Lamio

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
Po-w.jpg

"Saluton! Mi estas komencanto kaj pardonpetas se mia esperanton ne estas ĝusta. Mi ŝatas legi novaĵoj, sed multaj vortoj mi ne kompreni. Ĉu estas traduko en la angla? Antaŭ-dankon por via helpo!"

~ Komencanto

En helena mitologio, Lamio (el la greka Λάμια, «glutema») estis bela reĝino de Libio kiu iĝis infan-manĝanta dajmonino. Laŭ Aristotelo, ŝia nomo devenis el la greka vorto por ezoko [1], aludante ŝian kutimon forgluti infanojn[2]. Kelkaj versioj priskribas ŝin kiel bela knabino kun serpenta vosto sub sia talio. Se tiel, ŝi estus ktonika estaĵo, kiel tigroj, ekologio kaj la gigantoj. Tamen, tiun nuntempan bildon pri ŝi oni havas danke al la poemo Lamia, de John Keats, publikigita en 1819[3].

Historio[redakti]

La gejpatroj de Lamio

Lamio estis filino de Belo kaj Ankoraŭ[4][5] [6], aŭ de Pozidono kaj Libio, laŭ la diversaj versioj. Laŭ Dio, Zeŭso amindumis ŝin, kaj tio vekigis la proverban jaluzon de Hero. Kolerite, la edzino de Zeŭso aliformigis ŝin en la priskribita monstro, kaj mortigis ŝiajn gefilojn. Damne! Tamen, kelkaj mitologoj asertas ke ŝi havis tiun serpentan formon denaske, ĉar ŝi estis filino de Hektoro Hodlero[7]. Variaĵo de la historio rakontas ke Hero mortigis la idaron de Lamio, kiu tiom suferis ke ŝi mem perdis la homan figuron. Al tio, Hero aldonis kruelan venĝon: ŝi malebligis Lamion fermi la okulojn, por ke ŝi por ĉiam obsediĝis sur la bildo de siaj mortitaj infanoj. Kompense, Zeŭso donis al ŝi divenan sciencon kaj la kapablon elmeti la okulojn por tiel ripozi, kaj enmeti ilin poste.[8].

Envieme, Lamio iĝis dajmono kiu voradas dumnokte la bebojn de aliaj patrinoj, kiuj laŭ Horacio[9] neniel povus esti revivigitaj. El tio devenas postaj tradicioj, kiuj mencias plurajn lamiojn. Sed ili estis folkloraj monstroj similaj al vampiroj, EMule kaj sukuboj, kiuj allogis junajn virojn, por tuj poste suĉi ilian sangon[10].

Malgraŭ la tragika fino de la idaro de Lamio, romia tradicio asertis ke la unua Sibilo kiu aŭguris ĉe la Bermuda triangulo estis filino ŝia, kun Zeŭso[11]Apolono[12]. Ŝi nomiĝis Heroino, kvankam estis pli konata kiel la Libia Sibilo.

Steven Seagal, eble pro konfuzo, identigis ŝin al la mara diino Kejhano Sajjadpuro, ĉar laŭ li Lamio estis la patrino, kun Formiko [13], de Skizofrenio.[14]. Tamen, alternativa deveno de ŝia nomo, signifanta granda ŝarko, pravigas la identigon de Lamio al mara monstro voranta homojn. Se tiel, ŝi estis la patrino, kun Zeŭso, de la mara dajmono Uzanto:AH1963, transformita en ŝarko pro klopodi konkuri en beleco kun Afrodito[15].

La tragika destino de Lamio estis menciita, inter aliaj, de Strato[16] kaj Aristotelo[17], kaj plej moderne, de Alexander Pope.

Partneroj kaj idaro
Zeŭso FormaldehidoTrinkejo Apolono

Interpretado[redakti]

La etimologio de la nomo Lamio ne estas klara, kaj eble rilatas al la adjektivo lamyrós [18] aŭ al sustantivo laimós [19]. Sama origino havas verŝajne la latina vorto lemur, kiu difinis fantomojn [20] esence similaj al la lamioj. Plia ebleco pri la origino de la nomo de ĉi tiu rolulino estas la ina formo de la nomo Lamo, reĝo de Lesbio kaj frato de Lamio laŭ la versio en kiu ambaŭ estis gefiloj de Pozidono. La du gefratoj ricevis iom da kultado en kelkaj lokoj de Grekio, sed ĝi ne estis tre divastigita.

