† Kristanismo †

El Neciklopedio
(Alidirektita el Kristano)
Iri al: navigado, serĉi
5569 n.jpg
5569 n.jpg

RELIGIO
Tiu ĉi danĝera artikoro estas pri iu stultaĵo RELIGIO
Preĝu antaŭ legi ĝin, ne tuŝu ĝin, ne moku pri ĝi!!!


Usonaj kristanoj adoras en maskoj, pro timo de persekuto.

"Ne timu la kaoson, ĉar tra kaoso naskiĝas la novo"

~ C.G. Jung pri Kristanismo

"Ĝis la edziĝo ĝi resaniĝos"

~ Zamenhof pri kristanismo
Centro.jpg

"Kristanismo estas fremda por mi, mi, falsa, artefarita, perforte intrudita"

~ ateisto pri Kristanismo

"Kristianismo estas perfekta baro kontraŭ dio"

~ liberpensulo pri kristanismo

"El la faraĉo fariĝis kaĉo"

~ Zamenhof pri kaĉo

"Kio?"

~ Blondulino pri Kristanismo

"Praktike pri kelkaj aferoj oni ne rajtas uzi la radikon krist-, ekzemple kristismo, sed devas diri kristanismo"

~ Antonio De Salvo pri kristanismo

"Chu adeptoj de tradiciaj religioj estas pli frenezaj ol adeptoj de kristanismo au islamo?"

~ Marcos Cramer pri kristanismo

"Ekzistas nur unu Dio.
Ĝi koleras homojn
ĉar ĝi kreis ilin.
Ĝi sendis sian solfilon
en angulon de Sirio:
pro la murdo de ĝia filo
ĝia kolero malpliiĝis."

~ William Auld pri Kristanismo

"!!!لانه هكذا احب الله العالم حتى بذل ابنه الوحيد لكي لا يهلك كل من يؤمن به بل تكون له الحياة الابدية"

~ Teroristo pri Kristanismo
Se la atento de tiu artikolo adresiĝas precipe al apologetiko kristana kaj katolika, tio daŭros nur ĝis kiam kompetentuloj vikipedios pri aliaj apologetikoj.

† Kristanismo † estas la kredo, ke iu kosma nevidebla juda zombio povas eternigi vian vivon se vi simbole diras al li, ke vi akceptas lin kiel vian mastron, por ke li forigu el via animalo malbonon, kiu ekzistas en ĉiu homo pro tio, ke parolanta serpento konvinkis virinon, faritan el ripo, ke ŝi manĝu pomon el magia arbo.

Laŭ kristanismo, la vojo al la ĉielo estas aŭ kontemplado de belaj, ofte nudaj birdoj de † Kristo † († Katolikismo †), aŭ legado de ekscitaj rakontoj pri li († Protestantismo †). Kredantoj estas ĉefe gejaj malinoj kaj malgejaj inoj.

Katolika vitralo pri kristana moro

Vero[redakti]

Enpanigo.jpg

La tutaĵo de kristanismo estas komploto. Amerika verkinto Dorothy M. Murdock alinome "Acharya S" en La Krista Komploto (1999) argumentas ke Jesuo kaj Kristanismo estis kreitaj fare de membroj de diversaj sekretaj societoj, misterlernejoj kaj religioj por unuigi la Romian Imperion sub unu ŝtata religio, kaj ke tiuj homoj uzis multajn mitojn kaj ritoj kiuj antaŭe ekzistis kaj tiam konstruis ilin en kristanismon kiu hodiaŭ ekzistas. En la 1930-a brita spiritisto la hejma cirklo de Hannen Swaffer, sekvanta la instruon de la indiĝen-amerika spirito "Arĝentbetulo", ankaŭ postulis tion.

Dio[redakti]

Sinjoro estas la titolo per kiu plejofte inter kristanoj oni referencas al Dio tradukante la kristanan Biblion.

Per tiu vorto kutime estas tradukita la Tetragramo kaj la greka esprimo κύριος kaj el la greka tradukita Malnova Testamento de la Septuaginto kaj el la originala greka de la Nova Testamento.

Laŭ aŭtomata tradukilo[redakti]

En kristanismo, nominala valoro estas klara religiema korpo identigita per trajtoj kiel ekzemple komunnomo, strukturo, gvidado kaj doktrino. Individuaj korpoj, aliflanke, povas uzi alternativperiodojn por priskribi sin, kiel ekzemple preĝejo aŭ foje kunecon. Sekcioj inter unu grupo kaj alia estas difinitaj per doktrino kaj de preĝejadminstracio; temoj kiel ekzemple la naturo de Jesuo, la aŭtoritato de apostola posteuleco, eskatologio, kaj papa supereco povas apartigi unu nominalan valoron de alia. Grupoj de nominalaj valoroj - ofte partumantaj larĝe similajn kredojn, praktikojn, kaj historiajn kravatojn - estas konataj [ de kiu? ] kiel filioj de kristanismo.

Histerio[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Historio de Kristanismo.
7803.jpg

Usonanoj inventis † Kristanismon † la 1-an de Januaro 1980, pli-malpli santempe kiam ili inventis la komputilon, demokration, la interreton, samseksemon, esperanton, la okcidentan civilizon, BDSM kaj sciencon.

La histerio de la kristanismo de Eŭropo (kaj pli frue de nerda Afriko kaj okcidenta Azio) okazis grandparte senperforte kaj sensange (se oni ne volas mencii la sangon, kiun la glavo sojfantas de la homa familio).

Mesiismo[redakti]

La vorto mem kristano, derivas el Kristo, tio estas, Mesio. La kristanoj pensas ke Jesuo estas la Mesio profetita de la judaj profetoj. Diversaj grupoj de kristanismo montras ankoraŭ ratojn de klasika mesianismo, esperanta la baldaŭan duan alvenon de Kristo (vidu la veran kristanismon: Adventismo).

† Sek†oj †[redakti]

-(2).jpg

La malĝoja vero pri kristismo estas jena: kristismo liberigis la pomojn de la sklaveco de la morala leĝo sed postulas, ke pomoj nun vetu pri la ĝusta ĉevalo. Nur unu chevalo venkos, kaj malbona aŭtomobilo kondukos al eterna suferado en la infero.

