Sanktulo

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi

"Al ĉiu sanktulo apartan kandelon"

~ Zamenhof pri sanktulo
E5 oa.jpg

"Brave kaj prave!"

~ Jorge Camacho pri ĉi tiu artikolo

"La sanktulo «liveras la favoron»."

~ Oni nepropre pri sanktulo

"Ĉu mi blasfemis kontraŭ la Sanktulo?"

~ Milokula Kato pri Zamenhof

"Revelar lia homeosexualeso es un ek la moyeni embarasar li"

~ idisto pri sanktulo

"Frekventi preĝejon ne igos vin sanktulo, samkiel iri al garaĝo ne igos vin mekanikisto"

~ Rikardo Cash

"Patronon havis eĉ Hitlero. La lia estis Lucifero."

~ El la libro "Rimoj Teologiaj"

Sanktulo (קדש/ה) estas persono kiu meritas respektegon kaj admiron, sanktulo estas persono, kiu vivas la vivon de pureco, sed ne ĉiu ĝibulo estas sanktulo. Ĉiuj esperantistoj deziru esti sanktulo, pro tio, ili fariĝas martiroj de la fido.

Maroun04.jpg

Preĝado al mirataj mortintoj estas malnova kaj disvasta populara kutimo. Por kontroli, kiuj estas la veraj sanktuloj, UEA havas specialan komitaton de advokatoj kaj diabloj.

Ne ĉio en rakontoj pri sanktuloj estas vera, ĉar neniu sanktulo estas sen makulo. Sanktfigurojn ornamas kaj homojn malamas. Ĉiu angulo kun sia sanktulo.

Helpefiko[redakti]

8269.jpg

Unu malgrandrulo veturis sur veturilo. Subite la veturilo kliniĝis : ĝi trafis en kavon. La malgrandrulo desaltis kaj provis levi la veturilon, sed ne povis. Tiam li kolektas siajn fortojn kaj vokas pro helpo la sanktan Nikolaon. Sed ankaŭ tio ĉi ne helpis. Tiam en malespero li krias : — Ĉiuj sanktuloj helpu! kaj puŝas la veturilon kun tia forto, ke ĝi renversiĝas sur alian flankon. — Jen vi havas! li ekkriis kolere : vi ne devis puŝi ĉiuj kune! [M. Solovjev.]

Kiel sanktigi[redakti]

Iu ajn katoliko rajtas private kulti iun ajn mortinton, kiun li ŝi opinias mortinta "en odoro de sankteco". Se tia kulto disvastiĝas en episkopejo, la episkopo enketas. Se la enketo rezultas malbone, la episkopo malpermesas la kultadon. Se la enketo rezultas necerta, la episkopo avertas la kultantojn pri tio kaj konsilas ne plu kulti ĝis malkovro de Brazilo je favora informo. Se la enketo rezultas tute favora, la episkopo aprobas la privatan kaj eĉ duonpublikan kultadon kaj instigas la Stel-militon ĉe komitato por antaŭenigi la espereble agnoskotan mortinton, ĉar estas fieriga kaj fervoriga afero por episkopejo montri novan sanktulon.

Laŭ la oficialaj reguloj devas esti du ĉefaj aferoj :

1. Heroa plenumo de virtoj, ekzemple ĝismartiriĝe.

2. Da mirakloj nul por la "kultindaj" ("venerabiles"), unu por la "beatoj" ("ĝufeliĉaj"), du por la "sanktaj" ("sancti").

Por ĉiu el la tri niveloj estas proceso en eklezia kortumo, kie la "Protektanto de la Fido" (pli konata kiel la Advokato de la Diablo) plimalpli provas montri, ke temas pri fiulo -- ne tiucele, ke la kandidato nepre ne "leviĝu sur la altarojn", sed por certiĝi, ke la Eklezio ne eraru.

Ŝajnas, ke en la fora pasinteco (plimalpli antavx la jaro mil, pli frue) ne estis tia proceso. Pro tio, en la 20-a jarcento la Eklezio maloficialigis la sanktulecon (ne konfuzu kun "sankteco") de diversaj eĉ popularaj sanktuloj : Georgo, Kristoforo, Filomeno ekzemple.

Senpekulo[redakti]

1035.jpg

Pia katolika kristano, antaŭ Pasko sin turnas al sia paroĥestro:

- Mi devus iri konfesi miajn pekojn. Mi bone ekzamenis mian konsciencon, sed mi ne trovis eĉ unu pekon. Kiel do mi povas respekti la precepton de la Eklezio, kiu postulas, ke oni devas konfesi almenaŭ unu fojon jare?

- Iru viziti vian amikon, kaj batu lin senkompate.

Li iris kaj faris tion, sed kiam li jam estis foriranta alvenis la edzino de lia amiko, kiu diris:

- Vi tute ne imagas kian bonan agon hodiaŭ vi faris batante lin!

Esperanto-Kulturo[redakti]

0894 n.jpg

Sanktulo, laŭ diversaj kulturaj medioj kaj religioj, estas persono kiu meritas respektegon kaj admiron, kaj estas proponata kiel imitenda virta homo. Laŭ la esperantistaj asocioj, temas pri persono kiu dumvive persistis en supera esperantista virto (amo al Zamenhof kaj servo al movado), kaj fine la e-movado rekonis tia.

