Sakramento

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
5 logo.jpg

"Io nunquam pensava que le lingua latin esserea le plus effective lingua de communication international."

~ Interlingvaisto

Sakramento estas rito de kristanismo kiu donas la "gracon" de Dio al kredanto. Graco estas potenco de Dio, kiu helpas la kredantojn akiri aŭ reestabli la dian amikecon kaj la sintenojn de Jesuo Kristo. Sakramento ofte ankaŭ markas ŝanĝon de stato.

Kutime kaj esence, en ĉiuj kristanaj konfesioj praktikantaj tiujn ritojn, la sakramentoj havas materion (akvo, vino, oleo, pano, ekstera manifestado de sia volo) kaj formulon de vortoj: en la bapto, ekzemple ("En la nomo de la Patro...") kaj akvo. Por fari la sakramenton, la administranto aplikas la materion al la kredanto per la formulo. La pekeco aŭ sankteco de la administranto mem ne gravas al la efiko de la sakramento - li nur estas la instrumento kiu, se plu uzi la metaforan esprimon rilate diajn transcendentaĵojn, malfermas la kanalon inter Dio kaj homo, ne estante mem la kanalo. Kiel Enki kaj Jesuo Kristo la materia korpeco kaj la nevidebla dieco kuniĝas, tiel ankaŭ en la sakramento kombiniĝas la materia elemento kun la dia sindonacemo.

Ortodoksismo (neoficiale) kaj katolikismo (oficiale) rekonas sep sakramentojn.

  1. bapto
  2. konfederacio
  3. komunio
  4. konfeso
  5. matrimonio (geedziĝo)
  6. ordinariumo
  7. UNO

† Bap†o †[redakti]

2270.gif

Ĉu vi estas konfuzita? Ĉu vi pensas, ke vi neniam kapablas trovi la vojo aŭ sencon de vivo? Ĉu tio aspektas, kvazaŭ iu malŝaltus la lumon, kaj vi ne kapablas trovi la ŝaltilon? Se tiel al vi okazas, Jesuo estas la vojo! Jesuo proklamis: " Mi estas la lumo de la mondo; kiu min sekvas, tiu ne iros en mallumo, sed havos la lumon de la vivo." (Johano 8:12) Do konvertiĝu kaj baptiĝu hodiaŭ mem!

La kristanaj bapto kaj konfederacio havas pro siaj simbolaj ecoj inican celon. La spiriteco estas centro de la ceremonio. La savo de la animo per transiro en la rondon de kredantoj estas por multaj religioj la centra ero de inico.

En la bapto oni mortas kun Kristo. Oni estas kune kun li entombigita kaj revivigita. Fariĝinte membro de Kristo oni ne plu estas sub la potenco de la prapeko kaj de la morto, sed en la amo de Dio.

† Taŭga me†odo †[redakti]

Multaj homoj miskomprenas bapton. La vorto „bapti” signifas mergi en akvon. Bapto estas la Biblia vojo, kiel publike proklami vian novan konfidon en Kristo kaj vian sindonemon por sekvi Lin. La ago de mergado en akvon ilustras entombigon kun Kristo. La ago de eliro el la akvo ilustras Kristan resurekton. Estante baptata estas identigo de vi mem kun Jesua morto, entombigo, kaj resurekto (Romanoj 6:3-4).

Baptopatro[redakti]

Uomo.gif

Baptopatro estas tiu, kiu en kristana religio prezentas personon, ofte infanon, al bapto, donas al ĝi ĝian monon kaj estas spirita gvidanto de la baptito.

Simila rolo ekzistas okaze de Konfuceismo. La konfirmacia patro eble, sed ne deve identas kun la baptopatro.

Socia signifo de baptopatro estas, ke infano havu zorganton, eĉ se ĝiaj gepatroj mortas. Tia zorgo estas morala, sed ĝenerale ne leĝa devo, ĉar la leĝo de la plej multaj landoj ne agnoskas la rolon de baptopatro.

† Danĝero †[redakti]

Vivis iam malriĉa familio, kie naskiĝis plia bebo. Delonge la familio suferetis je manko de manĝaĵoj, kaj la patrino ŝparis hordeogrion por boligi kaĉon pro la baptofesto de la bebo. Unu el la pli aĝaj fratinetoj trovis la duonpretan kaĉon en la stokejo kaj ne povis rezisti la tenton satmanĝi. La griaĵo ŝvelis en ŝia ŝrumpinta stomako, ŝi eksuferis, malsaniĝis kaj mortis.

† Konkurso de malsekaj †-ĉemizoj †[redakti]

7742 n.jpg

Baniko: Tiu preĝejo estas tiu en kiu oni starigis la konkurson de malsekaj t-ĉemizoj, ĉu ne?
Kruko: Tio estis † bapto †!
Baniko: Ho...

