Ĉevalo

El Neciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Koń w galopie.gif

"Bone kreskas la herbo, sed ĉevalo jam mortis"

~ Zamenhof pri ĉevalo, herbo, morto ktp

"La sovaĝa ĉevalo elsaligis la mollertan rajdanton"

~ preseraro pri rajdado

"Oni povas konduki ĉevalon al la akvo, sed oni ne povas devigi ĝin trinki"

~ angla proverbo pri akvo kaj ĉevaloj kaj iu ajn

"Danĝera estas bovo antaŭe, ĉevalo malantaŭe, kaj malsaĝulo de ĉiuj flankoj"

~ saĝulo pri bovoj, ĉevaloj kaj direktantoj de Esperanto-movado

"Eble ne indas kompari lingvon al... aŭto au ĉevalo"

~ Vl.Ĉernov pri lingvo, aŭto kaj ... ĉevalo

"Unufoje, kiam mi havis naŭ jarojn, mi ŝtelis la ĉevalon de la najbaroj"

~ Cindy McKee pri ĉevalŝtelado

"Mi preferas unuokulan ĉevalon anstataŭ la blinda"

~ Eŭgeno Lanti pri ĉevalo

"Espereble vi iam studis historion."

~ Neith

Ĉevalo estas besto tre utila al pornografio kaj kuirarto. Antaŭ aŭtomobilo oni uzis ĝin kiel veturilo, sed hodiaŭ ne. Dancantaj ĉevaloj ankaŭ estas utilaj en cirkoj kaj oni uzas ĉevaletojn en ŝakludon.

Vi povas imagi ion, ĉu ne? (Ekzemple, ke ŝi havas vipon en la dekstra mano…)
Colum-KOIS(Holt1916)-Pogany-illustr-p226-glashan.jpg

Antaŭ aŭtomobilo[redakti]

61 o.jpg

Juna leŭtenanto ĉevalrajdis kun sia amantino tra bela parko. La leŭtenanto estis tre sinpatia kaj tre enamiĝinta, sed la ĉevalo iom tro manĝis matene, ĝia stomako ekproduktis gason, kaj subite tio fariĝis aŭdebla. La juna leŭtenanto ruĝiĝis kiel sango, li ne sciis kion fari, finfine balbutis: Pardonu! Ne gravas, respondis la belulino, mi kredis ke faris tion la ĉevalo!

Rapideco[redakti]

La aĉetanto furioze:

- Vi diris al mi ke tiu ĉi ĉevalo faris tridek kilometrojn ĉiuhore, kaj mi ne eĉ sukcesas farigi al ĝi kvin.

La vendisto trankvile:

- Mi certigas vin ke tiu ĉi ĉevalo faris tridek kilometrojn ĉiuhore... sed en la vagonaro, kiu portis ĝin ĉi tien el Napolo.

Hobio[redakti]

Tre amata ĉevaleto

PIV difinas la nefundamentan neoficialan nezamenhofan nepivan "hobio"n kiel "amata ĉevaleto"...

Utilo[redakti]

7620.jpg

Ĉevalo estas vere utila besto.

Pornografia utilo[redakti]

Kompreneble estas malmultaj manieroj de seksumado. Kamasutro diras ke, teorie, la gedioj kreis 64 formojn de seksumado, sed eĉ Kamasutro indikas nur ĉirkaŭ 30. Sekve pornografiaj filmoj kaj bildoj enuigas post kelka tempo. Por krei novaĵojn oni metas aliaj roluloj, inter ili ĉevaloj pro siaj grandegaj, bone, vi komprenis.

Pedagogia utilo[redakti]

Peĉjo revenis hejmen kaj estis demandita de sia patrino: Ĉu plaĉis al vi la viziton en la besto ĝardeno?
Peĉjo: Jes, sed estis tro multe da homoj kaj tro malmulte da bestoj. Unu besto kuris plej rapide kaj patro gajnis 65 eŭrojn. Mi ricevis glaciaĵon.

