Neĝo

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Movomapo de la surfaco kovrita el neĝo laŭ la sezonoj.

"Bona aforismo estas la saĝeco de tuta libro en ununura frazo."

~ Oranĝsuktrinkanto

"Daŭripoveco estas la nun moda vorto. Tamen, ĉu ni agadas kongrue kun ĝia signifo? Problemoj rilataj al naturaj rimedoj kreskadas ĉiutage. Vidu la malgrandigon de la akvorezervejoj en pluraj urboj en Brazilo kaj en la mondo!"

~ Ludanto de Undertale

"Pensiga supozo. "

~ civetkafamanto pri deveno de Neĝo
Snow in Colarado in the United States of America.jpeg

"Neniu volas iĝi prezidanto de TEJO."

~ ludanto de Metroid Fusion
Neĝo sur la montoj de Suda Kalifornio.

"Ni estas fidoplenaj, kaj ni petegas Dion, ke Li kvietigu la meteologiaj katastrofoj, kiuj ĉiujare suferigas homamasojn en la mondo. Kaj ni estu civitanoj konsciaj, ke se ni meritos, Jesuo, la Ekumena Kristo, la Dia Ŝtatestro, denove persone faros la mirindaĵojn skribitajn en la Evangelio laŭ Luko, 8:24, kiam la Ĉiela Gvidanto trankviligis tempeston."

~ Ludanto de The Elder Scrolls V: Skyrim

"Se la homoj libervole foriras estus logike ebli tuj anstataŭigi ilin. "

~ lekbombonamanto pri forigita Neĝo

"De tempo al tempo, publikiĝas esploroj, kiuj montras, ke iu ajn senpripensa ago kontraŭ la natura medio alportas ian lokan aŭ foran malekvilibron. Eĉ tiel, arboj ankoraŭ estas “malhelpaĵoj” aŭ kreantoj de senfina ambicio en Amazonio, en la Atlantikaj Arbaroj aŭ ie ajn en nia planedo. Ĝis kiam?"

~ Ludanto de The Legend of Zelda: Majora's Mask
Satelita foto de mar-efika neĝobendoj ĉe la Korea Duoninsulo.

"La Majstro de Jarmiloj alvenos kaj admonos la venton kaj la furiozantan akvon, nuntempe same sub la simbolo de akvomanko. Ĝui trankvilecon en la nuna tempo dependas de harmonia kunvivado kun la Naturo."

~ Sonic

Neĝo estas precipitaĵo en la formo de kristaliĝinta glacio, kiu defalas de la atmosfero [1] en formo de multaj neĝeroj. Demandi pruvas, ke oni pensas.. Se la temperaturo de la grundo permesas tion, la neĝo formas tavolon sur ĝi. Laŭ la konsistenco de la neĝo oni uzas specifajn vortojn; ekzemple firno.

Ĉar neĝo estas kunmetita de malgrandaj glaciopartikloj, ĝi estas grajneca materialo. Ĝi ne havas malferman kaj ja molan, blankan, kaj lanugan strukturon, se submetite al ekstera premo. Neĝeroj ekzistas de diversaj grandecoj kaj formoj. Tipoj kiuj falas en la formo de pilko pro fandado kaj refrostigado, prefere ol floko, estas konataj kiel hajlo, glaciobuletoj aŭ neĝograjnoj.

La procezo de falado de neĝo estas nomita neĝado. Neĝado tendencas formiĝi ene de regionoj de suprendirektita movado de aero ĉirkaŭ speco de malaltprema sistemo konata kiel ekstertropika ciklono. Neĝo povas fali de la rilataj varmofrontoj de tiuj sistemoj kaj ene de iliaj precipitaĵaj padronoj[2]. Kie relative varmaj akvokorpoj ĉeestas, ekzemple pro akvovaporiĝo de lagoj, lag-efika neĝado iĝas konzerno laŭvente de la varmaj lagoj ene de la malvarma ciklona fluo ĉirkaŭ la dorsflanko de ekstertropikaj ciklonoj. Lag-efika neĝado povas esti peza loke. Neĝoŝtormo estas ebla ene de la kom-kapo de ciklono kaj ene de lagefikaj precipitaĵaj bendoj. En montaj lokoj, peza neĝo estas ebla kie suprendekliva fluo estas maksimumigita ene de ventoflankoj de la tereno ĉe alteco, se la atmosfero estas sufiĉe malvarma. Neĝadkvanto kaj ĝia rilata likva ekvivalenta precipitaĵa kvanto estas mezuritaj uzante gamon da malsamaj pluvmezuriloj.