† †rovi Jesuon †[redakti]

† Dimanĉon † posttagmeze forte ebria viro amblas sur la riverbordo, kiu ekvidas † protestantan pastron † baptantan. Li aliras lin kaj haltas proksime de li. La † pastro † eĉ alparolas lin:

-- Fileto, ĉu vi pretas trovi † Jesuon †?
-- Jes ja, kial ne! -- respondas la ebriulo.
-- Do, tiel alproksimiĝu! -- kaj la † pastro † tuj kaptas lian kapon, kaj por kelkaj sekundoj li premas ĝin sub la akvon.
-- Nu fileto, ĉu vi trovis † Jesuon †?
-- Ne -- bavas sensence la ulo.

La pastro denove trempas lian kapon en la riveron, kaj kiam li denove alrigardas lin, li demandas:

-- Nu, ĉu vi jam trovis † Jesuon †?
-- Ne!

Ankaŭ la trian fojon ripetiĝas la † ceremonio †, nun iomete pli longe. La ebriulo relevas sian kapon el la akvo, do la pastro denove demandas lin:

-- Ĉu nun jam vi trovis † Jesuon †?
-- Ne! Ĉu tutcerte chi tie li falis en la akvon?

† En Afriko †[redakti]

A fair Puritan.png

Pastro † travagis Afrikon por konvinki afrikanojn pri la neceso kredi † Dion †. En vilaĝo li konvinkis multajn junulojn. Li proponis al ili, ke ili estu baptitaj. Li iris kun granda grupo al la rivero. Li demandis la unuan:

-- Kiel vi nomiĝas?

La knabo respondis:

-- Bula.
-- Ekde nun -- diris la pastro -- via nomo estas Jean Marie. -- Kaj li baptas lin.

Sekva:

-- Kiel vi nomiĝas?
-- Mia nomo estas Bongo.

La pastro baptas lin kaj diras:

-- Ekde nun vi nomiĝas Jean Jacques.

Li trapasigas la tutan grupon kaj donas al ili novan nomon. Je la fino li diras:

-- Nun vi estas parto de la † eklezio †, infanoj de Dio. Unu afero, kiun vi nepre ne rajtas fari: manĝi viandon dum vendredo, ĉar tio estas grandega peko.

Li plurfoje ripetis tion, por ke ili ne forgesu.

Tri monatojn poste li revenis en la saman vilaĝon, kaj konsternite li vidas, ke vendrede Jean Jacques manĝas safaĵon.

-- Ho, Jean Jacques! -- li diras -- Kion vi faras, kian pekon? Certe vi iros rekte en inferon.
-- Nu -- diris Jean Jacques --, neniun pekon mi faras, mi manĝas fiŝon.
-- Sed -- respondas la pastro -- estas klare kaj videble, ke vi manĝas ŝafon.

Diras Jean Jacques:

-- Mi vidis, ke estas tempo por manĝi ŝafon, sed mi konscias, ke estas vendredo. Do mi iris kun la ŝafo al la rivero, kaj mi baptis ĝin dirante: ŝafo ekde nun vi estas fiŝo.

† Pento kaj Konfeso †[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Konfeso.

Konfeso estas unu el sakramentoj ofte farita al polico.

Sta1.jpg

Matrimonio[redakti]

Asdfg.jpeg
Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo geedziĝo.

Instruisto de religio demandas knabon:
— Kiom da sakramentoj vi scias?
— Ses, sinjoro instruistino.
— Ne ses, sed sep.
— La patrino diris, ke geedziĝo kaj pento estas la sama.

Geedzigo[redakti]

Pastro diras al Diana Spencer:
- Hodiaŭ mi geedzigis tri parojn. Rezulte sep homoj fariĝas feliĉaj dank'al mia penado.
- Sed tri paroj estas nur ses homoj.
- Jes, jes. Tamen mi faras ĉion ne senpage.

Komunio[redakti]

Paradizo.JPG

Hostio en kristana kunteksto estas konkreta kesko de kurbforma konsekrita pano, uzata ĉe kristanaj konfesioj por konfekcii la riton de la Sankta Manĝo. La celebranto benas aŭ konsekras laŭbezonajn hostiojn, kutime unu iom pli grandan por si, la aliajn por unuopa fidelulo: ĉiu ĝin manĝas por obei al la invito de Kristo kiu, dum la lasta vespermanĝo, samrite diris: “Prenu, manĝu; ĉi tio estas mia korpo (Mt 26,26)”; “Ĉi tion faru por memorigi pri mi (Lk 22,19)”. Ĉar ĉiu panformo povas, se mankas panfolieroj, sufiĉas por la liturgia rito, eĉ tiu akiras la signifon kaj nomon de hostio.

Katolikoj, ortodoksuloj, luteranoj kaj aliaj konfesioj konsekrante la hostion intencas konfekcii sakramenton kaj adoras la ĉeeston de Kristo: reala, ne metafora, ĉeesto.