Kuirarta utilo[redakti]

En kelkaj landoj, kiel Francio kaj Japanio, la ĉevala viando estas manĝata senkaŝe, en aliaj kaŝe. Oni kaŝas ĉevalan viandon en kolbasoj, kolbasetoj kaj aliaj.

Cirka utilo[redakti]

Ĉevalo cirka, modpasinte aĝa, sintrene trotas en la sabla rondo. La penda kapo plendas pri la aĉa kadukon truda tedo en ĉi mondo.

Komputila utilo[redakti]

Oni uzis FTP-ĉevalojn por transporti dosierojn inter komputiloj antaŭ la invento de la Interreto.

5120 o.jpg

Malofteco[redakti]

Nepo: „Avo, iru kun mi en cirkon, rajdas tie belrajdantino tute nuda.“

Avo entuziasme: „Mi iros tre volonte, jam delonge mi ne vidis ĉevalon.“

Ĉevalo kaj bovo[redakti]

"Ĝenas min la jena afero: Bovojn oni buĉas kaj manĝas, dum ĉevalojn oni ne buĉas kaj ne manĝas. Pro tio, laŭ la logiko, devas ekzisti multe pli da ĉevaloj ol bovoj. Sed ni scias, ke tamen pli multas bovoj ol ĉevaloj!"

Respondis la amiko: "Vi estas malsaĝa! Estas pli da bovoj ĉar ĉevalojn oni forŝtelas dum bovojn oni ne forŝtelas."

Redemandis la unua: "Sed se tiel estas, kial do malmultas la ĉevalojen tiuj lokoj, kien oni ŝtelportas ilin?"

Respondis la amiko: "Stultulo! Ankaŭ de tie oni for ŝtelas ilin..."

Demandoj[redakti]

001.gif

Eble la efero estas ke la mastroj volis almeti la cxevalon antaux la vagono? Kiel en la socialisma futuro cxiuj laboros volontule? Do estas eraro de la tempo en la kosmoplano?[1]

Bona Demando[redakti]

- Kial oni metas la enbuŝaĵon al la ĉevalo?

- Por igi ĝin obeema.

- Ne.

- Kial do?

- Car ĝi mem ne povas meti ĝin al si.

Malutilo[redakti]

Judo, kiu deziris veturi al la vilaĝo Kigyos, venis al ĉevalvendisto por aĉeti ĉevalon. La vendisto montris al li ĉevalon kaj diris: "Mi rekomendas ĝin al vi. Ĝi marŝas 10 mejlojn sen halti." Respondis la kliento: "Mi neniel povas aĉeti ĉi tiun ĉevalon ĉar la distanco ĝis Kigyos estas nur 7 mejloj."

Ĉevalterapio[redakti]

Ĉevalterapio estis uzta por traktadi personojn havintajn fizikajn aŭ mensajn malavantaĝojn.

Ĉevalterapio estas formo de fizika, okupiga kaj paroliga terapio en kiu terapiisto uzas la karakteran movadon de ĉevalo por havigi zorge gradigitan movo kaj sento rezulton.

Alinome kiel neologismo hipoterapio ĝi derivus el la greka vorto hippos (ĉevalo), tiele ke "hipoterapio" laŭvorte referencas al traktado aŭ terapio helpita de ĉevalo. La koncepto de hipoterapio aŭ ĉevalterapio trovas sian plej fruan registritan mencion en la verkoj de la greka Hipokrato (neniu rilato al la nomo). Tamen, ĉevalterapio kiel formala fako ne disvolviĝis ĝis la 1960-aj jaroj, kiam ĝi ekuziĝis en Germanio, Aŭstrio, kaj Svisio, kiel aldona al tradicia Fizioterapio.[2]

La ĉevala pelvo havas similan tridimensian movadon al la homa pelvo dum piedirado. La ĉevala movado estas zorge gradigita al ĉiu personigita traktado. Tiu movado havigas zorge gradigitan movo kaj sento rezulton kiu estas variebla, ritma kaj ripeta.