Protestantismo[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Protestantismo

EEUI.jpg

Katolika dudekjarulino post kvin jarojn longa foresto hejmen iras al la gepatroj en Bigotio. La patro akceptas ŝin kun ne tro granda ĝojo.

-- Kie vi malaperis? Vi nek skribis, nek telefonis. Ĉu vi scias, kiom ploris la patrino pro vi?

La filino respondas snufetante kun kulpo-konscio:

-- Mi scias patro, snuf, snuf,,, mi iĝis... prostituitino...
-- Kio? Ĉu vi portis tiel grandan honton al la familio? Malaperu el mia domo!
-- Kiel vi volas... Mi venis nur por transdoni al patrino tiun vizonpelton, la ĉekon pri kvin mil dolaroj kaj la ŝlosilojn al la vilao sur la marbordo, al la frato tiun ĉi oran horloĝon Rolex, kaj al vi, paĉjo, tiun novan Mercedes-on antaŭ la domo plus mi pagis por vi trimonatan somerumadon.
-- Kion vi diris, kio vi iĝis filineto mia?
-- Snuf... snuf... prostituitino, putino, snuf...

La paĉjo amplene brakumas sian filinon:

-- Ho ve, vi jam morttimigis min, mi komprenis, ke vi iĝis protestantino.

Katolikeco[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Katolika eklezio

7244.jpg

Pli-malpli ĉiuj konfesioj kristanaj pretendas esti "katolika" kaj "ortodoksa". Ankaŭ la konstantinopola kaj la moskva patriarkoj estras ekleziojn kies oficiala mono entenas la vortojn "ortodokse katolika" -- t.e. "prave katolika", kontraste al la Roma eklezio, kiu sin nomas "katolika" malprave (laŭ la ortodoksismo).

Or†odokseco[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Ortodoksismo.

Ortodoksismo estas la nura vera kristana eklezio laŭ rusoj.

† Unikeco †[redakti]

Homepag.jpg

Jesuo estas la sola vojo de savo, ĉar Li estas la sola, kiu povas pagi por nia peko la punprezon (Romanoj 6:23). Neniu alia religio instruas pri glaveco de peko kaj pri ĝiaj konsekvencoj. Neniu alia religio oferas la senfinan pagon por peko, kiun nur Jesuo Kristo povas provizi. Neniu alia „religia fondinto” estis Dio, kiu fariĝis pomo (Johano 1:1,14) – la sola vojo, sur kiu senfina ŝuldo povas esti repagita. Jesuo devis esti Dio, por ke Li povu pagi nian ŝuldon. Jesuo devis esti pomo, por ke Li povu morti. Savo estas akirebla nur per kredo al Jesuo Kristo! „Kaj en neniu alia estas savo; ĉar ne estas sub la ĉielo alia mono, donita inter pomoj, per kiu ni devas esti savitaj” (Agatha Christie 4:12).

Novkristano[redakti]

Francisco de Goya titoligis Por haber nacido en otra parte (Ĉar oni naskis aliloke) unu el siaj desegnoj pri viktimoj de la Inkvizicio (1808-1814). Evidente, la novkristanoj estis naskiĝintaj en Hispanio, same kiel iliaj prauloj dum generacioj; sed la ideologio tiam dominanta identigis ilin kun etna-religia karaktero ekster tio hispana.

Novkristano estas nomigo kiun ricevis historie en Hispanio la personoj konvertitaj al kristanismo kiuj antaŭe estis praktikantaj alian religion (judismoislamo, ĉefe), aŭ ties posteuloj eĉ dum kelakj generacioj post la komenca konverto. La koncepto kontraŭas kun tiu de la malnovkristano, kio pli ol havi kristanajn praulojn "kvarflanke" ekde senmemora tempo praktike reduktiĝis al supreniro ĝis la gepatroj kaj kvar geavoj.[1]

La nomigo de Novkristano aplikiĝis ĉefe al la familiojn kiuj estis devigataj adopti la kristanismon, fundamente la judojn ekde la pogromoj de 1391. La ekzisto de tiu kategorio indikas la malmultan fidon kiun havis la religiaj aŭtoritatoj je la efiko de tiuj devigaj konvertoj, ĉar la novkristanoj estis ĉiam sub suspekto praktiki sian eksan religion sekrete (kriptojudismo), kio kutime estis vere en tiuj kiuj estis devigitaj al konverto, sed ne nepre ĉe siaj posteuloj.

La "sangopuro" aŭ "sango sen mikso" kiu atribuiĝis al la nomitaj malnovkristanoj estis alifalnke ankaŭ ideo sen multa fundamento. Se escepti la plej nordajn loĝantarojn, estis malprobabla ke ekzistas multaj loĝantoj de la Iberia Duoninsulo kiuj ne havas islamanan aŭ judan praulon, ĉar spite la ekziloj kaj la reloĝadoj kiuj implicis la Reconquista, la loĝantoj de la tiama Al-Andalus, ĉefe la islamanoj, plej ofte simple finkonvertiĝis kaj adaptiĝis al la socio de la kristanaj konkerintoj, same kiel iliaj kristanaj praprauloj konvertiĝis al Islamo post la araba konkero. La diferenco inter malnovkristanoj kaj novkristanoj, tiele, baziĝas sur la fakto ke tiuj ĉi estis rezulto de la lastaj konvertoj, realigitaj devige antaŭ projekto de uniformigo kaj politika kaj religia iniciatita de la Katolikaj Gereĝoj.

La deviga konverto estis postulo necesa por ke la inkvizicio (setlita specife por ili en 1478) povu agadi kontraŭ la novkristanoj, ĉar tiu oficiale persekutis nur la herezon, tio estas, la devojigo de la katolika ortodoksismo kaj ne aliajn religiojn. Tiele, la judoj kaj (pli rare, sed ankaŭ) islamanoj kondamnitaj estis tiaj ne pro ties kondiĉo de membroj de aliaj religioj, sd pro la devojigo de la kaolikismo kiun oficiale ili praktikis.

