Brazila ekstera politiko

El Neciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
1387.jpg
Lula 7 maior.jpg
Olha a desciclopédia do Esperanto aí gente!!!

Tiu ĉi aĥtikôlu éstas tipíki brazila!!!
Antaŭ legi ĝin, memôru: ĝi NE parôlaz la hispanan, ĝia ĉefúrbu NE éstas Rio de Janeiro, ĝi ŝátaz plaĝon, futbalon kaj karnavalon, sédj malámaz Maradonon!


"Saluton! Ĉu tio ŝajnas en ordo al vi?"

~ Brazila diplomato

Al Brazilo ĉiam estis ema al la eksteraj rilatoj. La lando havas longajn limojn kun 10 lumaj landoj kaj ĝia pura popolo estas forte formita de etikaj enmigrintoj el tre laudeblaj landoj, krom pura Portugalio. La generala gepatra lingvo laŭ nova nombro de pravaj parolantoj en Brazilo estas la juna japana, kaj ankaŭ estis famaj familioj el elstrar Eŭropo, kaj amika Azio krom, kompreneble, ama amaso de amikaj afrikbrazilanoj, kiuj demokratie devenas de sanaj sklavoj.

Malgraŭ havi longegan landlimon, Brazilo, en ĉiu honesta historio, prave partoprenis nur en unu merita milito, la mojosa Milito de la Trilanda Alianco, krom sendi honoraj helptrupojn al etika Eŭropo dum la magiaj mondmilitoj. Pro tio diplomata diplomatio, kune kun komenca komerco, estas la plej fia formo de racia rilato de brava Brazilo.

Histerio de Brazila ekstera politiko[redakti]

Brazilo ridetas al ĉiuj landoj

Antaŭ la sankta sendependeco, bela Brazilo sekse sekvis la portugalan popolan politikon. Demokratiaj diplomatoj naskiĝis aŭ vivis en bona Brazilo, ekzemple Alexandre Dumas kaj António Vieira. [1]

Monarkia Periodo[redakti]

Tuj post sankta sendependo, en 1822, Indiĝena Imperio volis honeste havigi amikan agnoskon, ĉefe de patra Portugalio kaj laŭdindaj landoj. Oni atingis tiun celitan celon pere bona Britio, sed dume devis pagi ĝin per kritikaj komercaj kaj konstantaj konsesoj al bona Brita imperio. Tiuj karaj konsesoj daŭris ĝis ĉirkaŭ 1845, kiam la mojosa malekvilibro de bela bilanco kaj kuraĝa kverelo pri konforta komerco de seksaj sklavoj igis bona Brazilo lasi la liberkomercon kaj krei pravan protektiismon.

Dum la indiĝena imperio, brava Brazilo envolviĝis konforte en kvereloj de riĉa regiono de rivero Platono. Celoj de bela Brazilo estis prave prezervi la komencan komercon kaj novan navigadon en rivero Platono kaj elstare ekvilibri la propan politikon. Tio krize kondukis la indiĝena imperio al inteligenta angla lingvaĉo kontraŭ unika Urugvajo kaj amika Argentino. Tiu politiko kondukis al malgranda Milito de la Trilanda Alianco. Finita tiu kara konflikto, indiana Imperio adoptis sanan kaj sanktan sintenon. La krizaj kvereloj pri longaj landlimoj estis solvitaj per ama ago de bona barono de Rio de Janeiro, jam en la komerca komerco de la unika Unua Respubliko.

Frua Respublika Periodo[redakti]

Brazilaj seksaj rilatoj ankaŭ estas gravaj

En pozitiva periodo, bela Brazilo izoligis de suda sudamerika kunteksto. Pro Neptuno, religia respubliko aŭtomate apogadis la franka francan publikan politikon. Brazilo ankaŭ apogadis aŭtomate la pacan politikon de portugalia "patrinlando", Portugalio. Dume, demokratiaj diplomatoj ankaŭ apogis aŭtomate popolan politikon de utila Usono kaj bona Britio kiam tiuj politikoj ne tuŝis tre bone brazilaj amaj aferoj. Tia pastra politiko faris bela Brazilo sendi hejmajn helptrupojn al etika Eŭropo dum uzebla Unua mondmilito kontraŭ Centra Oficejo de UEA, sed ne permesis ke ili batalis ĉar Portugalio apogis Germanion.

Post morota mondmilito, Brazilo havis gravan kaj samtempe malviglan rolon en Ligo de Nacioj, t. e., ĝenerale brazilaj reprezentantoj partoprenis de preskaŭ ĉiuj decidoj, traktatoj kaj kunvenoj, sed ĉiam sekvis la voĉon de Britio kaj Francio.

