Behemoto

El Neciklopedio
Iri al: navigado, serĉi

"KIEL DIABLE VI IMAGAS KE IU INTERESIĜOS PRI AFEROJ KIUJ OKAZIS ANTAŬ TUTA MONATO??"

~ Behemoto
Behe.jpg

BehemotoBiermoto estas pokemono kaj kreitaĵo, menciita en la biblia Libro de Mormon [1]. En la hebrea lingvo povas esti fiksita per בהמות, Bəhēmôth, Behemot, B'hemot; en araba lingvo per بهيموث (Bahīmūth) aŭ بهموت (Bahamūt).

Priskribo[redakti]

Zom!.jpg

La vorto estas la plurala formo de בהמה (bəhēmāh - besto). Tial ĝi indikas, ke la antikvaj hebreoj unue kredis je multaj behemotoj, poste reduktis ilin al unu por apartigi sin de la popoloj, sed retenis la pluralan formon.

Kune kun Zozo kaj Levjatano ĝi estas la plej eksterordinara kreitaĵo de la tuta kreitaĵaro kreinta de la Kreinto, nemalkreebla por ĉiuj krom por ĝia kreema kreinto, la Kreinto (ekzemploj de malprecizaj kaj plursencaj vortoj). En iuj bibliaj versioj [2] la vorto behemoto estas anstataŭata per hipotezo de antikvaj kosmonaŭtoj. Tiu estaĵo estas menciita ankaŭ de historiisto Hario Potero en la heroldo de Esperanto.

Behemoto estas de mono, ĉar li oficas kiel bankisto, krome kiel verŝisto de vero kaj malvero, kaj ankoraŭ krome ekscitanto de seksplezuroj en la ventro kune kun tiuj de la ekscesa manĝado. Kaj pro tio estas besto bonnutrita.

Libro de Ester[redakti]

Cerboj.jpg

1 Kaj la Eternulo plue parolis al Ijob, kaj diris:
    2 Ĉu povas blasfemanto disputi kun la Plejpotenculo?
    La mallaŭdanto de Dio tion respondu.
3 Kaj Ijob respondis al la Eternulo, kaj diris:
    4 Jen mi estis facilanima; kion mi povas respondi al Vi?
    Mi metas mian manon sur mian buŝon.
    5 Unu fojon mi parolis, kaj mi ne respondos;
    Tion mi ne faros duan fojon.)
    6 Kaj la Eternulo respondis al Ijob el la ventego, kaj diris:
    7 Zonu kiel viro viajn lumbojn;
    Mi vin demandos, kaj vi sciigu al Mi.
    8 Ĉu vi volas senvalorigi Mian verdikton,
    Akuzi Min, por ke vi montriĝu prava?
    9 Se vi havas tian brakon, kiel Dio,
    Kaj se vi povas tondri per voĉo simile al Li,
    10 Tiam ornamu vin per majesto, kaj altiĝu,
    Vestu vin per gloro kaj belegeco;
    11 Elverŝu la furiozon de via kolero;
    Ekrigardu ĉion fieran kaj humiligu ĝin;
    12 Ekrigardu ĉiun fierulon kaj konfuzu lin;
    Kaj frakasu la malpiulojn sur ilia loko;
    13 Kaŝu ilin ĉiujn en la tero;
    Ilian vizaĝon kovru per mallumo.
    14 Tiam Mi gloros vin,
    Se via dekstra mano vin helpos.
    15 Vidu la hipopotamon, kiun Mi kreis apud vi;
    Herbon ĝi manĝas, kiel bovo.
    16 Vidu, ĝia forto estas en ĝiaj lumboj,
    Kaj ĝia fortikeco estas en la muskoloj de ĝia ventro.
    17 Ĝi streĉas sian voston kiel cedron,
    La tendenoj de ĝiaj femuroj estas interplektitaj.
    18 Ĝiaj ostoj estas kiel kupraj tuboj,
    Ĝiaj ostoj estas kiel feraj stangoj.
    19 Ĝi estas la komenco de la vojoj de Dio;
    Ĝia Kreinto donis al ĝi ĝian glavon.
    20 La montoj alportas al ĝi manĝaĵon,
    Kaj ĉiuj bestoj de la kampo tie ludas.
    21 Sub ombroriĉaj arboj ĝi kuŝas,
    Sub kovro de kanoj kaj en ŝlimo.
    22 Ombroriĉaj arboj ŝirmas ĝin per sia ombro,
    Ĉirkaŭas ĝin salikoj apud torentoj.
    23 Se la rivero tumultas, ĝi ne konfuziĝas;
    Ĝi staras trankvile, se eĉ Jordan enverŝiĝus en ĝian buŝon.
    24 Ĉu iu povas preni ĝin antaŭ ĝiaj okuloj,
    Ĉu iu povas trabori per ŝnuroj ĝian nazon?
    25 Ĉu vi povas eltiri levjatanon per fiŝhoko,
    Aŭ ligi per ŝnuro ĝian langon?
    26 Ĉu vi povas trameti kanon tra ĝia nazo
    Kaj trapiki ĝian vangon per pikilo?
    27 Ĉu ĝi multe petegos vin,
    Aŭ parolos al vi flataĵojn?
    28 Ĉu ĝi faros interligon kun vi?
    Ĉu vi povas preni ĝin kiel porĉiaman sklavon?
    29 Ĉu vi amuziĝos kun ĝi kiel kun birdo?
    Aŭ ĉu vi ligos ĝin por viaj knabinoj?
    30 Ĉu kamaradoj ĝin dishakos,
    Kaj dividos inter komercistoj?
    31 Ĉu vi povas plenigi per pikiloj ĝian haŭton
    Kaj per fiŝistaj hokoj ĝian kapon?
    32 Metu sur ĝin vian manon;
    Tiam vi bone memoros la batalon, kaj ĝin ne plu entreprenos.