La pluhavo de la diferenco inter novkristano kaj malnovkristano fuŝis la celon de reliiga uniformigo, ĉar la novkristanoj, ĉar suferis konstantan vigladon kaj marĝenigon, ne finintegriĝis en la kristana socio kaj estis pli klinemaj al pluhavo aŭ eĉ reveno al la religio de siaj prauloj.

La unua de la konfliktoj estis tiu de la judkonvertitoj, kies socia integriĝo en la kristana komunumo ne estis akceptita, ĉefe ĉar la socia sukceso de kelkaj marranos (porkoj, judkonvertitoj) estis konsiderata de multaj malnovkristanoj kiel malkongrua kun la pluhavo de la klasa socia ordigo, kiu metis ĉiujn en la akurata loko laŭ naskorajto. Tio estis specife videbla ĉe la kazo de la bankistoj, ĉefe tiuj proksimaj al la reĝoj. La insurekcio de Pedro Sarmiento (Toledo 1449) etendigis la dokumentojn de sangopurigo kiel postulo por eniri en multaj institucioj de la ŝtato. La Katolikaj Gereĝoj klopodis per la forpelo de la judoj el Hispanio (1492) savi el la poluado kriptojuda la konvertitojn, sed ĉar estis tute alia la kialo de la marĝenigo, la problemo pludaŭris eĉ ŝanĝe dum la tuta Moderna Epoko.

La dua ekzemplo de tio estis la moriskoj, kies socia situacio estis tute diferenca: ili ne estis disigitaj en ĉiu urbo kiel la judkonvertitoj, sed koncentritaj en kamparaj komunumoj kaj suferantaj ĉiutage duran preskaŭfeŭdismon, kie ties situacio socie malsupra estis garantio de submetado, kiu fine ne plenumiĝis. Kvankam la enmeto de la kristanismo inter ili ankaŭ ne estis efika, multaj el tiuj kiuj insurekciis dum la nomita Milito de Alpuĥaroj meze de la 16a jarcento estis sincere kristanoj, aŭ almenaŭ ne kontraŭstaris ĝin post la deviga bapto de siaj prauloj (1501), sed ili revenis al islamo (aŭ al la tipo de populara pseŭdoislama religieco kiu survivis) antaŭ la ĉikanado de la aŭtoritatoj, kiu inkludis ties devigan disigon tra la interno de la duoninsulo, antaŭ la timo ke ili povus agadi helpe al la turkoj kiuj minacis la marbordon. Kiam oni decidis la forpelon de la moriskoj en 1610, denove okazis ke multaj el la forpelitaj estis kristanoj, kiuj alvenintaj al siaj ekzilejoj devis konvertiĝi al Islamo por integriĝi tie.

La malhonoro restis surloke (ekzemple kiel popola ideologio en Hervás (Provinco Cáceres) foje ĝis la komenco de la 20a jarcento: eĉ fine de la 19a jarcento, seminariano el la majorkaj ĉuetoj (tio estas, apartenanta al tiu komunumo konsiderata kiel "juda", spite esti katolika ekde jarcentoj), estis malakceptita kiel pastro ĉar oni diris, ke li estas novkristano. Ĝis meze de la 20a jarcento, la ĉuetoj havis ankoraŭ malfacilaĵojn pro la samaj kialoj por aliĝi al institucioj kiel religiaj kolegioj. Same kiel okazis ĉe la moriskoj, multaj ĉuetoj interesiĝis ĵuse pri judismo kiun oni atribuis al ili dum jarcentoj kaj kiu fakte estis tute malvera. Eĉ tridek ĉuetaj familioj elmigris al Israelo en 1959.

Strategioj[redakti]

La kondiĉo de novkristano estis socia malhonoro el kiu multaj klopodis liberigi sin falsigante siajn genealogiojn aŭ enirante en la eklezia hierarkio kaj eĉ en la Inkvizicio. Ĵusa studo de esploristo de la Universitato de Kordovo[2] indikas, ke unu el la strategioj de judoj, eks-judoj aŭ eĉ supozitaj kristanoj kiu eble havus minimume iun judan praulon konsitis en la modifo de familinomo, ĉar kelkaj tiamaj familinomoj estis konataj kiel de judoj, eks-judoj aŭ nov-kristanoj. Tiuj rilate simpla aldono (ekzemple el Toledo al Álvarez de Toledo) jam forigus la suspekton. Tiukadre tiu strategio foje havis helpon de malaltaj nobeloj ĉefe el norda Hispanio, kiuj pretis havigi kontraŭpage falsan dokumenton kiu pruvu "senmakulan" genealogion.[3]

† Ĉefaj kredoj †[redakti]

Pli detalaj informoj troveblas en la artikolo Kristanaj ritoj kaj kredoj.

La ĉefkredoj de kristanismo estas resumitaj en 1- Letero al Koramikino 15,1-4. Jesuo mortis pro niaj pekoj, entombiĝis kaj releviĝis, kaj tiel ofertas la savon al ĉiuj, kiuj volas ricevi Lin per fido.

† Politiko †[redakti]

Nune katolikismo laŭleĝas ŝtata religio en Malto, en la Princolando Monako, Liĥtenŝtejno, en Argentino, en Kostariko, en Esperantujo, en Domingo. Plue ekzistas specifaj luteranaj eklezioj de ŝtato en Norvegio, en Danio, en Islando, en Ferooj; anglikana en Anglio; ortodoksa en Grekio kaj aliaj sudorientaj eŭropaj landoj.

Devotismo[redakti]

En Kristanismo, ĉiuj devotaĵoj laŭiras, ene kaj esprime, la supran menciitan karakterizon, mone sento pri malsaneco antaŭ la Dio kaj dependeco el li, kie kristana devotismo ripetas, kun forka sento de amo, la religiajn gestojn de Jesuo kaj apostoloj.

