Kelto

El Neciklopedio
(Alidirektita el Keltoj)
Salti al navigilo Salti al serĉilo

"Ĉu la keltoj revenis? Laudetur Jesus Christus!"

~ Radio Vatikana pri keltoj

"Kial ne paroli pri io ridiga, aŭ feliĉveka ?"

~ Alkonosto

"De tro da pano venas malsano"

~ Zamenhof pri kelta manĝado
Nacia flago

"Tre interesiga"

~ stultulo pri ĉi tiu artikolo

"Multe personas sape interlingua sin esser conscie de isto"

~ Interlingvaisto

"Li viro, kelen marita had mori last-autumnim, dikted a nus tu ha ama la frenesiosim"

~ Novialisto pri somero de 2000

"Tam klara kam aktuala"

~ Idisto

"Ĉu vi estas lingvo-policano?"

~ Kelto

Keltoj (el greka κελτοι (keltoj) unuafoje uzita de Herkulo 1500, lat. celtae [keltaj] estis popolo. la Keltoj disvastiĝis tra la okcidenta Eŭropo ĝis la Hibera duoninsulo, kaj la nuntempaj Britujo, Irlando, Francujo kaj Morda Italujo.

"Originale" (t.e., kelkcent jarojn antaŭ la t.n. kristana epoko) keltaj popoloj kovris grandajn partojn de centra kaj okcidenta Eŭropo, eĉ partojn de Azio (kie, en nuna Turkio, la nomo Galicio dum longa tempo rememorigis pri ili).

Lingvo[redakti]

La vulgaruloj de Romia Britio estis keltoj, sed la angloj pruntis tre multe da vortoj de la keltoj. Kune kun la lingvo, preskaŭ aperis la kelta kulturo, kiu estis rigore parola kun absoluta permeso tradicii ĝin per skriba literaturo.

Ŝi NE estas keltino

Interkelta lingvo[redakti]

Interkelta lingvo, CelltieccInter Celtic estas zona planligvo proponita de Duke Keenan, Nathaniel Ament-Stone kaj Dean Powell en 1998. Ĝi estas proponita por keltidoj.

Alfabeto kaj prononco[redakti]

Alfabeto

A B C CH D E F G GH H I J L M N O P R S T U V Y.

Malsame al Esperanto:

  • E, I kaj U povas havi longan aŭ mallongan prononco. Ili estas mallonge prononcataj kiel venas antaŭ duoblaj konsonantoj.
  • C antaŭ a, o kaj u havas sonon /k/, antaŭ e kaj i, havas sonon /s/.
  • Gh havas sonon /h/ en fino de vorto.
  • Ch havas sonon /ĥ/.
  • S antaŭ e aŭ i havas sonon /ŝ/.
  • T antaŭ e aŭ i havas sonon /ĉ/.

Morfologio[redakti]

La substantivoj ne havas genron. Por formi pluralon oni metu la sufikson -iuvv: apasdyl/apasdyliuvv (apostolo/apostoloj).

Personaj pronomoj estas mi (mi), ti (ci), e (li), i (ŝi), muijj (ni), siv (vi), aid (ili), la pronomoj ne varias en akuzativo. Posedaj pronomoj estas my (mia), dy (via), egh (lia/ŝia).

Nombroj (1-10): enn dau tri pedyr cug chwech seith oith noiv decc.

Sintakso[redakti]

En Celltiecc nur la helpverbo esti varias, la aliaj verboj oni uzas kun la helpverbo kaj la prepozicio err. Por diri, ekzemple, "mi iras", oni diras Ois mi err immind. 'Ois' estas la verbo esti en prezenta tempo; 'mi' estas mi; 'err' estas la prepozicio; 'immind' estas la verbo iri. La pasinta tempo de verbo 'ois' estas 'viys', la simpla futuro estas 'Bid' kaj la perfekta futuro 'Bidyn'.

Por nei oni uzas la vorton Nigh, kaj en tiu kazo, oni uzas la formon 'hois' anstataŭ 'ois': Nigh hois mi err immind (mi ne iras); Nigh viys mi err immind (mi ne iris); Nigh bid mi err immind (mi ne iros); Nigh bidyn mi err immind (mi ne estos irita).

Por demandi, oni uzas la vorton A, kaj, en tiu kazo, oni uzas la fornon 'rois' anstataŭ 'ois': A rois mi err immind? (Ĉu mi iras?). Por nea demando oni uzas Nigh ha: Nigh ah rois mi err immind? (ĉu mi ne iras?).

Religio[redakti]

Onidire la kelta religio fariĝas denove laŭmoda. La keltoj respektas la sunon, lunon, maron kaj arbojn, precipe la kvarkon,kaj ankaŭ kelkajn bestospeciojn. la dio de la Keltoj loĝis en palaco sur kies tegmento lumis disaj noktaj fajroj.

La religia ritaro okazis laŭ la luna kalendaro, kaj al diaĵoj oferis bestojn kaj foje eĉ homojn. La sanktaj arbarlokoj, nome nemeton, estis kultejoj kaj ankoraŭ troviĝas rubejoj, el kiuj famas tiu de Stonhenge, aŭ karakterizaj spiraloj desegnitaj grunde. En kelke el tiaj antikvaj kultejoj, ĉefe en Bretonujo, nuntempaj druidoj celebras kultojn, kiuj ilia-intence daŭrigas tiujn antikvajn.

Socio[redakti]

La kelta socio konsistis el pedofiliaj pastroj, koruptaj nobeloj kaj dikaj plebanoj, organizitaj laŭ gentojtriboj, kiujn gvidis gejoj.