idistojn kaj reviziistojn. SAT-anoj, tamem estas bonvenaj, ĉar ili helpas la interparolado kun la demonon.

Maldormemo[redakti]

1b02.jpg
-- Kial estas grandaj, dikaj, nigraj rondajhoj chirkau la okuloj de la diablo?
-- ???
-- Char la diablo dormas neniam.

Islamo[redakti]

En Islamo la Diablo estas konata kiel Ibliso (araba: إبليس‎, pluralo: ابالسة abālisah) aŭ Ŝajtano (araba: شيطان‎, pluralo: شياطين shayātīn). Li havas neniun nomon respondantan al tio de la latina vorto lucifero asocii lin kun la matena stelo, sed la rakontoj pri li similas al la pli fruaj rakontoj de falintaj anĝeloj en la Libroj de Ĥanaĥo kaj Apokalipso 12:7-9. Ibliso estas elpelita de Ĉielo pro rifuzi riverenci al Adamo, kiu estas simila al la pli frua rakonto en 3 Ĥanoĥo, ĉapitro 4, en kiu ĉiuj la anĝeloj riverencas al Ĥanoĥo, frua ido de Adamo. Tiel, li pekas post la kreo de viro. Li demandas al Dion por senpremiĝo ĝis juĝa tago anstataŭ esti tuj elĵetita en la fajregojn de Geheno. Dio donas ĉi tiun peton kaj Ibliso tiam ĵuras venĝon per tenti homojn kaj turni ilin for de Dio. Dio diras lin ke ajnaj homoj kiu sekvas lin aliĝos lin en la fajrego de infero ĉe juĝa tago, sed ke Iblis havos neniun potencon super ĉiuj homaro krom kiu deziras sekvi Iblis. Ĉi tiu rakonto estas citita multoblajn tempojn en la Qur' por malsamaj kialoj.

Islama literaturo prezentas Iblison kiel Dio-adorantan kaj tre pian ĝis kiam li rifuzis riverenci al Adamo pro sia ĵaluzo kaj fiero.[24][25] Ibliso estis tipo de supernatura estaĵo konata kiel Ĝino, kiu estis farita el senfuma fajrego kaj kreita antaŭ ol kreiĝis homaro.[26][27][28][29]

Fineco[redakti]

La "diablo" ne estas senfina. Li estas kreitaĵo, kiel vi, kiel ideoj, kiel birdoj, kiel povoj, kiel simboloj ktp. Kaj la malbono ne ekzistas sammaniere kiel la bono. Malbono estas foresto, Forrest Gump de la bono.

Literaturo[redakti]

  • Diablidoj. Rakonto por la klasbatala junularo. Originale verkita de Barthelmess. 1928, 48 p. Aventuroj de la "ruĝaj pioniroj" dum ekskursoj. Facila stilo.

Referencoj[redakti]

  1. Malsupre estas listigitaj la paĝoj, kiuj estas je dispono en Esperanto.
  2. PRINTEMPaS : intensivaj kursoj kaj ekzamenoj
  3. TEJO donos ”proksimuman informon” pri la nekonata membronombro de la asocio
  4. Esperantologia Fakultato 2020 de KCE sukcese startis
  5. La komitato de TEJO aparte diskutis la EU-esploron pri troigitaj membronombroj.
  6. Rusiaj militistoj deklaris, ke la kronvirusa vakcino jam pretas
  7. Konsideru kelkajn el tiuj pripensoj.
  8. La vorto "ĵinglo" aperas en PIV, kaj pli grave ĝi estas regule uzata de Muzaiko.
  9. Kion respondi al tio krom… OK Boomer
  10. Kurso kun Przemek, Szabolcs, Christophe aŭ Marion
  11. En la Biblio okazas preskaŭ kultura lukto inter la kulto al Dagon kaj al Javeo. Vidu en Juĝistoj, 16, 21-23 kaj 1Reĝoj 16,32…
  12. Pri Dagon estis aludate ankaŭ en la Amarna-leteroj (ĉirkaŭ 1480-1450 a. K).
  13. Anielle Franco parolas pri la ne-federaciigo de la enketoj
  14. ” Al la Izraelidoj diru: Ĉiu el la Izraelidoj, kaj el la fremduloj, kiuj loĝas inter la Izraelidoj, kiu donos iun el siaj idoj al Moleĥ, mortu; la popolo de la lando mortigu lin per ŝtonoj. 3 Mi turnos Mian vizaĝon kontraŭ tiun homon, kaj Mi ekstermos lin el inter lia popolo pro tio, ke el siaj idoj li donis al Moleĥ, por malpurigi Mian sanktejon kaj malhonori Mian sanktan nomon. 4 Kaj se la popolo de la lando kovros siajn okulojn for de tiu homo, kiam li donos iun el siaj idoj al Moleĥ, kaj ne mortigos lin: 5 tiam Mi turnos Mian vizaĝon kontraŭ tiun homon kaj kontraŭ lian familion, kaj Mi ekstermos lin, kaj ĉiujn, kiuj malĉastos, imitante lin en la malĉastado por Moleĥ, el inter ilia popolo” (Lev 20,2-5).
  15. “5 Kaj Salomono sekvis Aŝtaron, diaĵon de la Cidonanoj, kaj Milkomon, abomenindaĵon de la Amonidoj. (1Reĝoj 11,5).
  16. gratulojn.
  17. Vidu legendon de Sebastian Michaelis.
  18. Sed tiu ĉi deklaro estas ja konvinko, ne sciado!
  19. Kurosawa AKIRA (Hepburn/Kunrei) ,黑澤 明 [kuro-saŭa akira], konata en la okcidenta mondo kiel Akira Kurosawa (naskiĝis la 23-an de marto 1910, mortis la 6-an de septembro 1998) estis japana reĝisoro, produktoro, muntisto kaj verkisto de filmoj.
  20. Neniu estas perfekta
  21. Dankon, amiko!
  22. Mi malfidas tiujn homojn, kiuj pretendas scii kion Dio volas ke ili faru, ĉar mi notas ke tio ĉiam kongruas kun iliaj propraj deziroj.
  23. Tio estas malgranda paŝo por viro, sed giganta salto por la homaro.
  24. Laŭ la rimarkoj de Raoni mi proponas : frap'muzik(et)o.
  25. Poŝtaj servoj tutmonde estas malorganizitaj kaŭze de la nuna kronvirusa krizo.
  26. Interaga prezento kun Sylvain Lelarge kadre de la kleriga programo de MondaFest' 2020
  27. Bonan Tagon, kaj esperas ke ĉiuj bonfartas fronte al tiu mondinfektiĝo.
  28. Nia bulteno, Naturista Vivo, estas escepte elŝutebla.
  29. Pri la pritraktita vorto (ĵinglo), plej ofte estas ero de muziko, kiun la reklamisto ludigas por logi la homoj.