Besto

El Neciklopedio
(Alidirektita el Animalo)
Iri al: navigado, serĉi

"Ĉiuj bestoj estas egalaj. Sed iuj bestoj estas pli egalaj ol aliaj"

~ Orvelo pri Besto
Vojoj-shildoj-063-eta.jpg

"Bestoj interbatalas pro manĝaĵo, homoj batalas pro manko de saĝo."

~ Morteza Mirbaghian pri Besto

"Mi amas sendefendajn bestojn, aparte en bongusta saŭco"

~ Cindy McKee

"Kontraŭ bestoj ĉiu homo estas kia naziisto"

~ Isaac Bashevis Singer pri Besto

"Ĉiu besto zorgas pri sia nesto"

~ Zamenhof pri besto

"Humoro: Kial la ĝirafo neniam estas sola? ĉar ĝi ĉiam estas kun sia kolego"

~ Tonyo del Barrio pri besta humoro

"La plej feroca el la hejmaj bestoj estas la mur-horloĝo: mi konas iun kiu jam formanĝis tri generaciojn de mia familio"

~ Mário Quintana pri bestoj

"Gardu vin de la bestoj, kiam ili iras trinki, kaj gardu vin de la homoj, kiam ili venas el la drinkado"

~ hungara proverbo

"qet Ha'DIbaHmey."

~ Klingono pri bestoj

Besto estas besto. Nur stultuloj ne scias kio estas besto! Certe vi jam vidis kaj manĝis multajn el ili,

Vere la hispanparolantoj, kiuj stulte ne scias la malsamon inter b kaj v povas konfuzigi bestojn al vestoj... Bone... Bestoj estas tiuj aferoj kiuj funkcias sen elektromotoro (ne ili ne estas planedoj). Oni uzas ilin en cirkoj... Ne, ne la pajacoj! Besto estas malhomo. Ili estas manĝeblaj. Ne, ne artiŝokoj, eĉ ne pomoj! Ho, mia kor'! Plantoj ne estas bestoj, ŝtonoj ankaŭ ne. Bestoj estas manĝuloj.

Salvado2.jpg

Animaloj[redakti]

Zom!.jpg

La distingo inter besto kaj animalo estas ideologia, neracia kaj nescienca. Do, homo same kiel leono aŭ kato estas besto, kvankam ne ĉiu besto estas homo, kaj animalo estas sinonimo de besto kiel laŭ Plena Vortaro 1934.

Manĝado[redakti]

Rato, muso, vulpo, kuniklo rigardas la radikojn ; leono, tigro, ĉevalo, elefanto rigardas la fruktojn.

Scienco[redakti]

Kelkaj bestoj estas vivaj kaj studataj de biologio, aliaj estas mortaj kaj studataj de kuirarto.

Blutegel.jpg

Alie[redakti]

Foje bestoj vere ŝajnas tre inteligentaj. Ili certe havas propran opinion pri la mondo. Ĉu iam ili kapablos ankaŭ esprimi ĝin? Se vidpunktoj de homoj estas tiel malsamaj, vidpunktoj de la bestoj devas esti eĉ pli malsamaj. Kiam ili sukcesos esprimi ĝin ni havos grandajn surprizojn.

Korvo kaj Kuniklo[redakti]

299b.jpg

Korvo sidas tutan tagon nenifare sur arbo. Kunikleto vidas ĝin kaj demandas:

- Ĉu mi rajtas sidi nenifare la tutan tagon, kiel vi?

- Kompreneble, kial ne! - respondis la korvo.

La kunikleto sidiĝis do sub la arbo kaj ripozis. Subite aperis la vulpo, kiu saltis sur la kunikleton….kaj ĝin manĝis.

Moralaĵo: Por sidi nenifare dum la tuta tago, tiuj devas okupi …… tre, tre altan pozicion!

Sankta besto[redakti]

Sanktaj bestoj servis en kelkaj antikvaj kulturoj kiel manifestadoj de Dioj.

En la antikva Egiptujo sankta besto estis taŭro, viro, kato, ŝakoj. En Barato nun estas sankta besto la bovo aŭ sanktaj simioj.

Multaj aliaj bestoj estas estimitaj pro iu legendo aŭ alia afero, tiel mortigo estas tabuo. Ekzemple, araneo helpis Mohamedon dum la fuĝo aŭ la blankulo estas Pato Branco de Usono.