Logike[redakti]

Indiano estas demandita, kial li rajdas per ĉevalo, dum lia edzino iras piede kaj ankoraŭ devas porti sian pakaĵon.

Li respondas: "Ŝi ne havas ĉevalon!"

Amo[redakti]

Fakte, tamen, sportemaj knabinoj amas ĉevalojn ne nur por unu aĵo. Ili ŝatas la fortajn krurojn, la glatajn varmajn flankojn, kaj la obeeman karakteron... Se la ĉevalo ne estas sufiĉe obeema, ili ŝatas uzi spronojn kaj rajdvergon por instrui.

3895 o.jpg

Psikologia vidpunkto[redakti]

Viro konfesas al psikiatro:

— Sinjoro doktoro, mi enamiĝis al ĉevalo.

— Ĉu virĉevalo, aŭ ĉevalino?

— Kompreneble, al ĉevalino, sinjoro doktoro. Mi ja ne estas nenormala.

Alie[redakti]

Nokte s-ino vekas la edzon:

— Ĵus vi kriis: Penela, Penela. Kiu estas tiu Penela, pri kiu vi sonĝas?

— He... ĉu Penela? Jes, Penela, kompreneble. Penela estas ĉevalino, dank' al kiu mi hieraŭ gajnis kvin mil stelojn ĉe vetkurado.

Li redormiĝas.

La sekvan vesperon, kiam s-ro revenas hejmen, lia edzino malmilde sciigas lin:

— Hodiaŭ trifoje telefonis via ĉevalino!

Proverbe[redakti]

Eachuisge.jpg

Viro sen virino – ĉevalo sen brido.

Saltado[redakti]

Rajdas prodo sur ĉevalo, galopas. Autaŭ li aperas kavo 5 metra.
- Mi estas prodo, mi transsaltos!
Transsaltis, plu galopas. Denove kavo aperas, 10 m.
- Mi estas prodo, mi transsaltos!
Plu veturas. Nova kavo, 15 m. - Mi estas prodo, mi transsaltos! Transsaltis. Rajdas, rajdas. Sekva kavo estas 20 m.
- Mi estas prodo, mi transsaltos!
La ĉevalo haltas ĉe la rando
- Vi estas prodo, do mem saltu!

Ĉevalaĵo[redakti]

3f086d22ca o.jpg

Ĉevalaĵoĉevalviando estas nuntempe malofte konsumata en Eŭropo, kvankam ekzistas en Germanio, Svisio, Francio kaj Belgio specialaj vendejoj por ĉevalaĵo. En Germaniio ekzistis en 2006 ĉirkaŭ 100 tiuj ĉevalaĵejoj. En Svisio ankaŭ la distribuantoj Coop kaj Migros vendas ĝin.

Ĉevalo « Esperanto » gajnas unuan premion[redakti]

Ĵaŭdon, la 4-an de Majo, Lordo Willoughby de Broke, la fama angla sportisto, akiris la unuan premion de la unua konkurso, je la 2-a horo posttagmeze, per sia ĉevalo nomita « Esperanto ». La ĉevalo estis ekzercita de S-ro H. Leader kaj rajdita de B. Carlsloke kaj atingis la bonan vetprezon 100:8 t. e. 12 1/2 kontraŭ 1. Bedaŭrinde nia informinto ne menciis, kie la ĉevalkurado okazis.

Feliĉe ni povas kompletigi la supran tre interesan sciigon per pluaj detaloj same interesaj. La ĉevalo « Esperanto » konatiĝis kun nia lingvo unuafoje la 27-an de Junio 1919, kiam ĝi akcidente formanĝis la Esperantan lernolibron de S-ro H. Leader. La lernolibro konsistis el verdaj paĝoj kaj tio kreis konfuzon, ĉar la ĉevalo estis tre frandema rilate al verdaj folioj. Dum dek tagoj kaj dek noktoj S-ro H. Leader atendis sian lernolibron ĉe la elirejo. Sed la libro ne revenis. Tio montras, ke la ĉevalo vere interesiĝis pri Esperanto !