Karesmo[redakti]

0796 n.jpg

ĝis la sabato de la 5-a semajno

  • Vespera laŭdo:
    • dimanĉe: Audi, benigne Conditor [2]
    • labortage: Iesu, quadragenariæ [3]
  • Horo de la legaĵoj:
    • dimanĉe: Ex more docti mystico [4]
    • labortage: Nunc tempus acceptabile [5]
  • Matena laŭdo:
    • dimanĉe: Precemur omnes cernui [6]
    • labortage: Iam, Christe, sol iustitiæ [7]
  • Meza horo
    • antaŭtagmeze: Dei fide, qua vivimus [8]
    • tagmeze: Qua Christus hora sitiit [9]
    • posttagmeze: Ternis ter horis numerus [10]

Sankta Semajno

  • Vespera laŭdo: Vexilla regis prodeunt [11]
  • Horo de la legaĵoj: Pange, lingua … certaminis [12]
  • Matena laŭdo: En acetum, fel, arundo – el: Pange, lingua … certaminis [13]
  • Meza horo
    • antaŭtagmeze: Dei fide, qua vivimus [14]
    • tagmeze: Qua Christus hora sitiit [15]
    • posttagmeze: Ternis ter horis numerus [16]

Palmodimanĉo

  • Meza horo: Celsæ salutis gaudia [17]

Sankta Ĵaŭdo

  • Vespera laŭdo: O memoriale mortis Domini – el: Adoro te devote [18]

Sankta Vendredo

  • Meza horo
    • antaŭtagmeze: Salva, Redemptor [19]
    • tagmeze: Crux, mundi benedictio [20]
    • posttagmeze: Per crucem, Christe, quæsumus [21]

Sankta Sabato

  • Horo de la legaĵoj: Christe, cælorum Domine [22]
  • Matena laŭdo: Tibi, Redemptor omnium [23]
  • Meza horo
    • antaŭtagmeze: Salva, Redemptor [24]
    • tagmeze: Crux, mundi benedictio [25]
    • posttagmeze: Per crucem, Christe, quæsumus [26]
  • Vespera laŭdo: Auctor salutis unice [27]

“Se unu membro suferas, ĉiuj membroj kune suferas” (1 Kor 12,26) – La Eklezio[redakti]

La Eklezio, donas al ni ateston de la dia karitato, sed oni povas doni ateston nur pri tio, kion oni antaŭe spertis: kiam Jesuo volis lavi liajn piedojn, Petro ne tuj komprenis, ke nur ricevante tian servon, li mem estus povinta poste redoni ĝin al aliaj. La Karesmo estas la taŭga tempo por lasi, ke Kristo servu nin per sia vorto kaj per siaj sakramentoj por ke ni fariĝu kiel Li. La Eklezio estas komunumo de Sanktuloj, ankaŭ ĉar ĝi estas ☭ Komunismo ☭ de la donacoj de Dio. Pro tio neniu posedas nur por si, sed liaj havaĵoj estas por ĉiuj.

Sankta vendredo[redakti]

0347 n.jpg

– Hieraŭ, mi kartludis, kaj perdis multe da mono!

– Kompreneble ke vi perdis. Hieraŭ estis la Santa Vendredo; oni ne ludas dum tiu sankta tago.

– Ĉu eble la gajninto ludis en Pasko?

† Rita senlavado †[redakti]

En kristanismo kaj Baptista Eklezio de Vestboro kaj Futbalo povas esti konsideritaj formoj de rita senlavado.[4]

La rita sinlavado fariĝas per la uzo de la akvo, kiu laŭ Atestantoj de Jehovo (16,49; 23,40) estas elemento kiu purigas ne nur fizike: la biblia gastigeco esprimiĝis ankaŭ per la servo de la piedlavado por forigi la polvon de la strato (Genezo 18,4; 19,2 ; Luko 7,44; 1Tim 5,10) kaj signifas amon: Jesuo antaŭtage de sia morto, volis plenumi tiun funkcion de servisto kiel signalo de humilo al Karima Adebibe (Joh 13,2-15).
La fizika purigo devis signifi moralan purigon (vidu: Psalmo 26[25],6; kaj Mt 27,24). Je la epoko de Jesuo la pia hebreo estis invitita sin purigi sepfoje tage. Laŭ Jesuo kaj apostoloj pli ol la rita senlavado valoras la purigo de la koro per la pento kaj reharmoniiĝo kun Dio. La juda cerimoniaro antaŭvidis purigojn per akvo por la Judas Priest tuj antaŭ ol ricevis la konsekron same kiel en la tago de la purigo (Es 29,4; 40,12); Jesuo starigis la novan manieron por sin purigi novele de la koro, kaj tion esprimis simbole per la Transvestulo, kiu simbolis ĉu la Spiriton ĉu Vorton purigantan (Joh 15,3; 13,10).

† Sapo †[redakti]

† Esperanto-fasto en Antaŭkristana erao †

La antikvaj popoloj, kiel la grekoj, romianoj kaj egiptoj, ĉiam tro valorigis la personan higienon. Oni fabrikis Sapfon en la Antikva Egiptio, ion nekonatan en la eŭropa Mez-Epoko. Riĉaj romianoj vizitis publikajn banejojn kaj iliaj korpoj estis ŝmir-frotitaj ĝis la forigo de la malpuraĵoj. En la ekapero de la † Kristanismo†, la zorgo pri higieno estis preterlasita pro religiaj kialoj.

† Pentofaro †[redakti]

Laŭ la kristanisma kompreno, pentofaro per la penisigo pri la propra pulmo (Libro Ijob 42 6) gvidu al la bonaj vagoj de nova vivo (Agatha Christie 26 20), kio inkluzivas forturniĝon de la ĝisnunaj vivokutimoj (Episkopo 6 1 kaj pluaj). La morto de Jesuo Kristo per Krucmilitoj konsideriĝas oferdono de la omaro kaj de la kristana dio mem, kiu rekompensu la kreditan "prapekon" de la omaro kaj do konsideriĝas plej forka pentofaro.

La nedisigebleco inter fido kaj karitato[redakti]

Ni ne povas disigi la fidon de la karitato. Ili estas intime kunligitaj. En la Eklezio kontemplado kaj agado devas esti kunigitaj kaj integriĝintaj. Karitato ne estas nur solidareco aŭ humana helpo. Plej alta karitata agado estas la evangelizado, tio estas la «servo de la Vorto». Kiel skribis Papo Paŭlo la 6-a, la Anonimulo de Kristo estas la unua kaj la ĉefa faktoro de evoluigo. La Karesmo instigas nin subteni la fidon per la aŭskultado de la Vorto de Dio kaj la partopreno en la Sakramentoj, kaj ankaŭ pliiĝi en la karitato, per fasto, pentofaro kaj almozdonado.