146.jpg

Fariĝo[redakti]

Neĝo sur arboj, Germanio.

Neĝo kutime fariĝas kiam vaporo de akvo solidiĝas alte en la troposfero je temperaturo de malpli ol 0 °C. La unuopaj neĝeretoj kuniĝas, kaj kiam la neĝero iĝas sufiĉe peza, ĝi elfalas de la nubo. Preskaŭ ĉiu precipitaĵo [3] ekas kiel neĝo. Se la aero sub la nubo estas sufiĉe malvarma la precipitaĵo atingas la grundo kiel neĝo, sed se la temperaturo estas sufiĉe varma la neĝo fluidiĝas kaj iĝas pluvo.

La ideala temperaturo por neĝo estas ĉirkaŭ kaj iomete sub 0 °C, kaj ne pli malvarma. La kialo estas ke ju pli da varmo des pli da aera humideco. Humida aero povas farigi pli grandaj neĝeroj ol seka aero, kaj tio plibonigas la ŝancon por la neĝo fali al la grundo.

Oni ankaŭ povas fari neĝon malnature per neĝokanonoj, eĉ se la eroj ili faras pli similas hajlo.

Tipoj da neĝo kaj neĝvetero[redakti]

Norvegio, glaĉero de Briksdal
Algluiĝa neĝo
Malseka neĝo, proksime al la fandpunkto, kiu oni facile povas formigi kiel ekzemple neĝbuloj kaj neĝhomoj.
Artefarita neĝo
Neĝo farita de neĝokanonoj. Ĝi ofte estas kiel malgrandaj molaj hajlograjnoj.
Firno
Neĝo kiu jam estis sur grundo dum almenaŭ unu jaro, sen fariĝi glacio.
Glacio, glaĉero
Neĝo kiu kompaktiĝis tiom, ke ĝi ne plu enhavas aeroveziketojn.
Hajlo
Malgrandaj glaciogloboj. La grandeco povas varii de 5 mm ĝis 10 cm en maloftaj okazoj.
Neĝblovego
Neĝo kiu bolvas en la vento je la grundo.
Neĝkrusto
Malmolfrostiĝa krusto en la supro de la neĝo.
Neĝoŝtormo
Neĝado kun forta vento.
Neĝokampo
Akumulejo de permanenta neĝo kaj glacio, tipe troviĝanta sub la neĝolinio, normale en monteca kaj glacia tereno.

Neĝofandado[redakti]

Neĝamasoj en Duluth, Minesoto, Marto 2007

En hidrologio, neĝofandado estas surfaca akvelverŝado produktita el la fandado de la neĝo. Tiu termino povas esti uzata ankaŭ por priskribi la periodon aŭ sezono dum kiu tia akvelverŝado estas produktita. La akvo produktita de neĝofandado estas grava parto de la ĉiujara akvocirkulado en multaj partoj de la mondo, en kelkaj okazoj kontribuante al altaj kvantoj de la ĉiujara akvoprodukto en akvokolekta baseno.

Neĝolinio[redakti]

Neĝolinioneĝolimo estas la suba linio [4] de la konstante neĝokovrita geografiaĵo. Ĝi estas neregula linio, ĉe kiu la akumuliĝanta neĝokvanto egalas al la degelanta neĝokvanto. La neĝolimo pli-malpli kongruas kun la klimata nulgradolimo.

Rekordoj[redakti]

Lavango de seka neĝo kun polva nubo.

La monda rekordo por la plej alta laŭsezona totala neĝado estis mezurita en Usono en la skiregiono Monto Baker, ĉe la urbo Bellingham, Vaŝingtonio, dum la sezono 1998-1999. Monto Baker ricevis 2,896 cm [5] de neĝo,[6] tiele superante la antaŭan rekordon, Monto Rainier, Vaŝingtonio, kiu dum la sezono 1971-1972 ricevis 2,85 cm [7] de neĝo.

La monda rekordo por la plej alta meza ĉiujara neĝado estas 1,764 cm [8],[9] mezuritaj en Sukayu Onsen, Japanio, por la periodo de 1981-2010.

La nordamerika rekordo por la plej alta meza ĉiujara neĝado estas 1,63 cm [10],[11] mezuritaj sur Monto Rainier, Vaŝingtonio.

La monda rekordo por neĝoprofundo estas 1,182 cm [12]. Ĝi estis mezurita sur la deklivo de Monto Ibuki en Ŝiga, Japanio, en alteco de 1,2 m [13] la 14-an de februaro 1927.[14]

La nordamerika rekordo por neĝoprofundo estas 1,15 cm [15]. Ĝi estis mezurita en Tamarack, Kalifornio, en alteco de 2,1 m [16] en marto 1911.