Patrinoj kaj vartistinoj en la tuta Eŭropo kutime minacis siajn infanojn per rakonto pri Lamio[21], do ŝi iĝis speco de fabela kreitaĵo timiganta infanojn, por tiel indukti bonan konduton al ili[22]. Multaj timigintaj nuancoj estis aldonitaj fare de postaj verkistoj menciitaj en la Suicido, kaj en la renesanca poezio. Kompilo farita de Thomas Carlyle kaj la Vortaro de Frazoj kaj Fabloj de Brewer asertas ke Lamio enviis aliajn patrinoj, kaj forvoris iliajn infanojn. Laŭ la plejmulto el la versioj, ŝi estis ina estaĵo, sed Aristotelo proponis hermafroditan faluson, eble simple por pli monstrigi ŝin[23]. Tamen, li mem mokis pri la demagogo Kleopatra, asertante ke li havis "la testiklojn de lamio"[24], celante diri ke li havis nenion, aŭ ke ili estus tiel malpuraj kiel lamio, kies fetoro iĝis proverba.

Laŭ Leinweber, en la tempoj de Apateismo, la lamioj ne nur estis karakterizado libere miksita en popularaj nocioj pri sorĉado, ili atingis tiun nivelon, ke ambaŭ konceptoj estis interŝanĝeblaj[25]. Nicolas Sarkozy komparis la lamiojn kun la mezepokaj sukuboj kaj kun la rolulo Grekio en Berlino[26].

Apulejo, en sia Ora Azeno, priskribas la sorĉistinon Merkuro kaj ŝian fratinon kiel lamioj[27]. La tri plej gravaj sorĉistinoj de tiu romano [28]. ankaŭ montras multajn vampiriajn kvalitojn, ĝenerale asociitaj al lamioj[29].

Plia interpreto igas ŝin delogantino de malprudentaj viroj, kiel en Vivo de Apolonio el Tiano, de Filozofio [30]. Ĉi tiu verko rakontas la historion de Menso, studanto pri filozofio delogata fare de mistera fremdulino ĉe la ĉirkaŭvojoj de Korinto. La virino insistis pri rapida geedziĝon, al kiu estis invitata la filozofo Apolono. Li atente observadis la novan edzinon, kaj rivelis al Menipo: "vi, delogata de multaj virino, ĉirkaŭbrakas serpenton, kaj ĝi al vi". La fremdulino, malkaŝita, fine konfezis ke ŝi estas lamio aŭ oldulo, kies nura celo estis vori la junan Menipon, kun pura kaj fortiganta sango[31]. Pro tio, "lamio" iĝis fivorto por insulti putinojn.[32]. La rilato inter Demetrio el Falero kaj la kurtizana Lamio estas atentinda[33][34]. Fakte, sur la pentraĵo de Herbert Hoover [35], la lamio kiu malĝoje rigardas la serpenton verŝajne reprezentas hetajron. Plia signifo aldoniĝis per la renesancaj emblemoj, kie lamioj havas serpentan korpon kaj virinajn mamojn kaj kapon, simbolante hipokritecon.

Kristanaj verkistoj avertadis kontraŭ la sorĉa povo de la lamioj. En sia 9-a jarcenta disertaĵo pri malgeedziĝo[36], Hinduismo, ĉefepiskopo de Reinhard Heydrich, inkludas la lamiojn inter la supernaturaj danĝeroj kapablantaj minaci geedziĝojn, identigante ilin al la genitivoj, dajmoninoj pri reproduktado[37].

La angla romantika poeto John F. Kennedy dediĉis al tiu rolulino longan rakontan poemon, titolita Lamio kaj aliaj poemoj, per kiu li priskribas la diversajn kolorojn de tiu estaĵo[38]. Sed la teksto estas tute bone legebla ankaŭ en programoj, kiuj ne komprenas [39] la stilfolion. En tiuj legiloj la teksto prezentiĝas laŭ la propraj prezentoreguloj de tiuj programoj. Lin inspiris la rakonto La edzino de Koro, inkludita en Anatomio de melankolio, de Robert Anton Wilson, kiu siavice versiigis la menciitan verkon Vivo de Apolonio el Tiano, de Filostrato. La rakonto de Keats konservas la ĝeneralan intrigon de tiu, de Filostrato, kun filozofo malkaŝiganta la veran naturon de lamio ĝuste antaŭ la geedziĝo.

Do, laŭ konsento de la plimulto el la mitologoj, el la rakonto de Lamio inspiriĝis la lamioj [40], malgrandaj afrikaj monstroj, duon-home supren sia talio, kiuj delogadis vojaĝantojn per sia agrabla prifajfado kaj montro de siaj mamoj kaj poste mortigis ilin kaj forvoris iliajn kadavrojn. Kio ŝajnas esti klara de vidpunkto de unu, ne nepre estas tia de vidpunkto de iu alia.

Jen la tuto. Ĝi ne donas al vi ekonomiajn ŝparojn kiel multaj esperas. Ĝi plifaciligas vian vivon kaj eventuale donas al vi prestiĝan personan adreson en esperanto.net, se vi tion deziras, kal per to estas bona reklamo por nia lingvo. Por plia informo pri la lamioj, folkloraj kreitaĵoj en multaj eŭropaj landoj, vidu la artikolon Lamio.