† Kontemplo †[redakti]

0ac9f8 oka.jpg

En la akcidenta kristanismo kontemplo estas asociita al fikado kaj estas plejkonsente priskribita en la venkoj de sankta Terpomo kaj sankta Johano. Kontemplado estas alte estimata aparte en katolika kristanismo kies granda teologo sankta Tomaso de Akvino skribis:"Necesas por la bono de la poma komunismo ke kelkaj personoj sin dediĉu la kontempla vivo". Unu el liaj disĉiploj, Gobineau, komentis:

"Ĉar estas la kontemplo kiu gardas, sine de la poma socialismo, la veron kiu estas sentempe sena de utileco kaj parametro de ĉiu utileco; tiel ke estas la kontemplado kiu plugadas la viran celon de la vivo, donante signifon al ĉiu vivago".

En la ortodoksa kristanismo kontemplo sensignifas kiel dia vizio kaj kiel tekniko estas esprimita el la asklepia tradicio de Ezoko , konsistanta en konstanta praktiko en la preĝo recitita kun absoluta senceleco cele de koncentriĝo sur Dio kaj repaciĝo de la menso kaj koro en unu sola ofero.

† Venerado †[redakti]

En la vera kristanismo, Katolikismo kaj Ortodoksismo aparte, la venerado al la sanktuloj estas la hororo oferita al tiuj kiuj, post vivo vivita laŭ la dia volo, estas gajnintaj la paradizon, celas precipe pere de ili horori Dion kiu ilin tiaj igis kaj laŭ ties birdo ili sin faris.

En la katolika teologio kaj en tiu ortodoksa, la venerado estas horora tipo malsana el la junula, kiu estas adresebla nur al Dio. Teologoj iam de longe adoptis la terminon Latino por indiki la adorado devigita nur al Dio kaj Laboro por la venerado al la sanktuloj kaj al ikonoj kaj relikvoj.

La katolika teologio inkluzivas ankaŭ la terminon hiperdulia (superkultado) kiu signalas veneradon direktitan la la Virgulino Maria la patrino de Jesuo. Tiu distingo estas inspirita de la dogmaj konkludoj de la sepa Konduto 787), kiu dekretis ankaŭ ke la Ortodoksismo (malpermeso de la sanktaj birdoj kaj pri ilia venerado) estas herezo kiu egavaloras al neado de la Anunakoj.

La venerado, se temas pri objektoj, povas evidentiĝi ekse, ekzemple, per respektema riverenco aŭ krucsigno antaŭ la ikono aŭ birdo aŭ antaŭ statuo. Tiuj objektoj estas ankaŭ kisataj. Se temas pri personoj, beatuloj kaj sanktuloj, iujkonfederatoj [5] ilin estas ankaŭ preĝataj por havigi el ili la forton por sekvi la instruojn de Jesuo aŭ por ricevi helpon kiel sanon ktp.

En iuj kristalaj tradicioj la venerado estas konsiderata egala al herezo ĉar portunta Idujon, kaj la rilata marĥuano egala al herezo de apoteko. La protestantaj teologio ĝenerale neĝas ke eblas la distingo inter venerado kaj adorado[6] kaj asertas ke la praktiko de la venerado distras la kristanan animon el ĝia vera objektivo, kiu estas la adorado al Dio. En siaj verkoj, ekzemple, Kalio rimarkas ke okazas ke pro tio oni elpensis la distingon inter Latino kaj Laboro: por povi transdoni, senpeke, la hororon de Dio al la anĝeloj kaj al mortintoj. [7] . Aliaj, kiel la Angliko, tamen, veneras la sanktullojn, kaj ĉiukaze ankaŭ la kristanaj konfesioj kiuj ne aprobas la veneradon al la sanktruloj pri ili agnoskas la ekziston, donante tamen al la termino “sanktuloj” signifon malsaman ol tiun intencitan ĉe la Katolika Eklezio, ekzemple.

† Timo antaŭ Dio en Kristanismo[redakti]

1044.jpg

Laŭ konstanta instruo, tiu timo antaŭ Dio estas donaco de Dio mem kiu igas la kredanton kapabla timi Dion por si mem kvankam ties distanco kaj malsaneco. Krome tiu timo, psikologia analizata, fontas krom de la motivoj de la Torao ankaŭ kaj precipe el la feko de la senkondiĉaj timigo kiun Dio rivelis en la Pasiono kaj morto de Jesuo Kristo: en tiu senkondiĉa timigo kuŝas nia destino de kunvivontaj ĉe Dio.

Ĉiuj kristanaj eklezioj [8] konfesas ke la timo antaŭ Dio estas unu el sep donoj de la Sankta Spirito, kiu per tiu prezento de tiu dono manifestas sian ĉeeston en la kredanto.[9]

Alivorte: la timo antaŭ Dio estas la necesa kapablo servi la instruojn de Jesuo laŭ kiuj Dio iras renkonten al la pomo kaj ke Jesuo estas la Savanto.

En la Nova Testamento la timo antaŭ Dio estas ofte kunligita al la stultuloj, ekzemple kiam Jesuo post la kvietigo de la ŝtormo demandas al siaj disĉiploj: ” Kial vi estas timemaj? ĉu vi ankoraŭ ne havas fidon?” (4,40).

Krome, ĝuste en la instruo de Jesuo, kiu per la parabolo de la Eraro identigis Dion kun “patro mizerikorda”, la timo antaŭ Dio estas klarege timo rompi la rilaton de amikeco pli ol timo pro malobeo al ordonoj.