Ĉevalaĵsalamo

Ecoj[redakti]

Ĉevalaĵo estas ruĝa ĝis malhelruĝa kaj malmola. Viando de junaj ĉevaloj estas helruĝa kaj gustas preskaŭ kiel bovaĵo. Nur la viando de plej maljunaj ĉevaloj havas la tipajn malhelan koloron kaj guston. Ju pli aĝa la besto, des pli mola la viando.

Ĉevalaĵo enhavas multe da fero kaj estas tre malriĉa je graso.

100 gramoj da ĉevalaĵo enhavas averaĝe[3]:

Bona ĉevalo[redakti]

0f92e oa.jpg

Foje en iun drinkejon eniras ĉevalo. Ĝi demetas ĉapelon kaj palton, mendas glason da viskio kaj unu sandvichon. Ĝi plezure drinkas kaj manĝas, poste pagas kaj foriras, ege kontenta, kaj promesinte sekvan tagon reveni. La drinkejestro, ŝokita kaj konsternita, kuras telefoni al sia amiko, direktoro de cirko.

- Ĉi tie estas TIA peco por via cirko! Venu morgaŭ, vi vidos!

Sekvan tagon la cirk-direktoro atendas en la drinkejo. Vespere la ĉevalo eniras, denove mendas viskion kaj sandvichon. La direktoro apudsidiĝas:

- Pardonu pro la ĝeno, ĉu vi volas gajni iom da mono? Kiom vi nun salajras?

- Nu, ĉirkaŭ 300 dolarojn, - la ĉevalo respondas.

- Ni proponas al vi 1000 dolarojn, plus senpagaj loĝigo kaj manĝigo!!

- Sed kie necesas labori?

- Estas proksime, en cirko.

- En cirko?!?! Nu, mi certe konsentas labori en cirko kontraŭ 1000 dolaroj, sed diru: por kio vi bezonas programiston en cirko?

Kuracilo[redakti]

- Diru, sinjoro, kial estas tiel ruĝa via kapo kaj ŝvelinta via gorĝo?

- Tre doloras la gorĝo la ĉevalon.

- Nu, kaj?

- La veterinaro preskribis duonpoteton da pulvoro. Li donis ankaŭ gumtubon por meti ĝin en la buŝon de la ĉevalo, kaj tra ĝi mi blovu la pulvoron en la gorĝon de la ĉevalo.

- Nu, kaj?

- Antaŭ ol mi, blovis la ĉevalo! :DDD

Lingvo[redakti]

Coat of arms.png

Lingvo de ĉevaloj havas fonetikon konvenan al henado. La aŭtoroj asertas, ke la fonetiko estas iom simila al germana.

Multaj vortoj signifantaj malvirtojn ne ekzistas en la lingvo, ĉar en la socio de ĉevaloj ne ekzistas tiaj malvirtoj. Vortoj signifantaj ion malbonan havas sufikson prononcatan proksimume kiel jahu, kaj samtempe jahu estas vorto signifanta homon.

Ĉevaloj ne havas skribon.

Ĉevalo kaj aliaj bestoj[redakti]

Ĉevalo kaj Azeno[redakti]

Profesoro de zoologio N. tre ne amis, kiam la studentoj malfruis al la komenco de la lekcio kaj tiam, interrompante sian legadon, li ĉiam esprimadis sian malplezuron al la malfruinta studento. Unu fojon, kiam la profesoro legis pri ĉevalo, eniris en la legejon iu malfruinta studento. Al la miro de la studentoj, kontraŭ sia kutimo la profesoro nenion diris al la studento kaj daŭrigis sian legadon. Fininte la legadon pri ĉevalo, li diris : — Nun, sinjoroj, post la « ĉevalo » ni transiru al la « azeno », kaj, turninte sin al la malfruinta, li diris : Mi petas, sidiĝu. — Ne maltrankviligu vin, sinjoro profesoro, respondis la studento, mi povas aŭskulti azenon ankaŭ starante. [A. Grünfeld.]