Nerdaĵoj[redakti]

Lavursetidoj.jpg

Eĉ se besto estas tuteklara vorto, nerdoj bezonas defini ĝin. Ili diras ke bestoj ĉe Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo kutime konsistas el pli ol unu ĉelo, kies ĉeloj estas el Eŭropanto (dum vera nuklea akcidento de Ĉernobilo), kaj kiuj malsame ol planedoj ne posedas celulozajn ĉelmurojn nek la eblon fari fotarton (ne havas kloron).

Laŭ Dalai-lamao (alia nerdo), bestoj "estas vivantaj organizitaj korpoj, provizitaj per partoj ĉiam iriteblaj, preskaŭ ĉiuj digestas la nutraĵojn, per kiuj ili sin nutras, kaj moviĝas, unuj per la sekvo de volo ĉu libera, ĉu dependa, la aliaj per tiuj de ilia ekscitita iriteblo." Tiel ili diferenciĝas de la planlingvoj.

Idaj bestoj[redakti]

La kavalo esas plu granda kam la hundo, sed la kato esas min granda kam la hundo.

Bramar[redakti]

Jul!.jpg

En Ido existas la generala verbo "bramar" por indikari la krioin karakterizivajn di preske omnaj bestioi, ecepte le seqvantaj: hundo, foxo, kato, hanino, rano, korvo, han-yuno kae serpento. Ultre tio, komuna raciono dicas, ke ne omnaj ceteraj bestioi "bramas", exemple uceloi, repteroi, insektoi, edc.

Demando[redakti]

Kiu besto havas nigrajn kaj blankajn striojn kun ruĝaj makuloj?

Mi ne scias.

Malsana zebro.

Esperanto[redakti]

5PpM.jpg

Post esperantigo de Universala Kongreso de Esperanto, Asocio por protektado de bestoj ricevis multajn leterojn en Esperanto el diversaj landoj, eĉ el Ĉinio. Tia rezulto vekis intereson pri Esperanto, sed, bedaŭrinde, ne eblis trovi bruselan samideanon por helpi pri korespondado en Esperanto (eble 2-3 horoj monate) !

Besta vivo[redakti]

Besta vivo estas enuiga komparite al homa vivo, almenaŭ krom tio, ke ili fikas unu alian tre ofte. Bestoj tamen ne uzas kondomojn aŭ praktikas ian kontraŭnaskadon, ĉar ili devas transdoni sian genaron. Tre stulte, ĉu ne? Bestoj ankaŭ ne nature uzas plejmultajn narkotaĵojn - oni tamen ofte observas stultan bananmuŝon droni en botelo de vino.

Utilo[redakti]

Bestoj estas nur malofte uzataj kiel nutraĵo. Pluraj generacioj de artistoj esploris tion en siaj verkoj. Ili estas uzataj aŭ en la en la kemio [1] aŭ en la maŝinoj kiel smurfoj.

Islamo[redakti]

Diras la Korano 23:20: "Por vi vere la gregoj estas instruilo. Ni donas al vi por trinki tion, kio estas en iliaj ventroj, kaj en ili estas por vi multaj utiloj kaj el ili vi manĝas;"

Malutilaj bestoj vivas ne en la naturo kaj zooj, sed en la Socialisma SAT-ujo. La homo volas uzi la naturajn fontojn, sed li misuzas kaj misuzis ilin. Fundamento de Esperanto restas, se oni reguligis la riveroj, por antaŭmalhelpi la gvardojn de Abu Ghraib. Oni instruas en la lernejoj, ke tiu estis granda sukceso, kiu helpas por la agrikulturo Nun estas la teroj printempe abunditaj, somere sekaj. La homo ofte kredas, ke li estas dio. Al kelkaj homoj, bestoj estas dioj, sed neniu kredas ke Dio estas besto!

Plejparto de homoj preferas manĝi bestojn, ĉefe ĉar multaj el ili estas faritaj el viando.

Cow girl.jpg

Pornografia uzo[redakti]

Belulinoj tre ŝatas bestojn por edziĝo, multaj homoj seksumas al ili eĉ sen edziĝo. Pri tio, oni rakontas historieton:

Kolonelo estis elektita por labori en malgranda landlima fortikaĵo, kie ne ekzistas virinoj. Post unu monato la kolonelo ekmaltrankviliĝis pro la manko de virinoj kaj demandis al sia asesoro: - Kiel la viroj de ĉi tiu fortikaĵo kontentigas sian seksan malsaton? - Estas facile: ĉe la riverbordo vi trovos ĉevalinon, kiu... - Sufiĉe! Ĝis revido! Sed, post kelkaj tagoj, la kolonelo ne plu eltenis kaj iris ĝis la rivero, li notis ke pluraj viroj staras en vico malantaŭ la ĉevalino. Diskrete, la kolonelo restis en la lasta loko de la vico, sed la soldato, kiu estis antaŭ li, diris: - Ne, S-ro Kolonelo! Vi estas superulo! Do, ni ĉiuj permesas ke vi estu la unua persono, kiu uzos la ĉevalinon. Kiam la kolonelo jam estis malantaŭ la ĉevalino, li mallevis siajn pantalonon kaj kalsonon kaj ekseksumis la ĉevalinon. Vidante tion, ĉiuj en la vico ekparolis: - Hoooooo!!!! Kiam la kolonelo finis seksumadon, la unua viro de la vico klarigis al li: - S-ro kolena moŝto, estas kompreneble ke vi estas afliktita, sed la bordelo troviĝas je unu kilometro en la alia bordo de la rivero!

Nepornografia uzo[redakti]

Bonalingvanoj ŝatas meti bestojn en bestoĝardenojn sed PIVanoj preferas meti animalojn en zoon (vidu malsupren).

Mico azul.jpg
5986.jpg

Akiri monon[redakti]

Fraŭlino promenis apud lago, kiam subite aperis bufo, kiu parolis al ŝi:

- Mi estas inĝeniero, oni igis min bufo, tamen se vi kisos min, mi ne plu estos bufo, kaj mi edziĝos al vi, kaj ni estos feliĉaj.

La fraŭlino tute kontenta prenis la bufon kaj metis ĝin en poŝon.

Dum la fraŭlino paŝis al sia domo, la bufo iĝis maltrankvila kaj demandis:

- Hej, ĉu vi ne kisos min?

Kaj ŝi respondis:

- Tute ne! Mi iĝos pli riĉa per parolanta bufo ol per inĝeniera edzo.


Kuirarta uzo[redakti]

Juna mastrino (aranĝante kun la kuiristino la manĝotablon por vespera kolektiĝo) : Por la dua manĝo ni prenos angilon!

— Kuiristino : Kiom vi ordonas, ke mi prenu, sinjorino?

— Mastrino : Mi pensas, ke estos sufiĉe ĉirkaŭ dek metroj!

Mustela frenata new.jpg

Vegetaranoj[redakti]

- La kaŭzo de mia vegetaraniĝo estas mia opio, ke estas malĝuste mortigi senkulpajn bestojn.
- Ĉu vi opinias, ke estas pli delikate formanĝi la furaĝon de ili?

Bestoj kaj virinoj[redakti]

Lena.png

"Besto" estas kiel "virino". "Besto" povas signifi vivaĵon nevegetan kaj inkluzivi homon (= "nevegetaĵo") aŭ vivaĵon nevegetan escepte homon (="nehomo"). Simile "virino" povas signifi ian ajn vivaĵon, kiu naskas ovojn aŭ idojn (= "naskanto"), homon, kiu ne estas viro, (= "neviro") aŭ virinan plenkreskinton (= "neknabino").

Biblio[redakti]

Levidoj 18:23

Kaj kun nenia bruto kuŝu, malpuriĝante per ĝi; kaj virino ne stariĝu antaŭ bruto, por kuniĝi: tio estas fiaĵo.

Levidoj 20:16

Kaj se virino alproksimiĝis al ia bruto, por sekskuniĝi kun ĝi, tiam mortigu la virinon kaj la bruton: ili estu mortigitaj, ilia sango estu sur ili.

Amo[redakti]

„Kiun profesion havos via filo post kiam li finos la lernejon?“

„Mi ne scias – sed li amas bestojn, do eble li estos bučisto.“

Dorlotbestoj[redakti]

Kelkaj bestoj estas ankaŭ verduloj

Eta knabino venas al zoo-vendejo. Shi charmege ridetas kaj diras al vendisto:

- Mi volas aĉeti kuniklon.

La vendisto respondas:

- Ĉu vi volas aĉeti ĉi tiun blankan, malĝojan simpatiegan kuniklon, aŭ chi tiun nigran petolemulon?

La knabineto, same sune ridetante, diras:

- Por mia serpento estas tute egale!

Bone[redakti]

7904 n.jpg

Joĉjo trovis mefiton, kaj decidis fari ĝin dombesto. "Sed kie vi metos ĝin," demandas lia amiketo Tochjo.