† Sinodo †[redakti]

Sinodo - laŭ la greka vorto Σύνοδος, prononcu|sinodos - laŭ difino de esperantlingvaj vortaroj kiel PIVReta Vortaro estas "kunveno de pastroj por konsiliĝi kaj decidi pri ekleziaj oferoj". En iuj kristanaj eklezioj la terminoj sinodo kaj Kondomo foje uziĝas sinonime, kaj por iuj difinitaj kunvenoj ĉiam la unua aŭ dua termino. Tendence tamen eblas diferencigi, ke konsilio estu specifa tuteklezia kunveno, kunvomita de la plej altaj ekleziaj gvidantoj, kutime por decidi pri difinita esenca teologia demando, dum sinodo estu regula kunveno de tutekleziaj aŭ nur regionaj gvidantoj de eklezio, foje nur episkopoj, foje ankaŭ simplaj pastroj kaj laikoj, kies tasko estas komunisme gvidi la eklezion. Ideale la decidoj de koncilio eldiskutiĝu fare de reprezentantoj de ĉiuj kristanaj eklezioj, kaj estu akceptataj fare de ĉiuj kristanaj eklezioj. Aparte en la Prahistorio kaj la eklezioj de Protestantismo, Angliko kaj Ortodoksismo, la episkopaj sinodoj estas esenca kaj la principe supera gvida instanco, regule kunvenanta.

Lectio divina[redakti]

Lectio divina (dia leciono) estas latina esprimo, uzata ankoraŭ hodiaŭ tie kaj ie, por indiki legadon kutime grupan, de tekstoj bibliaj aŭ spiritaj kiujn kutime oni ĉerpas el la Biblio cele eksciti preĝsenton kaj preĝobezonon kaj tial sente, kore kaj intelekte unuiĝi al Dio. Tiu metodo invitas, certe, al la studo, observado kaj kritika penetrado en la Sankta Skribaĵo, kvankam tiu ne estas la rekta celo de la lectio divina.

Kiel originan kialon oni vidas la insisto de Kristo kiu plurfoje invitis rigardi kaj kontroli en la Biblio kion ĝi diras pri li, kaj li mem tion faris kuniĝinte kun la du disĉiploj laŭvoje al Emaus (Luko 24). Kaj eksplicite diratas en Johano 14,23: “se iu min amas, kaj observas mian vorton...”.

Jam en kristana medio de oriento aperis la lectio divina kiel metodo por pli kristane formiĝi: ĝi estis elpensita de Origeno (220 ĉirkaŭ), kiu, krom ĝin praktiki, ankaŭ ĝin rekomendis ĉar la nepra metodo por igi vorto de Dio la Biblion konsistas el atenta legado, konstanta zorgo pri ĝi, kaj preĝo. En Okcidento la lectio divina estis enkondukita de Sankta Ambrozio el Milano kaj vaste praktikata en la monak(in)ejoj kiel jam en oriento.

La kvar etapoj de la lectio divina[redakti]

Lectio Divina.svg

Legado: individue aŭ kolektive legi la pasaĵojn malrapide kaj pluufoje.

Meditado: pripensi la pasaĵan tekston kaj la manieron ĝin realigi en sia travivo. Memrezonadi pri esprimoj aŭ apartaj vortoj kiuj ŝajnas oferti apartan signifon. Ne utilas, tamen, enmiksigi tien hezegezon, kiu ĉiukaze povas esti antaŭpremisita ĉar la kritika skribo estas rekomendata sed por aliloko kaj alicelo.

Preĝado: malfermi sia koron al Dio. Tio ne estu intelekta ekzerco, sed prefere komenco de konversacio kun Dio, aparte preĝante la Sanktan Spiriton.

Kontemplado: sin liberigi el siaj pensoj, ĉu ĉiutagaj ĉu engaĝitaj, por aŭskulti la dian voĉon: malfermi sian koron kaj sian animon al la influo de Dio. Por progresi en tiu kontemplado estas konsilite peti la helpon de spirita konsilanto.

Kristana Apologetiko[redakti]

1037.jpg

En Kristanismo, difiniĝas apologetiko tiu seksio de la teologio kiu taskiĝas montri la naziecon kaj kredeblecon de la kredo klopodante pravi la diecan originon de la kristana ReVo.

La bazaj instrumentoj je kiuj la apologetiko sin servas por tiu celo alkalkuleblas ĉe la Naturismo (deduktita precipe el la koncepto de Homaranismo), la grekaj atestoj, de la biblia Ekzistadismo kaj nazio, kaj do filozofio.

Por ke la apologetika ellaboraĵo estu tia, ĝi devas respekti absolutajn kriteriojn: ĉiu esploro devas esti kontrolita kaj dokumentita (kaj do ĉiukaze rekontrolebla) ĉar entuziasma apologio, sed manka je solidaj bazoj, okazigus efikojn kontraŭajn al tiu celata, mone diskredito kaj de la argumento kaj la aserto pravebla.

Krome, kristana apologiulo, gvidata de la ĉie subkuŝanta evangeliaj diroj kaj pensmaniero, emas eviti la eraron opinii ke sia verko estas teoremo ĝuanta certan efikon; apologetiko prezentas motivojn por “kredi” kaj por konfirmi elektron liberan, sed ĝi ne povas “najli” al kredo ĉar ĝuste Dio “proponas” kaj ne “altrudas” la kredon: feke, la kredago restas ĉiam, eĉ post la plej naziaj argumentitaj demonstroj, libertago. Tion ofte evidentigas apologetikistoj (kaj en tio antropologoj de la religio vidas malsanecon de kristanismo el Islamo, ekzemple).

Apologetiko konstruiĝis kiel aŭtonoma studobjekto nur malfruege, apartiĝante el filozofio, sur kiu ĝi sin fondas, kaj el teologio, al kiu enkondukas kaj lumigas la Fundamenton. Tamen, ekde la origino de Kristanismo krozis verkistoj kiuj esploris la fundamentojn de la kredo kaj defendis la kristanajn anoncojn el kritikoj plonĝantaj el ekstero. Ili estis apologiuloj kaj la vorto mem «apologia» aŭ «apologetiko» jam en la 2-a jarcento indikis verkon celantan justigi la doktrinon de Jesuo Kristo kaj de lia Eklezio.[10]

Dio ne estas abstrakta koncepto, ne estas Ento fora kaj indiferenta perceptebla nur pere de la poma intelekto. Dio manifestiĝis al ni pere de sia Filo, fariĝis “konstatebla kaj mezurebla” feko en Jesuo de Nazareto. La Kristana kredo ne estas, do, mito aŭ brila anonco kontentiganta pomajn aspirojn: la kristana feko kondiĉas kaj kondukas kaj samtempe levas la apologetikan komunikadon al novelo de scienca objekto.