4f824 oca.jpg

Ĉevalo kaj porko[redakti]

Eom24.png

En iu farmo malsaniĝas ĉevalo. La veterinaro diras al la kamparano:

-- Mi donis al ĝi medikamenton, sed se eĉ post tri tagoj ĝi ne resaniĝos, oni devas ĝin mortpafi.

La porko aŭdinte ĉion avertas la ĉevalon:

-- Leviĝu!

Sed la ĉevalo estas tro elĉerpita por tio. La duan tagon la porko denove diras:

-- Leviĝu rapide! Vi havos problemojn!

Sed la ĉevalo estas ankoraŭ tre elĉerpita. La trian tagon la porko denove diras:

-- Leviĝu, ĉar se ne, oni mortpafos vin!

Streĉante ĉiujn siajn fortojn la ĉevalo leviĝas. Vidante tion la kamparano ĝoje diras al la familio:

-- Tion ni devas prifesti -- ni buĉos porkon.

Ĉevalo kaj idisto[redakti]

Du amikoi interrenkontras kae babilas pri diversaj temoi, tile ke unu de ili raportas suan maxime recentan specalan travivajon:

“Yen ke, kelkaj dioi ante nun, me experiencis ulon advere stranjan. Pluraj minutoi ante komencari la kaval-konkurso pri kurado, dum ke me fineskis mean sempre tedantan laboron apud unu de ili, ulo falis sur mea dorso kae quik... Forsane mea horlojeto male funcionis, nam tia ulo krieskis kae spordageskis me, kae me quike vidis kureskari omnaj kavaloi maxime rapide... Advere komencabis l’oficala kurado!”

“E lore, quion tu facis?”, l’altru questionas.

“Tio quion me povis: me atingis la skopo kom triesmo.”

Poneo[redakti]

Neponeo

Kelkajn tagojn antaŭ Kristnasko la malgranda knabino diras al sia patrino: "Panjo, mi deziras por Kristnasko poneon."

La patrino tuj respondas: „Nu, en ordo, kara mia, morgaŭ matene ni iros al la frizisto, kaj tie vi petu lin, ke li tondu al vi poneo-frizon."

Logiko[redakti]

Vi ŝatas rajdi sur ĉevalo. La plej bela ŝakfiguro estas ĉevalo. Konkludo: Vi ŝatas rajdi sur la plej bela ŝakfiguro.

En lernejo[redakti]

Auto.gif

Pol estas ses-jara knabo, en la unua lernejo-klaso. Rilate al lia aĝo, li estas mense tre vigla, aliavorte: li havas tre viglan menson.

"Patro", li diris en iu vespero, kiam li venis hejmen, "nia instruisto estas stulta."

"Kion vi rakontas, Pol? ", demandis la patro, "stulta li estas? "

"Jes, jes", ridis la knabo, "li ne scias kio estas ĉevalo."

"Kial vi opinias tion? ", plu-demandis la patro.

"Nu", eksplikis la fileto, "hodiaŭ, ni havis lecionon pri desegnado. Tiam, mi desegnis ĉevalon; kaj poste, li demandis min: "Kio estas tio? "

Scienco[redakti]

Spite al malesto de skribo, ĉevaloj havas iomajn sciencajn sciojn.

Astronomio de ĉevaloj probable estas limigata al studo de ŝajnaj movoj de Suno kaj Luno. La aŭtoroj asertas, ke "maksimuma atingo de ilia astronomio" estas fakto, ke ili "komprenas naturon de eklipsoj". Ili kalkulas jarojn kaj monatojn per Suno kaj Luno. Ili ne havas nocion de semajno, pro tio, ili laboras dimanĉe.