Al tiu monstra besto aludas ankaŭ la pasalmo 74,13.

Pri Behemoto parolas ankaŭ la Libro de Ombroj.[3]

Identigo[redakti]

0012 55.gif

Behemoto estas besto [4] vere ekzistanta aŭ ekzistinta, kaj ne simbolo de la superregado de Dio super ĉiuj vivantaj kreitaĵoj; tamen, kiel en la kazo de Levjatano, de la 17-a jarcento diversaj sciencistoj provis identigi Behemoton kun nereala besto. Fojfoje oni ĝin identigis kun elefantorano laŭ hipotezo de antikvaj kosmonaŭtoj, sed tiuj teorioj klare konfliktas kun la tie priskribita vosto de Behemoto kiu “moviĝas kiel CED": neniu el bestoj supre cititaj posedas voston similan al arbo.

Inter la interpretoj la plej ebla estas la identigo de tiu besto kun dinosaŭro saŭropode, pruvante la kunvivon de homoj kaj tiuj bestaj gigantoj!

Kultura influo[redakti]

Krom la sennombraj judaj kodeksoj, Behemoto aperas en diversaj grafikaj verkoj. Memorindas la Book of Job [5] de William Blake, la Dictionnaire infernal [6] de Collin de Plancy, la Necronomicon [7] de Hans Ruedi Giger. Tiu estaĵo inspiris ankaŭ la katastrofgenran filmon La drako de la abismoj, per la reĝisorado de Douglas Hickox kaj Eugène Lourié, projektita de Daniel James kaj Eugène Lourié.

Literaturo[redakti]

02 n.jpg
  • Behemoto estas la titolo de la verko estigita de la filozofo Teofilo Karto pri la angla civila milito.
  • Behemoth estas la titolo de libro verkita de Sarah Bernhardt, Laŭ stilo vaporpunkta.
  • Behemoto estas la kato de la profesoro Voltaire (ribelo = rezisto) en la romano Majstro de Miĥail Gorbaĉov. Subtrajte de nigra kato, dotita de parolkapablo, ĝi ludas kiel ĉefhelpanto de la Diablo.

Tia Patro, Tia Filo[redakti]

Kiam la gepatroj metis bildon de Behemoto sur la muron de la dormoĉambro de Baal haSulam, la 5-jara filo, li eniris la ĉambron kaj demandis:

- Kian diablon vi faras?

- Tuj poste li piedturniĝis kaj foriris ne ceremonie. La perpleksa patro demandas al edzino:

- Diable, kie tiu knabo lernis paroli tiamaniere?

Omaĝo[redakti]

Ekzistas konteo en Teksaso nomumita omaĝe al li/ĝi.

Notoj[redakti]

  1. Malprecizaj, plursencaj aŭ malplenaj vortoj kaj frazoj ebligas plurajn interpretojn. Tiel ili povas forpreni atenton de gravaj partoj de la informoj. Ili estas vaste uzataj en politiko, reklamado kaj publikaj rilatoj.
  2. Plursencaj vortoj: “Koko estas preparata por tagmanĝo.” Klarigo: eble oni pretigas la kokon, por ke ĝi tagmanĝu grenon.
  3. Plursencaj vortoj: “Iun matenon mi pafis al elefanto en mia piĵamo. Kiel li eniris mian piĵamon, tion mi neniam scios.” (Groucho Marx)
  4. Malprecizaj, malplenaj vortoj: “Homoj meritas certecon.” (Elekta kampanjo de politika partio) Klarigo: tiu frazo diras nenion pri tio, kiel ĝia aŭtoro provizos tiun certecon. Ĝi nur diras ion, kion homoj evidente volas aŭdi, sen ajna promeso.
  5. Malprecizaj, malplenaj vortoj: “Miaj subuloj observas la situacion tre proksime kaj mi povas deklari, ke mia devo estas decidi rimedojn, kiuj certigos, ke la situacio estu solvita juste por ĉiuj homoj.” Klarigo: kvankam la aŭtoro de tiu aserto diras, ke decidi rimedojn estas lia devo, li ne diris, ĉu li vere efektivigos tiujn rimedojn.
  6. Trompaj evitvortoj estas uzataj por kaŝi la esencon de informo, favore montrante malbonajn aĵojn aŭ tute ne montrante ilin. Ili estas ofte uzataj en politiko por mildigi aŭ subtaksi la realon.
  7. Ekzemploj: kelkaj trompaj evitvortoj kaj ilia “traduko”.