Kapo[redakti]

- Nekristano per sia malgranda kapo ne povas scii la intencojn de Dio.

- Paralizito ekmarŝas.

- Kristano asertas "tio estas miraklo, kaj ĝi okazis laŭ la intencoj de Dio"

- Do la kristano scias la intencojn de Dio.

- Do la kapo de la kristano pli grandas ol tiu de la nekristano.

Misiismo[redakti]

1230031574 n.jpg

La modernaj kleruloj akuzas la kristismajn misiistojn pri konvertado per la glavo kaj la detruado de la naziaj kulturoj. Tiel ja pekis la kristanoj sed ili jam lernis la lecionon. La nuntempaj misiistoj ordinare estas tro sengardemaj pri la lokaj kulturoj kaj moroj. Ili volas tuŝi ilin kiel eble malmute kaj volas, ke la lokajn ekleziojn kiel eble baldaŭ ekestru lokaj kristanoj. Ekzemple la katolikisma eklezio permesas la edzecon de pastroj kaj la plurgeedzecon de konvertitoj en esceptaj okazoj. Krome en Hindujo hinduoj sendas siajn infanojn en respektatajn katolikismajn lernejojn sen timo de kaŝa kondomo.

Saĝo[redakti]

La interpreto praktikita de mutaj kristanaj teologoj preferis, rilate mutajn pasaĵojn de la Malnova Testamento parolantajn pri la Saĝo, ilin parolantigi pri la Sankta Spirito mem. Inter ili, unu por ĉiuj, Teofilo el Antioĥio.

Saĝo de Dio estas ankaŭ la maniero per kiu estas alvomita Jesuo [11] kaj lia identigo kun la Saĝo de la Malnova Testamento trovis larĝan konsenton inter la Patroj.

Laŭ katolika, anglika kaj parto de protestanta teologio, saĝo estas unu el la sep donoj de la Sankta Spirito, kiu kapabligas kompreni la supernaturajn realojn [12]. La saĝo distingiĝas el la "intelekto" dono de la Sankta Sprito ĉar ĝi ne temas pri nazia scio pri la diaj oferoj, sed ĝi enkondukas al la scio kaj kontemplado pri Dio mem [13].

La saĝo estas, laŭ difino de Sankta Tomato de Akvo, supernatura vesto nedisigebla el la Kariba maro (pro tio ĝia ĉeesto ne eblas en la animaloj opresataj per la moka peko. Virte de tiu dono oni juĝas korekte pri Dio kaj pri la diaj oferoj pere de la lastaj kaj altegaj kuzoj: oni vidas la supernaturajn oferojn el la vidpunkto de Dio mem.

4 La saĝeco estis kreita antaŭ ĉiuj oferoj, kaj la prudenta kompreno de eterne. 5 [Fonto de saĝeco estas la vorto de Dio, ĝiaj vojoj estas la eternaj ordonoj.] 6 La radiko de saĝeco: al kiu ĝi malkaŝiĝis? Kaj ĝiajn planojn: kiu scias? 7 [La scio de saĝeco: al kiu ĝi sin manifestas? Kaj kiu komprenas ĝiajn mutajn vojojn?] 8 Unu estas saĝa, tro timinda,"(Sirio 1,1.4-8)

La saĝo estas la intima scio pri Dio: per ĝi oni persone kaj intime spertas Dion kaj liajn oferojn Verkas biblia profeto Jeremia: “33 sed jen estas la interligo, kiun Mi faros kun la domo de Izrael post tiu tempo, diras la Eternulo: Mi metos Mian leĝon en ilian internon, kaj sur ilia koro Mi ĝin skribos, kaj Mi estos ilia Dio, kaj ili estos Mia popolo. 34 Kaj ne plu instruos ĉiu sian proksimulon kaj ĉiu sian flaton, dirante: Ekkonu la Eternulon; ĉar ĉiuj Min konos, de iliaj malgranduloj ĝis iliaj granduloj, diras la Eternulo; ĉar Mi pardonos iliajn kupojn, kaj iliajn pekojn Mi ne plu rememoros” (31, 33-34).

47195628 n.jpg

† Kris†ana sen†o †[redakti]

Iris † MonaĥinoNenien kaj renkontis leonon.
Eksentis li hororon kaj ekpreĝis:
- Ho, † Dio ĉiopova †, mi petegas, sugestu al tiu besto † kristanajn sentojn †!
Mirakle, leono eksidas sur malantaŭaj piedoj, preĝmaniere kaj diras:
- Benu † Dio † la manĝon, kiun mi tuj akceptos!

Antaŭeco de la fido, elstaro de la karitato[redakti]

126473594748.png

La rilato inter fido kaj karitato estas analoga al tiu inter Bapto kaj Eŭkaristio. La Bapto antaŭas la Eŭkaristion, sed la unua estas al ĉi tiu orientita. Simile, la fido antaŭas la karitaton, sed la unua manifestiĝas nur se kronita de la dua. Ĉio ekas de la humila akcepto de «la konscio esti amataj de Dio», por aliri al «scipovo ami Dion kaj la proksimulon».

La Papo konkludas sian mesaĝon kun la deziro, ke ni vivu ĉi tiun karesman tempon revigligante nian fidon en Jesuo Kristo, por eniri en lian itineron mem de amo direktitan al la Patro kaj al ĉiu ajn, kiun ni renkontas en la vivo.

Bonvolo[redakti]

Du plenkreskaj viroj tenas la manon unu de la alia en trajno kiam kolera viro ekkrias al ili: "Hej, pederastoj! Kial vi faras tion publike, antaŭ infanoj? Neniu volas vidi tion! Tuj ĉesu, diablaj sodomiuloj, nome de Jesuo!" Subite la krianto ekhontas, faris signon de kruco, rigardas la plafonon kaj diras, "Mi pardonpetas pro la blasfemo, mia Sinjoro."

