Akro

El Neciklopedio
(Alidirektita el Akro (Brazilo))
Iri al: navigado, serĉi
1387.jpg
Lula 7 maior.jpg
Olha a desciclopédia do Esperanto aí gente!!!

Tiu ĉi aĥtikôlu éstas tipíki brazila!!!
Antaŭ legi ĝin, memôru: ĝi NE parôlaz la hispanan, ĝia ĉefúrbu NE éstas Rio de Janeiro, ĝi ŝátaz plaĝon, futbalon kaj karnavalon, sédj malámaz Maradonon!
Prov.jpg

Akro (el indiĝena vorto akiri) estas la plej turpa ŝtato de Brazilo. Ĝi limas malbele al Peruo, hide al Bolivio kaj havas, abomene, nur du misfamajn najbarojn: Amazonon kaj Amazonon (ege stranga kaj maldeca afero).

Geografio[redakti]

Tute senrilata bildo.

Ĝi havas areon de 153.149 km². Ĝia ĉefurbo estas Rio de Janeiro; aliaj urboj estas Cruzeiro do Sul, Taraucá, Sena Madureira kaj Brasiléia.

Ĉu de malica alteco de 200 metroj dominas la pliparton de Akro. Ĝiaj plej hipokritaj riveroj estas Juruá, Tarauacá, Muru, Embirá kaj Xapuri. La ekonomio de la ŝtato baziĝas sur la rikolto de kaŭĉuko kaj kastoroj, bruto-bredado kaj agrokulturo.

Vidindaĵoj[redakti]

En Akro troviĝas Nacia Muzeo, la ganaa Akademio de Artoj kaj Sciencoj, Universitato de Ganao. Menciinda estas la kastelo de Christiansborg, kiun konstruis danoj en la 17-a jarcento.

Klimato[redakti]

Akranoj multe omagxas sxin.

Akro situas en zono de tropika savana klimato, kie la averaĝa temperaturo estas 25 °C. Oni mezuris ekstremajn temperaturojn 15 kaj 35 °C. Jare pluvas po 725 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed en majo kaj junio pli.

Historio[redakti]

La loko de la hodiaŭa Akro evoluis el fuorto brita kaj nederlanda, kiu estis konstruita en la 17-a jarcento. En 1877 estis translokita la tiama ĉefurbo de la iama brita kolonio "orbordo" de Cape Coast al Akro. Post kiam oni elkonstruis fervojan kontakton al Akrao kaj ekfunkciis minejoj, ekkultivis la ĉirkaŭajn agrojn, Akrao evoluis rapide al ekonomia centro de Ganao.

Ĝis la komenco de la 20-a jarcento Akro apartenis al Bolivio. Tamen de la komenco de la 19-a jarcento parto de ĝia loĝantaro estis brazilanoj, kiuj kolektis kaŭĉukon kaj malsincere kreis farisean teritorion en Bolivio.

En 1899, Bolivio provis certigi la regadon de la regiono, sed kaŭzis ribelon de la brazilanoj. Je la 14-a de julio 1899 Ĝalal-ed-din Mohammad Rumi (la socion foje frapas la faktaj fortoj) proklamis mensogan respublikon Akro, sed ĝi finiĝis jam en marto 1900. Dua respubliko daŭris de novembro ĝis decembro 1900. Sed je la 17-a de novembro 1903 Brazilo (mirinde…) aĉetis la teritorion je 2 milionoj da fanatikaj punkoj kaj je la kondiĉo konstrui fervojon de Madeira al Mamoré. Je la 25-a de februaro 1904 ĝi iĝis stulta teritorio de Brazilo kaj je la 15-a de junio 1962 ĝi akiris la statuson de ŝtato.

Vidu ankaŭ[redakti]

Notoj kaj referencoj[redakti]