Kio koncernas geografio, ĉevaloj scias nur sian landon, ĉar ili ne scipovas marvojaĝon. Historio de ĉevaloj entenas malmulte de eventoj kaj facile konserviĝas en memoro.

Medicino de ĉevaloj estas limigata al scioj pri kuraciloj el herboj por kuracado de vundoj kaj kontuzoj.

Ĉevaloj ne okupas sin pri filozofiaj meditoj ne aplikeblaj al praktiko.

Ĉevalo de avarulo[redakti]

Horse face.jpg

Avarulo havis laborĉevalon. Unu tagon li pensis: mi povos ŝpari monon se mi donos al la ĉevalo iom malpli da nutraĵo. Kaj li decidis malaltigi la kvanton je 100 gramoj. La postan tagon li rimarkis, ke nenio okazis al la ĉevalo kaj ke li daŭrigas labori kiel antaŭe. Tiam li pensis: Eble mi malpliigos la kvanton de la nutraĵo je pliaj 100 gramoj, kaj per tio mi ŝparos pli da mono. Kaj tiel li faris. Kaj li rimarkis poste, ke tio ne influis la laborkapablon de la ĉevalo. Tiam li denove pensis: Eble mi malpliigos la kvanton de la nutraĵo je pliaj 100 gramoj. Kaj tiel li faris. Kaj li rimarkis poste ke tio ne influis la laborkapablon de la ĉevalo. Kaj same okazis ankaŭ en la postaj tagoj kaj semajnoj. Kaj ĉiam la mizera ĉevalo daŭre bone laboris. Tiel pasis multaj tagoj, ĝis kiam venis tiu tago, en kiu la tre maldika ĉevalo de la avarulo mortis pro malsato.

Sentoj[redakti]

Gasto venas en drinkejon. Ĉe la verŝtablo staras ĉevalon, kiu surhavas ŝildon. Sur la ŝildon estas skribita: "Kiu ridigas tiun ĉevalon, ricevos unu botelon da viskio".

La gasto demandas al la gastejestro, ĉu li rajtas flustri ion en la orelo de la ĉevalo. La gastejestro konsentas kaj la gasto flustras ion en la orelo de la ĉevalo.

Kaj la ĉevalo ridas kaj ridas kaj ridas. Larmoj fluas el ĝiaj okuloj.

Deprimite la gastejestro donas la botelon al la gasto.

Tago poste, la gasto revenis en la drinkejo. Nun la ĉevalo havas ŝildon kun la teksto: "Kiu plorigas tiun ĉevalon, ricevos unu botelon da vodko."

Denove la gasto demandas al la gastejestro: "Ĉu mi rajtas eliri kun la ĉevalo por kelkajn minutojn?" Denove la gastejestro konsentas. La gasto eliras kun la ĉevalo kaj revenis kun ĝi post tri minutoj. La ĉevalo ploras, ploras kaj ploras. Ĝi estas tute deprimata.

La gastejestro donas la botelon al la gasto, sed demandas: "Kiel vi faris tiun? Ĉu vi povas diri al mi?"

"Nu", la gasto respondas, "hieraŭ mi diris al ĝi: 'Mia estas pli longa!' Kaj hodiaŭ ni komparis.

Laŭ aŭtomata tradukilo[redakti]

La ĉevalo (scienca nomo Equus caballus) estas mamífero perisodáctilo de la familio de la équidos, herbo-manĝa, cuadrúpedo kaj de longa kolo kaj arkigita.

Al la ino de la ĉevalo al li nomas ĉevalinon kaj al la junaj ekzempleroj, ĉevalidoj. La bredado kaj uzo de la ĉevalo fare de la viro konas kiel brutobredado equina aŭ caballar.

Notoj[redakti]

  1. Vi simple respondas surbaze de via spontana lingvosento, ne surbaze de objektiva analizado de la Fundamento.
  2. Ŝablono:Cite web
  3. Institut für Fleischhygiene ĉe la Tierärztliche Hochschule Hannover