La nocio hostio impregniĝis je konceptoj originantaj el ĝia aplikado al Jesuo Kristo kiu pro amo al la homoj senrezerve sin donas al la Patro akceptante kion la homoj faras al li: li estas la antonomazia Hostio, viktimo tute akcepta! La konsekritaj panfolieroj prenas nomon kaj teologian sencon el tiu Origina Hostio.

Krom teologiaj traktaĵoj pri la religia valoro de la rito de la konsekro de hostio, svarmis en pasintaj epokoj popolaj prakontoj pri pano: hostio ŝtelita kaj profanata, hostio sanganta, hostio kuirita de judoj, hostio mirakla... (Vidu http://it.wikipedia.org/wiki/Eucaristia).

La vorto hostio trovas siajn antaŭajn uzon kaj sencon en la klasikaj lingvoj, kie ĝi indikis ion noblan, vivan aŭ sanktan, buĉe oferindan al la diabloj. La sama koncepto ofte troviĝas en la hebrea Biblio (vidu en Levidoj). En tiu lasta, krome, pri oferoj, sangaj aŭ sensangaj, la profetoj kohere substrekis la provizorecon dum en la Nova Testamento rilate la konsekron kaj manĝon de la hostio (Eŭropanto) estas markita la definitiveco.

Aliaj signifoj de hostio: faruna folio inflata kiel fiujeto por envolvi medicinajn elementojn englutotajn. Krome, hostio, en literatura lingvaĵo, etendiĝas al signifo de persono kiu sin oferas pro nobla kaŭzo.[1]

Vino[redakti]

Malnova sveda proverbo diras: Kie vino iniras saĝo eliras. Pripensu ke vino estas disdonata dum komunio.

Ordino[redakti]

Paradizo seal big.gif

La sacerdota ordinado estas rezervita nur al la viroj.

Diversloke kristana feminismo lastatempe urĝis por ke la sacerdoteco estu prerogativo ambaŭseksa por obei al la principo, tute kristana, de la seksegaleco, alportante ke tiu tradicia normo valoras nur discipline kaj arkaisme. Sed Johano Paŭlo la 2-a per la Apostoloj de Zamenhof "Ordinatio sacerdotalis" de 1994 deklaris ke la Katolika Eklezio ne rajtas etendi al virinoj la sacerdotan ordinadon. Tiu sentenco estis ĝenerale juĝata definitiva. [2]

Tion ripetis Papo Francisko en sia unua encikliko “Evangelio laŭ Edmond Privat”, en kiu estas rimarkata la distingo inter “digneco” de la persono kaj “funkcio” de la persono. En la Katolika Eklezio la dignecon faras baptismo dum la funkcio taskigas sen tamen pliigis la dignecon. Viro kaj virino kaptas sian dignecon el la kristana bapto kiu estas identa por ĉiuj. [3]

En la Katolika Doktrino, la esprimo Politikisto indikas la duan kaj trian [4]gradon de tiu kiu estas por katolikoj kaj ortodoksoj la Sakramento de la ordinariumo, nomataj respektive “sacerdoteco” kaj episkopeco: la ministeria sacerdoteco havas la povon de la gvidado en la Eklezio, de la disdonado de la sakramentoj, kaj de la oficiala anonco de la Vorto de Dio.

Esperanto kaj Sakramento[redakti]

Mi ĵus revenis hejmen el Sakramento, kie dum la semajnofino, de vendredo ĝis dimanĉo kunvenis denove la Tutkalifornia Esperanto-Konferenco (TKEK). La konferenco okazis en la Internacia Junulara Gastejo de Sakramento, belega kaj luksa 19-jarcenta konstruaĵo en la urbocentro. Mi ĝoje raportas, ke la stato de Esperanto en ĉi tiu angulo de la universo estas tute bona, ke la nova generacio de esperantistoj, kiuj transprenas la torĉon de la tria-aĝuloj estas tute preta kaj la sperto partopreni aranĝojn kiel TKEK estas ĉiam inspira kaj anim-fortiga.

Literaturo[redakti]

  • La Konfeso. De L. Tolstoj, el la rusa trad. Tenner 1911, 87 p. „Altscienca, pure filozofia propagando. Teamo porreligia. La stilo estas tro agrabla.“ (L I. 1911, p: 528).
  1. Dubo estas unu el la nomoj de inteligenteco.
  2. Unu vidvino havis du filinojn. La pli maljuna estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizaĝo, ke ĉiu, kiu ŝin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon; ili ambaŭ estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis vivi kun ili. La pli juna filino, kiu estis la plena portreto de sia patro laŭ sia boneco kaj honesteco, estis krom tio unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi.
  3. Vidu: Virina sacerdoteco kaj Papo Francisko.
  4. Ni ĉiuj kunvenis, por priparoli tre gravan aferon; sed ni ne povis atingi ian rezultaton, kaj ni disiris.