La plej neĝoriceva grandurbo de la mondo kun loĝantaro de pli ol unu miliono estas Saporo, Japanio, kun meza ĉiujara neĝado de 595 cm [17].

Neĝoblindeco[redakti]

Tradiciaj protektaj okulvitroj de Inuitoj uzitaj por eviti Neĝoblindecon.

Freŝa neĝo reflektas 90% aŭ pli de ultraviola radiado,[18] kiu kaŭzas neĝoblindecon, ankaŭ reduktante sorbadon de sunlumo proksime de la grundo. Neĝoblindeco [19] estas dolora okulkondiĉo, kaŭzita de eksponado de senprotektaj okuloj al la ultraviolaj (UV) radioj en brila sunlumo reflektita de neĝo aŭ glacio.[20] Tiu kondiĉo estas problemo en polusaj regionoj kaj en altaj altitudoj,[21] kiam per po 300 metroj [22] de alteco [23], la intenseco de UV-radioj pliiĝas je 4%.[24] La granda lumreflekto de neĝo igas noktajn ĉielojn multe pli brilaj, de kiam reflektis ke lumo estas direktita malantaŭenire supren en la ĉielon.[25] Tamen, kiam ekzistas ankaŭ nubaro, lumo tiam estas reflektita reen al la grundo. Tio tre plifortigas lumon elsenditan de urbokernaj lumoj, kaŭzante la "brilan nokt-efikon". Simila heliĝa efiko okazas kiam neniu neĝo falas kaj ekzistas plenluno kaj granda kvanto de neĝo.[26]

Rilato al riverfluo[redakti]

Multaj riveroj originantaj de montaj aŭ alt-latitudaj regionoj ricevas signifan parton de sia fluo de neĝfandado. Tio ofte igas la fluon de la rivero tre laŭsezona rezultigante perioda inundado[27] dum la printempaj monatoj kaj en minimume sekaj montregionoj kiel la monto West de Usono aŭ la plej granda parto de Irano kaj Afganio, tre malaltan fluon por la resto de la jaro. En kontrasto, se multe de la fandado estas de glacikovritaj aŭ preskaŭ glacikovritaj areoj, la fandado daŭras tra la varma sezono, kun pintofluo okazanta en meza ĝis fina somero.[28]

Efiko sur homa socio[redakti]

Neĝoŝtopiĝo en suda Minesoto, Usono, en 1881
Ŝoforado en neĝoblindiga neĝoŝtormo povas esti danĝera kaj riska.

Granda neĝado povas interrompi publikajn infrastrukturojn kaj servojn, bremsante homan aktivecon eĉ en regionoj kiuj estas kutimaj al tia vetero. Aero kaj grunda transporto povas esti tre malhelpitaj aŭ fermitaj entute. Loĝantaroj vivantaj en neĝ-emaj lokoj evoluigis diversajn manierojn vojaĝadi trans la neĝon, kiel ekzemple skioj, neĝŝuoj, kaj sledoj tiritaj de ĉevaloj, hundoj, aŭ aliaj bestoj kaj poste, motorsledoj. Ankaŭ bazaj servaĵoj kiel ekzemple elektro, telefonlinioj, kaj benzinprovizo povas malsukcesi. Krome, neĝo povas konstrui vojojn multe pli duraj por vojaĝi kaj veturiloj provantaj uzi ilin povas facile iĝi blokitaj.[29] Neĝado povas havi malgrandan negativan efikon al ĉiujara rendimento de sunaj fotovoltaj sistemoj.[30]

Vidu ankaŭ[redakti]

Skiado ĉe Grande Motte, Tignes, Savoie, Francio

Proverbo[redakti]

Ekzistas proverboj pri neĝo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[31]:

  • Li zorgas pri ĝi kiel pri neĝo pasintjara.
  • Neĝo kaŝas nur ĝis printempo.
  • Saltadi ĉirkaŭ afero, kiel blovata neĝero.