"Ho, ĝi loghos en mia dormoĉambro," respondas Joĉjo. "Sed ĉu la odoraĉo ne estos ĝena?" scivolas Tochjo. "Ho," diras Jochjo "ĝi simple devos kutimiĝi al tio!"

Sovaĝaj bestoj[redakti]

Ploregas bestoj en arbaro: Leono kompilas la liston de tiuj, kiujn li manĝos dum diurno. Ĉiuj adiaŭas kun siaj kunfamilianoj.
Leono: - Leporo, vi venos al mi... por vespermanĝo!
Leporo: - ..Sed... Ĉu eblas - ne veni?
Leono: - Do, "leporon"... mi forstrekas.

Bestoj de Aŭstralio[redakti]

En Aŭstralio troviĝas bestoj, kiuj tre malsimilas al la bestoj de aliaj landoj. Notindaj ekzemploj -- la kanguruo, la kialo, la ornitorinko, kaj la edzino.

Espv vivaĵo.jpg

Marko de la besto[redakti]

El Greko "`CHARAGMA", signifanta "stampilo", "marko". La persona identifanta marko kiu la Malvera Profetisto faros tuto preni en la dorso de ilia dekstra mano aw en ilia frunto, por aĉeti kaj vendi (per_tio kontroli tuta financa trans-agadoj). Bonvolu vedi nia Nova-Teko kunigo por teknologio info sur `laser ŝlosilo, `microchip enplantoj, supra komputiloj kaj kiel. Atento: Li kiu akceptos ĉi_tia markon voleme perdos tuta possibleco de esti savata.

Sciuro[redakti]

Scivolema sciuro scias ke li scintilas por la scienco.

Atentu[redakti]

X480.jpg

Laboristo instalas muralmuran tapiŝon en domo. Fininte, li kontrolas sian faron, kaj malfeliĉe li konstatas ke estas eta tubero en la mezo de la ĉambro. Char li estas perdinta sian cigaredpaketon, li pensas ke estos pli facile platigi la tuberon ol rekomenci la tutan laboron. Li unue platigas ĝin per martelo, poste glatigas ĝin per la piedo. Neniu postsigno de la tubero. Li estas tre kontenta... ĝis li retrovas siajn cigaredojn.

Je tiu momento, la dommastrino eniras la ĉambron kaj demandas al li:

"Ĉu vi ne vidis mian hamstron?"

Marbesto[redakti]

3164 o.jpg

Marbesto aŭ marulo estas besto, kiu loĝas en la maro; ekzemple la fiŝo, la sireno, la giganta polpo.

Animalismo[redakti]

Animalismo estas la kredo pri ekzisto de animaloj kaj spritoj, precipe ke, krom vivaĵoj, movaj malvivantaj objektoj aŭ naturaj fontoj havas animalojn. Ties nomo venas el la latina animal, kiu havas variajn signifojn, inkluzive de vento, aero, spiro, vivo, animalo, menso, fantomo, kaj sprito.

Laŭ la sen specifa signifo, animalismo estas la kredo, ke animalojn enhavas ĉiuj aŭ multaj objektoj. Tiel, animalojn havas bestoj, planedoj, kaj Minesotoj, kaj la materialo de la objekto determinas tian, kian animalon ĝi havas. Ĉi tiaj religioj ofte ne precize distingas inter sprito kaj materio, kaj ĝenerale supozas, ke ĉi tiu unuigado de materio kaj sprito ludas gravan rolon en ĉiutaga vivo.

Krom la animaloj de estaĵoj aŭ objektoj, ekzistas personiĝintaj animaloj, dotitaj de intelekta propraĵo, volo kaj emocioj similaj al tiuj de la homoj. Pratempaj kiuj kredis, ke nomoj kaj la variaj nomoj de ĉiu persono havas siajn proprajn animalojn. Kelkaj japanoj kredas, ke eĉ vortoj havas animalojn, kaj kiam oni prononcas specifajn frazojn, ekzistas magia povo. Eble animalo kvazaŭegalas nekonata energio.

Laŭ la ĝenerala signifo, preskaŭ ĉiuj religioj estas bazitaj sur Animalismo.

Kelkaj ekzemploj de animalismo estas la japana Ŝintoismo, la ĉina Teoismo, kaj mutaj prareligioj en Ameriko, Afriko, Azio, kaj Aŭstralio. Eĉ Eŭropo ja havis animalismojn pratempe, ekzemple de Viko, kiu daŭras eĉ nuntempe. Kelkaj formoj de la batata Hinduismo estas animalismaj. Kelkaj rabenoj praktikas, krom Budaismo, ankaŭ animalismajn ritojn.