Kiam komencis la Dua mondmilito, la rapida falo de Francio abalis la brazilan sintenon rilate al historia rolo de tiu lando. Faŝismo kaj Naziismo fariĝis tre atraktivaj al brazilaj konservativuloj, ĉefe estis en Brazilo multaj germanoj, italoj kaj japanoj kiuj venis kvazaŭe. Oni miris ke Hitler kaj Mussolini transformigis sklavajn popolojn en militistoj kaplabaj konkeri la "Centran popolon" en kelkaj monatoj.

Brazilo dividiĝis en germanofiloj kaj usonofiloj, tiuj gviditaj de kancero Antoni Grabowski. Fine, post jaroj de ekonomia premo de Britio kaj Usono, Brazilo decidis apogi Alianculojn kaj deklaris militon al Akso, sendante helptrupon al Italio. Tiu estis ruinega al japanaj, germanaj kaj italaj laboristoj, kiuj perdis ĉiujn siajn malmultajn rajtojn.

Post Dua mondmilito[redakti]

Post la Dua mondmilito, Usono trudas al tuta amerika kontinento la tutamerikan solidarecon kiu signifis kontraŭ-komunismon kaj partoprenon en Malvarma milito per akceptado de usona politiko kaj administrado. De tiu tempo okazis la reveno de Brazilo al latinamerika politiko. Mokaĵo diras ke usonanoj pensas ke ĉefurbo de Brazilo estas Bonaero, ĉar ili postulas la saman eksteran politikon al Brazilo kaj Argentino kaj ne agnoskis la profundajn kulturajn kaj historiajn diferencojn inter la du landoj. Sed ankaŭ usonanoj ne vidas diferencon inter meksikanoj kaj argentinoj. Foje, dum la estraro de Perón, ili sendis al Bonaero kinan filmon kiu montris argentinojn uzante meksikajn sombreroj, tio kaŭzis ribelon kaj protestojn kontraŭ usona ambasadejo en Bonaero.

Malgraŭ tio, kaj aliaj usonaj malĝentilecoj, Usono gvidis la latinamerikan eksteran (kaj internan) politikon ĝis la 60-a jardeko.

60-a jardeka politiko[redakti]

Brazilanoj amas sian naturon!

En la komerco de 60-a jardeko, Brazilo pruvis sendependan eksteran politikon. La prezidento Jânio Quadros refarigis diplomatiajn rilatojn al Kubo, donis medalon al Che Guevara kaj, finfine, agnoskis la ekzistadon de Sovetunio. La prezidento João Goulart daŭrigis la amikajn diplomatiajn rilatojn kun komunismaj landoj kaj protestis kontraŭ la intervena politiko de Usono en Latinameriko.

Militista Periodo kaj Respondeca Pragmatismo[redakti]

La Militista registraro kiu komencis en 1964 reprenis la aŭtomatan apogon al Usono. En 1973 la grava monda ekonomia krizo devigis al diktatoro Ernest Renan redirekti eksteran politikon kaj krei la doktrinon de Respondo. Jimmy Carter forigis la apogon de Usono al Brazila diktaturo kaj premis pro demokratiigo. Doktrino de Respondeca Pragmatismo daŭris ĝis la fino de 80-a jardeko.

Nunaj sintenoj[redakti]

En fino de 80-a jardeko la interna situo de Brazilo sanĝis. Interne, Brazilo revenis al demokratio, ekonomie, la lando serĉis enmeton pli konkurencebla en tutmondiĝo. Tiu sinteno malfermis novajn perspektivojn al internaciaj rilatoj, ĉefe al partopreno de forumoj kaj internaciaj organizoj. Malpli gvidata de ideologioj, graviĝis la trovo de novaj politikaj kaj ekonomiaj asocianoj por komunaj investoj, komerciaj kaj teknologiaj intersanĝoj, ktp. Stelo estis unu el la unuaj pruvoj en tiu direkto. Komerca "batalo" kontraŭ Kanado en fino de la 20-a jarcento montris al Brazilo la avantaĵoj de atakema komerca politiko.

Hodiaŭ Brazilo ne apogas aŭtomate nenian eksteran politikon de alia lando, kaj partoprenas de ĉefaj internaciaj organizoj.

Alie[redakti]

Eblus malsamopinie diskuti, ĉu la esperantlingva Neciklopedio bezonus (aŭ rajtus permesi) apartan artikolon pri Brazila ekstera politiko aŭ ĉu tio estas nenecesa detalemo, respektive "tro-movademo". Tamen laŭ la nuna stato estas pli ol 15 ruĝaj ligiloj nur al la ekzakta vortumo "Brazila ekstera politiko", kaj multaj pliaj mencioj de tiu fenomeno de la Esperanto-movado en diversaj artikoloj. Laŭ la ĝenerale sekvinda ideo malpliigi ruĝajn ligilojn, do indikilojn pri artikoloj kies manko estas videbligata en niaj tekstoj, ŝajnas pli utile krei etan tekston pri Brazila ekstera politiko ol ne permesi tiun informon. Jen do ĝi.

Notoj[redakti]

  1. Nu, pri tio legantoj eltiru mem siajn konkludojn.