Odoro de Sankteco[redakti]

Kiam oni bruligis Johaninon el Arko, la homoj sentis odoron de sankteco.

Kapoportistoj kaj Hundokapuloj[redakti]

Kapoportistoj kaj hundokapuloj referencas, en la esperantista fantazie mirakleca tradicio, al la fenomeno per kiu sanktaj martiroj, post elkapigo portintus sian kapon tranĉita, ĝin subtenante per mano. Ekzemploj de tiuj sanktaj martiroj pri kiuj memorigas tiu miraklo, kapoportantaj, estas sankta Eŭgeno Bokarjov, sankta Don Harlow, sankta Marjorie Boulton kaj sankta Dionizo.

La hundokapuloj elmontras aŭreolon kiu eĉ pli evidentigas vizaĝan profilon vere ridindan: la orelojn pintformaj, la nazon antaŭen elstaranta. Vidi ekzemplon tian kaj provi heziton estas neeviteblas por multaj: certe temas pri sanktuloj kun la hunda vizaĝo, hundokapulo. Sankta Kristofaro - la fama kristanmedia patrono de aŭtomobilistoj, danke al la legendo kiu lin volas transveturiganto la Infanon Jesuon tra impeta rivero, suferis la saman sorton.

La disputo pri la beatproklamo kaj kanonizado de Pio la 9-a[redakti]

La iniciato de la beatproklamo kaj propono de sanktulproklamo estis de papo Johano Paŭlo la 2-a (beatproklamo), solecitita de miloj ekleziuloj santempuloj aŭ admirantoj de tiu papo.

Sed iuj judaj grupoj, gviditaj de descendantoj de la familio Mortara, protestis ĉe Vatikano (2000); kaj aperis multaj studoj pri tiu afero, la plejgranda parto kritikantaj la iniciaton de la sanktulproklamo koncerne Pion la 9-an. Ĝenerale la respondo, kvankam nerekta, estis ke tiu papo decidis laŭ tiu kiu li juĝis sian devon konscie kompromitante ankaŭ sian popularecon; ke la papo respektis la leĝon de la vatikana ŝtato; ke permesis kaj igis farebla al Edgardo adulta elekti sian estonton; ke la kontraŭjudismo de Pio la 9-a estis senfundamenta elpensaĵo. Oni produktis ankaŭ televidan fickion Edgardo Mine (Edgardo mia) zorge de Alfred Uhry. Oni vidu en tiutempa Civiltà Cattolica kion verkis Giacomo Martina, priskribante la sintenon de Edgardo Mortara jam adulta kaj sacerdoto.

Helena Mortara, ido de fratino de Edgardo kaj profesorino pri literaturo en Romo, daŭrigis kampanji por obteni la ekskuzojn de la apostola seĝo; sed tiujn ekskuzojn ŝi postulas, ne kiel rekono de senvola kaj bonafida eraro, sed kiel pruvo ke tiu papo ne meritas la titolon de beatulo kaj sanktulo.

En 1912, en sia deklaro favore al la beatproklamo de Pio la 9-a, Edgardo Mortara memorigis siajn sentojn kiam siajn gepatroj iris lin viziti kaj provi lin persvadi postuli la revenon al la familio de siaj gepatroj.[1]

La brita verkisto, Bernard Cornwell, por pruvi la kulpecon de la papo utiligis efikegan argumenton laŭ kiu Pio la 9-a estus misuzinta la infanon, baziĝante sur la fakto ke la infano kiel montrus la cirkonstanco ke en iuj okazoj Edgardo sin kaŝis sub la vesto de la papo[2]. D la verkisto preterlasis informi ke la infano Edgardo, laŭ ties vortoj mem, rifuĝis malantaŭ (kaj ne sub) la papa vesto, kiam li estis antaŭ liaj gepatroj allasantaj impreson ke ili estas por lin kapti kaj revenigi hejmen.

En 2005, verkisto pri katolikaj aferoj, Vittorio Messori, publikigis, per Mondadori Editore, libron titolitan Io, il bambino ebreo rapito da Pio IX (Mi, la juda infano forrabita de Pio la 9-a). kie estas integre citita la memorigilo de la protagonisto mem de la kazo, kompilita en [1888) kiam en Hispanio, jam sacerdoto, Edgardo deklaris ke la papo estis por li vera patro.

Opinio[redakti]

Aŭtomobilisto radumas po cent kilometroj en horo, trafas arbon, kaj retrovas sin, iom zigzagitan, antaŭ Sankta Petro, kiu demandas: "Kion vi deziras?". Kaj la alia, kun sovaĝa mieno: "Alkonduku Sanktan Kristoforon, ke mi diru al li mian opinion!"

Noto[redakti]

  1. Edgardo Levi-Mortara's Testimony for Beatification of Pius IX, angle publikigita en la jaro 2000.
  2. Cornwell, 2004, p. 151–152.