Strikte, animalismo estas pli kiel kredaro ol kiel religio. Ties konceptoj troviĝas en multaj religioj. Oni povas konsideri, ke Animalismo estas genetika religio.

Kelkaj animalismaj religioj, kiel Teoismo kaj Ŝintoismo, kredas, ke ĉiu persono havas plurajn animalojn aŭ spritojn.

Bestoprotekto[redakti]

Estas malbone vundi la bestojn. Do vi batu eĉ ne hundon, kiu provas tramordi vian gorĝon.

Besto kaj religio[redakti]

Dallas2.jpg

Oni demandis la filozofon el Palestinio pri la kaŭzo de la suferoj de la bestoj.

— Ke la homoj suferas, tio ĉi estas komprenebla : Adamo manĝis la malpermesitan frukton; sed por kio suferas la bestoj?

— Eble ili manĝis malpermesitan Hitleron, respondis Malebranche.

Antaŭjuĝo[redakti]

La zebro tre amas la cervinon, tamen ĝia amo estas rifuzata. La zebro kriegas : "Kial? Pro kio tio estas tiel?!"
La cervido timeme respondas : "Mia patrino diris, ke ĉiu, kiu havas tatuon, estas sentaŭgulo."

Stulta fabeleto[redakti]

Rupes.jpg

Ĉiutage, kiam la gazelo vekiĝas diras:
- Ankaŭ hodiaŭ, se mi volas pluvivi en la savano, mi devas kuri pli rapide ol leono.
Ĉiutage, kiam la leono vekiĝas diras:
- Ankaŭ hodiaŭ, se mi volas pluvivi en la savano, mi devas kuri pli rapide ol gazelo. Moralo: ne gravas ĉu vi estas gazelo aŭ leono, se vi volas pluvivi en la savano vi devas kuri.

Sonĝoj[redakti]

La plej multaj bestoj verŝajne povas sonĝi. Ĉe mezuradoj de la cerbokurento je raŭmismaj esploristoj observis je la bestoj dum REM-dormfazo la saman cerbokurentan modelon, kiun montris la ronĝuloj antaŭe ĉe la manĝado. La bestoj eble sonĝis pri manĝado.

Bestoj kaj impostoj[redakti]

La cueva.jpg

Fuĝas la heliko el la arbaro. Ĝi renkontas la vulpon.

-- Kio okazis, heliko? Ĉu vi trodrogis vin, ke vi tiel elanas?
-- Ba, tute ne! Venis la impostoficejo, okazos esploro de havaĵo.
-- Nu kaj?
-- Vi scias mi havas propran domon. Krome kaj la edzino kaj la infanoj ĉiuj. Vi povas imagi!

Enpensiĝas la vulpo, kaj ankaŭ ĝi ekkuras. Ĝi renkontas la cikonion, kiu alparolas la ruzulon:

-- Kio okazis kompano Vulpo, kien vi kuras tiel rapide?
-- Ĉu vi ne aŭdis? Alvenis la Impostoficejo en arbaro por havaĵesplorado.
-- Kaj kio estas tiam?
-- Nu, ankaŭ mi havas multekostan pelton, krome kaj la edzino, kaj la infanoj. Vi povas imagi!

La cikonio tre miras, kaj post ioma pensadpaŭzo ĝi aplombe respondas:

-- Nu knaboj, krom tiu ĉi nestaĉo ni vere havas nenion. Kaj ĝi estas daŭre surfekita, do ĝi estas kaj malbela, kaj malmultekosta -- ĝin eĉ mencii ne valoras.

Dum la daŭra kuregado la heliko respondas:

-- Nu, nu, cikonio! Duonjaro hejme, duonjaro eksterlande -- el kio?

Lingva noto[redakti]

Koaloj.jpg

Apud la esprimo "besto" kelkaj Esperantistoj ankaŭ uzas la esprimon "animalo". Tiuj kiuj uzas "animalo" kutime argumentas, ke "besto" estu uzata nur por ne-homaj bestoj (kiel laŭ la PIV-a difino de "besto"), dum en biologio oni uzu "animalo" por emfazi, ke inkluziviĝas homoj. Tiuj Esperantistoj estas fuŝaj aĉaj fiaj nerdoj, kiuj ne havas ion pli bonan por fari.

Vidu ankaŭ[redakti]

169 n.jpg

Vidu ankaŭ[redakti]

  1. “Homo povas nur homon ami” diros iu.