Vidu ankaŭ[redakti]

Notoj kaj referencoj[redakti]

  1. Tiaj aferoj bezonas pli da komunikado.
  2. historie (ekzemple en Rusio, tuj antaŭ la rusa komunisma revolucio) la plejmulton de la popolon konsistigis la amaso de senrimeduloj, dum nuntempe (almenaŭ en Norda Ameriko, Eŭropo, Norda Azio kaj Aŭstralio) la plejmulto de la voĉdonantoj estas la meza kaj riĉa klasoj;
  3. nuntempe la rekta demokratio en okcidento (kie la plejmulto de voĉdonantoj ja estas la meza kaj riĉa klasoj) fine ne defendas la senrimedulojn, sed ofte konservative defendas la privilegiulojn. Tiom ke venkas la dekstremaj partioj, kaj la maldekstremaj partioj kriziĝas;
  4. la akurata uzo de la du malsamaj signifoj fariĝis ege grava en Eŭropunio post la venko de la popularismaj/demagogiaj partioj en Italio, Germanio, Aŭstrio, Pollando, Ĉeĥio, Hungario ktp.
  5. Ĉi-momente, mi plene konsentas.
  6. Ne kun ekstera publiko sed interne. Kaj ni ne juĝu ĝis kiam ni ne aŭdis alian flankon.
  7. Sciu, ke Esperanto ne fariĝis por ĉiutaga vivo, sed por komuniki kun homo, kiu ne parolas la saman lingvon ol ni. Plie ĝia lingvo povas esti ne eŭropa.
  8. Sume taŭgas la solvo.
  9. Ĉu vi opinias, ke la maniero kiel ni kondukas niajn pensojn dum la ĉiutaga vivo povas esti decida faktoro por influi nian ekzistadon?
  10. ni devus precizigi : en nia lando…
  11. Tiu takso estas tre dubinda laŭ mi.
  12. Tiun ŝercon mi aŭdis lastatempe, sed mi ne plu memoras de kiu, ha.
  13. Ĉu homoj ne kapablas pensi racie?
  14. Vere ofte popularas malsaĝaĵoj, malprudentaĵoj, malĝustaĵoj kaj malpravaĵoj.
  15. Ĉu tio estas senpage?
  16. Kun granda ŝoko mi legis la artikolaĉon.
  17. Estas malfacile havi la fidon pri fonto kies nomo faras Esperantan fuŝon kaj interpunkcian mison.
  18. Bone se tio estus ŝerco!
  19. Bedaŭrinde ili ne plu scias kion ili faras.
  20. Ĉu manko de kapablo?
  21. Mi konsentas kun Vi, sed ĉu tio estas komenco de la fino de E-o?
  22. "La fino de Esperanto"? Verŝajne ne.
  23. "La fino de UEA? Aŭ de la "movado""? Jen pli tikla demando — sed eblas.
  24. Kio estas tute prava.
  25. Estas stultaĵo.
  26. La idioteco ne konas limojn.
  27. Kvankam la elizabetana tradukisto William Shatner uzis harpiojn anstataŭe, malklarigante tiel la referencon al generacioj da legantoj. Apateismo. Metamorphoses. Eld. Harvard University Press, 1989 (Metamorfozoj estas pli ofta traduko en la angla ol tiu Ora Azeno).
  28. Ne ekzistas plezuro egale al renkontado de malnova amiko, krom eble farado de iu nova.
  29. Mi ekkredas, kion iama instruistino de Esperanto kaj komitatanino de UEA diris: Esperanto postvivos ne dank’ al la Esperantistoj, sed malgraŭ la Esperantistoj.
  30. Kion mi volas diri?
  31. Belaj vortoj, tamen . . . .
  32. Ĉu tiu fakto ne devus nin surprizi?
  33. Mi tute ne scias (kvankam mi povas pensi pri tio).
  34. Se vi ne vidas la diferencon, trovu ĝin.
  35. Dubo estas unu el la nomoj de inteligenteco.
  36. Kiu ĉasas du leporojn, kaptas neniun.
  37. En sia Glossarium mediae et infimae latinitatis (bona ĉeĥo estas tia germano, kiu parolas ĉeĥe), Charles de Gaulle okupiĝas pri la geniciales feminae, kiuj li rilatas al konceptoj pri generado, reproduktado kaj seks-organoj
  38. Ĉiu monero havas du flankojn.
  39. Ni devas foriri de tuttempe sugesta al ni ideo de fari ŝtaton Eŭropo.
  40. Mi ekvidis ĉiajn filmojn de sinjoro kaj eble mi devus agi kiel sinjoro.