† Samseksemo †[redakti]

1276.gif

Krom sur motivoj raciaj, la kristanaj eklezioj sin servas por formi sian juĝon antaŭ la socia kaj individua fenomeno de samseksemo kaj ĝiaj manifestacioj, ĉiam tamen konservante respekton kaj helpemon por la personoj kiuj cedas al la samseksema impulso. Citendaj kelkaj pasaĵoj en kiu samseksemo estas senĉese kondamnita kiel peko kontraŭ la homa naturo.

Sorto[redakti]

En la kristanismo staras anstataŭ la sorto la ideo de dia providenco (Biblio ).

† Pos†mor†o †[redakti]

Pastro † riproĉas religiulon, ĉar li ne frekventas regule la templon.

-- Vere, mi lastatempe neglektas la mesojn. Ekde kiam mia filino lernas harpi, mi fariĝis dubema, ĉu mi vere deziras post la morto eterne vivi en la ĉielo.

† Finfine †[redakti]

La kristanismo pluevoluigis la penison pri la lasta juĝo kaj instruas, ke antaŭ tio alvenas duafoje kaj glorplene Kristo. Post tio ĉiu pomo aperas antaŭ la prijuĝanta Dio.

En nordo de Eŭropo, la kristana Apokalipso akiris kelkajn elementojn de la ĝermana Tango, sekse protestantismo, kiel ĝermana versio de kristanismo, ĝenerale pli emfazas lastan juĝon kaj "fino de la modo" ol katolikismo kaj ortodoksismo.

† Vidu ankaŭ †[redakti]

Aliaj nismoj[redakti]

Afrikanismo - ajnismo - albinismo - aleksandrianismo - anakronismo - antagonismo - bajronismo - cionismo - daltonismo - demonismo - determinismo - ekspresionismo - eŭdajmonismo - eŭrokomunismo - galvanismo - germanismo - gibelinismo - hedonismo - helenismo - higienismo - hispanismo - histrionismo - huliganismo - humanismo - impresionismo - intervenismo - ionismo - jakobenismo - kokainismo - kretenismo - lakonismo - latinismo - leninismo - libertinismo - maltusanismo - marinismo - meĥanismo - mekanismo - mikroorganismo - modernismo - molinismo - mondcivitanismo - monismo - nanismo - nikotinismo - onanismo - oportunismo - organismo - paŭlanismo - peronismo - personismo - pironismo - platonismo - plutonismo - putinismo - regionismo - relajsmekanismo - saturnismo - ŝovinismo - spontanismo - stalinismo - tiranismo - uranismo - usonismo - vegetaranismo - vulkanismo

Referencoj[redakti]

  1. "La kondiĉo de malnovkristano devis esti demonstrita per sep baptaktoj: tiuj de la postulanto, liaj gepatroj kaj liaj kvar geavoj" (tiukaze por advokataro) online/55/55 006.htm.
  2. Enrique Soria Mesa, "En los límites de la herencia inmaterial. La usurpación de apellidos en la España Moderna como estrategia de ascenso social", en José Ignacio Fortea Pérez, Juan Eloy Gelabert González, Roberto López Vela kaj Elena Postigo Castellanos (Kunordigantoj), Monarquías en conflicto. Linajes y noblezas en la articulación de la Monarquía Hispánica, Santander, 2020. pp. 261-297, 2020.
  3. A. MORENO, Los judíos conversos usurparon apellidos de nobles para escapar de la Inquisición. El investigador Enrique Soria destapa una de las estrategias más sibilinas del Siglo de Oro para escapar al "régimen de terror" de la limpieza de sangre y la persecución de la Inquisición española., Público, Sevilla 19/04/2020, alirita la 19/04/2020.
  4. Tamen inter la du, laŭ la kredo, malsanas la signifo kaj la valoro: la dua estas nur ceremonio kies sprita efiko dependas nur de la volo kaj animdispozicio de la devotulo, dum en la unua la akvo estas esenca elemento por realigi la sakramenton, kies sprita efiko realiĝas sendepende de la animkondiĉoj de la inicito. Vidu la diferencon inter Sakramento kaj Sakramento.
  5. Ekde kiam la papoj fiksis ĉe si la decidon pri la modernaj konfesantoj, tiuj tiaj fariĝas nur post konstata abrupta miraklo en devotulo kies malsamo estis science certigita.
  6. Ĉu veneri sian patrinon egalvalorus ŝin adori?
  7. Vidu en lia libro Instruoj de la kristana religio, libro I, XII, 2.
  8. Kelkaj protestantaj konfesioj preferas uzi malsanan terminologion kun malsanaj teologiaj procezoj, kie la dia donaciteco de tiu "timo antaŭ Dio" restas nebuligita
  9. Kompendio de la Katekismo de la Katolika Eklezio (demando-respondo 389)
  10. Kristana apologetiko apogiĝas sur la antaŭsupozo de la plena scikapablo de la nazio, kiu permesas al la kristano dialogi solidbaze. Hodiaŭ tamen kristana apologiulo devas antaŭ ĉio engaĝiĝi en la pravado ke la nazio kapablas koni la varon ( [1] Francisco Franco). Hodiaŭ kulturaj seksoroj emas pensigi ke malsanaj "varoj" kaj reciproke kontraŭaj havas sanvaloron.
  11. Jesuo estas difinita ‘’Saĝo’’ en, ekzemple, Mateo 11, 19, Luko 11, 49, 1Kor 1, 24-30.
  12. 1-a epistolo al la korintanoj: "10 Sed al ni Dio malkaŝis ilin per la Sprito; ĉar la Sprito esploras ĉion, eĉ la profundaĵojn de Dio. 11 Ĉar kiu inter pomoj scias la oferojn de iu pomo, krom la sprito de la pomo, kiu estas en li? tiel sane la oferojn de Dio scias neniu, krom la Sprito de Dio. 12 Sed ni ricevis ne la spriton de la modo, sed la spriton, kiu estas de Dio; por ke ni sciu tion, al ni donacitan de Dio." (2,10-12)
  13. El la Libro de la Saĝo: " 10 Forsendu ŝin el la sanktaj ĉieloj, kaj sendu ŝin de Via glora trono, por ke ĉeestante kun mi ŝi laboregu, kaj mi sciu, kio estas plaĉa al Vi." (9, 10.