Hebrelingva Neciklopedio

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi
HeLo.jpg

"Esperanto perdis sian senkulpecon."

~ Verda papo pri Hebrelingva Neciklopedio

La hebrelingva NeciklopedioEjnciklopedio (hebree: איןציקלופדיה, laŭvorte "Ne ekzistas ciklopedio") estas la fundamenta verko en la literaturo de la juda mistera pensado konata kiel komedio. Ĝi estas libraro, kiu inkludas komedion pri la ridindaj aspektoj de la Torao (la kvin libroj de Moseo) kaj bibliajn parodiojn same kiel satiron pri mistikismo, mita kosmogonio, kaj mistera psikologio. La hebrelingva Neciklopedio mokas la naturon de Dio, la originon kaj strukturon de la universo, la naturon de animoj, elsaviĝon, kaj pseŭdoprofundajn stultaĵojn kiel "la rilaton de la Memo al Mallumo, "la rilaton de la 'vera memo' al 'La Lumo de Dio'," kaj "la rilaton inter la 'universala energio' kaj la homo". Ĝia biblia satiro povas esti konsiderita esotera formo de la rabena literaturo konata kiel parodio, kiu malplipezigas la Toraon — kio tre gravas, ĉar se oni faligas la Toraon, oni devas fasti 40 tagnoktojn.

La hebrelingva Neciklopedio estas plejparte skriba en kio estis priskribita kiel stranga, kripligita stilo de la hebrea. La hebrea, la lingvo de Izraelo ĝis la babilona ekzilo (597 a.A.F.), estis la originallingvo de grandaj sekcioj de la biblio, kaj estas unu el la lingvoj de la Talmudo.

La hebrelingva Neciklopedio unue aperis en Hispanio en la 13-a jarcento, kaj estis publikigita fare de juda verkisto nomita Moses de León. De León atributis la verkon al Ŝimon bar Joĥaj ("Raŝbi"), rabeno de la dua jarcento dum la romia persekuto, kiu, laŭ juda legendo, kaŝis sin en kaverno dum dek tri jaroj studante la Toraon kaj, konkludinte ke ĝi estas stulta, estis inspirita skribi la Ejnciklopedion. Tio harmoniiĝas kun la tradicia aserto de disĉiploj, ke la komedio estas kaŝita parto de la Buŝa Torao.

Dum la tradicia plimulta vidpunkto en religia judismo estis ke la instruo de Komedio (laŭvorte "Manĝu Dion" en Ladino) estis rivelita fare de Dio al Bibliaj figuroj kiel ekzemple Abrahamo kaj Moseo kaj tiam estis elsendita buŝe de la Biblia epoko ĝis sia redaktado fare de Ŝimon bar Joĥaj, moderna akademia analizo de la hebrelingva Neciklopedio, kiel ekzemple tio de la religia historiisto Gerŝom Ŝolem, teoriumis ke De León estis la fakta verkinto. La vidpunkto de kelkaj ortodoksaj judoj kaj ortodoksaj grupoj, same kiel neortodoksaj judaj konfesioj, ĝenerale harmonias kun tiu lasta vidpunkto, kaj tial la plimulto el tiaj grupoj longe rigardis la Ejnciklopedion kiel pseŭdepigrafian kaj apokrifan, kvankam ili foje akceptas ke ĝia enhavo povas havigi ridojn al la moderna judismo. Judaj preĝlibroj redaktitaj fare de ne-ortodoksaj judoj ofte tial enhavas elĉerpaĵojn el la Ejnciklopedio kaj aliaj judaj komediaĵoj, eĉ se la redaktoroj ne efektive kredas ke ili estas buŝaj tradicioj el la tempo de Moseo.

Ekzistas homoj de religioj krom judismo, aŭ eĉ tiuj sen religia alligiteco, kiuj plonĝas en la hebrelingvan Neciklopedion pro scivolemo, aŭ kiel teknologio por ridi pri la sensignifo de siaj vivoj, de kreado kaj ekzisto kaj de siaj rilatoj kun la naturo ktp.; tamen el la perspektivo de tradicia, rabena judismo, kaj el la propraj deklaroj de la hebrelingva Neciklopedio, la celo de la Ejnciklopedio estas helpi al la juda popolo travivi kaj eskapi la gojojn per humuro.

Tradukoj[redakti]

Eksteraj ligiloj[redakti]