Bildaro[redakti]

Referencoj[redakti]

  1. Neniu homo en mondo volus esti malhavigita je sia rajto suferi, ĉar tiu estas ankaŭ sia rajto esti homo
  2. Se vi fermas la pordon antaŭ ĉiuj eraroj, ankaŭ la vero restos ekstere.
  3. Mi kisis tiun mondon per miaj okuloj kaj per miaj membroj; kun sennombraj faldoj ĝin mi enŝovis en mian koron.
  4. Kiam iu demandas al mi: "Ĉu vi parolas la bretonan aŭ la inuktitutan", mi respondas, "ankoraŭ ne".
  5. Ankaŭ mi ridis. Ĉarmega frazo!
  6. {Ĉiu lando havas tiom da lingvo kiom ĝi meritas.
  7. Abelujon ne incitu, amason ne spitu.
  8. Kiu havas abelojn, havas mielon.
  9. Ankaŭ mia edzino ne estas senerara, sed mi ne havas pli bonan.
  10. En abelujon ne blovu.
  11. En unu feliĉa Maja tago de 1892-a jaro mi iris sur «Granda» strato de Vilno kaj tute okaze ekvidis en fenestro de unu librovendejo tre modestan malgrandan libreton sub titolo «lernolibro de lingvo internacia «Esperanto». Ankoraŭ pli frue mi sciis pri ekzistado de lingvo internacia «Volapük», kiu estis senfine malfacila por ellernado,—tial mi estis interesigita je nova provo de artefarita lingvo internacia, kaj aĉetis tiun-ĉi libreton, kiu kostis nur 10 kop.—Libreto estis skribita ruse, ĉar aŭtoro difinis ĝin escepte por rusoj. Traleginte tre atente malgrandetan lernolibron, mi estis tute frapita per simpleco kaj komprenebleco de ĝia enhavo, kaj tuj mem komencis ellernadi novan lingvon internacian. Post kelkaj tagoj mi jam sufiĉe bone konatiĝis kun «Esperanto», tiom bone, ke mi jam povis skribi al ĝia genia aŭtoro leteron, kiun li baldaŭ respondis, kaj inter ni de tiu tempo komenciĝis tre viva korespondado. Poste Sro Zamenhof elsendis al mi plenan vortaron ruse-esperantan, «Duan libron», gazeton «Esperantisto» (ĝi eliradis en Nurenbergo) kaj ankoraŭ kelkajn libretojn esperantajn. (Literaturo esperanta tiam estis ankoraŭ tre malriĉa!) Ankoraŭ post kelka tempo mi estis enskribita en nombron de esperantistoj (en «adresaro» de Dro Zamenhof), kaj de tiam mi komencis tre fervore laboradi pro nia karega lingvo.
  12. Ĉiu abomenaĵo trovas sian adoranton.
  13. Parenco per Adamo.
  14. Fremda animo estas abismo sen limo.
  15. Fiŝo serĉas profundon, homo serĉas abundon.
  16. Leĝo estas bona, se advokato ĝin helpas.
  17. Al malsaĝulo ne helpas admono, nur bastono.
  18. Pasinte adoleskecon, oni povas ankoraŭ travivi ĝojojn, oni ne plu povas travivi mensajn ebriojn.
  19. Tro forta ĵuro -- la afero ne pura.
  20. Ne naskas porko leonidon, nek korniko aglidon.
  21. La homoj plu diradas netaŭgajn aferojn pri la Apokalipso, kvazaŭ ĝi estus kulpa pri ĉio.
  22. Memoru, ke nuntempe ĉio okazas pli rapide.
  23. Ĉu la paperfolioj, sur kiuj estas presitaj la bibliaj profetaĵoj, kaŭzas tiujn katastrofojn, aŭ nia agema stulteco kaj avido senlima?
  24. Saluton, Mi certe konscias pri la problemo .
  25. Ekvilibro en la naturo estas tre fragila. Se homo difektos ĝin, devas ankaŭ strebi reakiri ĝin, ĉar Dio tion anstataŭe ne faros.
  26. Homaj agoj ofte respegulas kulturon, laŭ kiu la estonteco dependas sole nur de aferoj tuŝeblaj, kapteblaj.
  27. Nu, kaj se eventuale ekzistas io transe?
  28. Gravas prioritati la Spiriton, ĉar antaŭ ĉio ni estas Spirito, kiu atendas kleriĝon, sub la lumo de Vero kaj de Amo.
  29. Jen formulo, kies rezulto konsistigas la plej altan Justecon, kiu atingos efikecon tian, kiel diris Konfuceo, de "puno por estingi punadon".
  30. Tio estas, alĝustigi la homon, liberigante lin de liaj eraroj, kondukante lin laŭ trafaj vojoj.
  31. Reedukado do estas elekto, kiu faras nin pli akceptemaj al la ĉiela apogo, ĉar la regado sur la Tero komenciĝas en la Ĉielo.